​Күйзеліс – күй кетіретін дерт

«Аш бала тоқ баламен ойна­май­ды, тоқ бала аш болам деп ой­ламайды», дейді халық тәм­сі­лі. Алайда, бұл жерде біз сіз ойла­ғандай аш­тық туралы айтқа­лы отырған жоқпыз. Әңгіме бас­қа. Әңгіме осы нақылдың мағынасында.
Егемен Қазақстан
02.05.2017 4328
2

Адам болған соң оның бәрі тоқ болуға ұмтылатыны сөзсіз. Бірақ байлық пен кедейшілік, күшті мен әлсіз, арам мен адалдық, қуаныш пен қасірет, ақ пен қара жарысқан мына заманда адамның алаңсыз күй кеше алуы мүмкін бе? Әрине, жоқ. Өйткені, соның салдарынан адамдарда түрлі психологиялық көңіл күй пайда болады. Оған нақты мысал, қа­зіргі жастарымыздың арасында бой­күйездік, күйгелектік, ашушаңдық, мен­мендік, уайымшылдық пен қаты­гездік белең алып барады. Ал аны­­ғын­да, мұның бәрі адамның өмір сүру барысында кездесетін ке­лең­сіз­дік­терден пайда болатын пси­хо­ло­гия­лық дерт көрінеді.

Мұндай психологиялық жағдай тектен-текке пайда болмайды. Әрине, адамды күйзеліске түсіретін күнделікті күйбең тіршіліктің тауқыметі аз емес қой. Дегенмен, ең басты себеп адамдар арасындағы қарым-қатынас. Себебі, қоғамда небір қиыншылықты бастан кешіп, шыныққан тәжірибелі адамдардың өзіне аяқтан шалу мен көреалмаушылық қақпаны құрылып жатқанда, өмірге енді араласып, оң мен солын әлі танымаған жастарды сүріндіру деген қиын емес. 

Қолында билігі барлардың ойланбай айтқан бір ауыз сөзінен, зерделенбеген теріс шешімінен, өзім білемін деп өзеуреген қатыгез әрекетінен талай жандар қиын жағдайға тап болатыны бар. Сол қиын жағдайлардан жазықсыз жанның жаны күйіп, көкірегі шерге толады. Ал мұндай жағдайға ұшыраған жастар күйзеліске түседі. Сөйтіп, депрессияға, яғни, күйзеліске тап болған жан ауру біткенге есік ашады.

Елбасы халыққа арнаған Жолдау­ларын­да ұлт денсаулығы жөнінде аз айтқан жоқ. Ал ұлт денсаулығы осы қоғамдық ортаға тікелей байланысты болып қала бермек. Егер әр мекемедегі ұжым арасындағы саламатты қарым-қатынас, адамдардың бір-біріне деген ниеті, көзқарасы дұрыс болмаса, ол ахуал міндетті түрде кез келген жанға теріс әсер етуі әбден мүмкін. Осыдан келіп жастар бойында жалғызсырау, жабығу, торығу, ақыры, түбегейлі құлдырау үдерісі басталады. Міне, осы жағдайды латын тілінде «депрессия» дейді. Оның салдары адамның өмірге қызығушылығын төмендетеді, көңіл күйді бұзады, жағымсыз ойларға жетелейді, белсенділігін, бар қабілет-қарымын жоғалтады.

Мұндай жаман дерт біздің ел үшін керек пе? Әрине, жоқ. Бірақ, өкі­ніш­ке қарай, Қазақстан күйзеліске ұшы­рай­тын адамдар саны жағынан алғанда алдыңғы қатарда тұр екен.

Осындай қамығу, күйзелу сал­дарының соңы адамды өз-өзіне қол жұм­сауға итермелейтіні айтпаса да тү­сінікті. Демек, суицид жағынан да көш басында неліктен, не себепті тұр­­ғанымызды ескеріп қойған артық бол­­майды. Өйткені, халқының саны 18 миллионға жуықтаған еліміз үшін бар­лық тұрғынның 10 пайызынан астамы жан күйзелісіне ұшырауының өзі біраз жайтты аңғартады.

Күйзеліске түскен адамның кү­йі кететіні анық. Және оның өзге а­у­ру­ларды қоздыратыны тағы анық. Жү­­р­ек жұмысы бұзылып, қан қысымы кө­­теріледі, ағзаның қорғаныш жүйесі на­шарлап, демікпе, бүйрек, т.б. ау­ру­ларға да соқтыруы ғажап емес. Сон­дықтан, дәрігерлер депрессияның бір­неше түрі болатындығын айтады. Жа­зықсыз жаны жараланған жандар жан ауруынан тез құтылып кетсе жақсы. Өйткені, соңғы кездері жүйке ауруы­на ұшырағандар саны да өсіп бара жатқан көрінеді. Сол себепті, бұған алаңдаушылық білдірген кейбір шет елдерде оны әлеуметтік, ұлттық дең­гей­дегі мәселе ретінде қарап, мем­ле­кеттік тұрғыда шешімін табудың жолын қарастыра бастаған. 

Қазақстан да мұндай саламатты жол­дан қағыс қалмауы тиіс. Ең басты­сы, қызметтік, яғни қоғамдық орта­да, кез келген ұжымда, үйде, түзде адам­дардың бір-біріне деген ілтипатын арт­тырып қана қоймай, өзгенің жанын жаралайтындай жағдайдың жасал­мауына барынша қолдау білдіру қажет. Сонда ғана әр адам көңілді жүріп, Қазақстаннан артық атамекен жоқтығын мақтан ететін болады.

Ал өзгенің жан-дүниесіне жүрдім-бардым қарайтын адамдарға бәрібір. Жоғарыда айтылған нақыл сөздің мәні де сонда. Ендеше, күйзеліске түсірмеудің де, ол дертті емдеудің де кілті қоғамның өзінде.

Александр Тасболатов,

«Егемен Қазақстан»




СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.11.2018

Солтүстік Қазақстанда өткен ел біріншілігінде Н. Жарылғапов «түйе палуан» атанды

18.11.2018

Солтүстік Қазақстанда «Қозыбаев оқулары» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті

18.11.2018

Қор нарығы ел экономикасына серпін береді

18.11.2018

Мәулен Әшімбаев ауыл шаруашылығы қызметкерлерін кәсіби мерекелерімен құттықтады

18.11.2018

Элизабет Тұрсынбаева Мәскеудегі турнирде үздік алтылыққа енді

18.11.2018

Қызылорда облысында МЖӘ бойынша екі спорт кешені ашылды

17.11.2018

Amazon мен Google-де жұмыс істейтін қазақстандықтарды елге шақыру керек - Атамекен ҰКП

17.11.2018

Павлодар облысында 370 жүргізуші мөлшерден артық жүк тасыған

17.11.2018

Павлодарда 524 полиция қызметкері пәтерге мұқтаж

17.11.2018

Дулат Қажанов: Оңтүстік тұрғындарын Күршімге шақырамыз

17.11.2018

Таразда Ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің күні аталып өтті

17.11.2018

Қызылордадағы ЖКО: 29 адам ауруханада, 45-і үйіне оралды

17.11.2018

Қызылордада жолаушылар автобусы соқтығысты

17.11.2018

Атырауда балық шаруашылығы басқармасының басшысы тағайындалды

17.11.2018

Астанада дзюдодан Қазақстан Чемпионаты өтті

17.11.2018

Таразда «Туған жерге туыңды тік!» форумы өтті

17.11.2018

Ақ Жайықтың жастарында жігер көп

17.11.2018

Оралда қоғамдық ұйымдардың VIII форумы өтті

17.11.2018

17 қарашаға арналған ауа райы болжамы

16.11.2018

Қазақстан туризмін дамытудағы кезекті қадам

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу