​Велосипед те күй талғайды

Велосипед – адам күшімен қоз­ғалатын, жедел жүруге арналған көлік құралы. Сонау ХІХ ғасырда ойлап табылған бұл екі доңғалақты көліктің саны қазіргі кезде мил­лиардтан асады екен. Осыған орай оны пайдаланушылар қатары да аз емес. Өйткені, қос доңғалақты көліктің тиімді жағы көп.
Егемен Қазақстан
11.04.2017 1169
2

Жалпы, велосипед жедел жүрісі­мен ғана емес, оны тебу кезіндегі дене­­шы­н­ықтыру қозғалысымен ерек­ше­ленеді. Денсаулыққа пайдалы әрі жүріп-тұруға қолайлы және өзге көлік түрлеріне қарағанда, тиімді бол­ған­дықтан да велосипед өтімді. Ең бас­тысы, экологиямызды сақтауда оның орны мүлде бөлек. Сондықтан оны көпшілік болып пайдалану өр­ке­ниетті елдерде әлдеқашан жолға қо­йыл­ған. Соңғы жылдары біздің ел де бұл үр­діске қосылып, халқымыздың бі­раз бөлігі вело­сипедті тақымға қысты.

Алайда... әр нәрсенің өз орны бар, дейді атам қазақ. Мәселен, көшеде трамвай қозғалуы үшін оған арнайы темір жол тартылуы керек. Сол сияқты небір автокөліктердің жүрісі үшін арнайы тасжол салынып, түрлі айы­рым белгілерімен қамтамасыз етіледі. Тіпті, жаяу жүргіншілерге арналған табанжолдар, яғни тротуарлар төселеді. Сонымен, жол жүрісі заңы бойынша әр көліктің (велосипед те көлікке жата­ды) өз жүрер жолы бар. Бірақ біз­дің елдегі жағдай басқаша. Соған орай қос доңғалақты көлікке отырған қазақстандықтардың өтініші бар.

Қазір тек елді мекендерде ғана емес, қалаларымызда да велосипед жүр­­гізушілер қатары молайып келе­ді. Және оның пайдалы екенін жұртшылық жақсы біледі. Тек жергілікті биліктің сол үр­дісті қос­тап, көше қиылыстары ма­ңын­да, халық көп шоғырланатын жер­лер­де, ірі сауда үйлерінің қасын­да, т.б. тұстарда арнайы велосипед тұ­рақ­­­тарын ашып қойғаны және онда жалға берілетін қос дөңгелекті көлік­тің тізіліп тұратындығы көңіл қуантады. Мәселен, Астана­да вело­шейринг жүйесі бойынша қоғамдық велосипедтер орындары орнатылды. Бұл жақсы бастама болды. Бірақ, жоғарыда айтқанымыздай, сол қос доң­ғалақты көлікке отырған қазақ­стан­дықтар үшін әлі күнге вело­сипед­ке арналған арнайы веложолдар жоқ. Біз бұл арада қалада орнатылған көптеген қоғамдық велосипедтер стан­салары арасын бір-біріне жалғайтын арнайы веложолдың жоқтығын айтып отырмыз. Өркениетті елдерде мұн­дай жолдар жаяу жүргінші жүретін тро­туарлардың қатарында бөлек орна­ласқан. Оларда веложолмен жаяу жүргіншілерге жүруге де қатаң тыйым салынады.

Ал мұндай жолдарды көргіңіз кел­се, мәселен, ел Тәуелсіздігінің 25 жыл­дығына орай Астананың «Жасыл бел­деуі» аумағының оңтүстік-батыс бөлігінде ашылған, яғни жалпы ұзын­дығы 23 шақырымға созы­латын жаңа веложолды барып, тамашалауға болады. Сол сияқты Есіл өзені жаға­лауының кейбір жерлерінде, парктерде үзік веложолдарға деп лайықталған тұстар бер екенін білеміз. Сол сияқты Ақтау қаласында да ондаған миллион теңгеге веложол салынып, артынша-ақ бүлініп қалғаны бар. Бірақ олардың бәрі демалыс кезін­дегі қыдырыс үшін қажет. Ал адам­дардың көпшілігіне веложолдар көлік қатынасы үшін керек. Ондай жол жоқ. Сондайда әуелі қаланың ана басы мен мына басына, яғни төрт бұры­шын түгел қамтитындай вело­жол­дар салынып, содан соң ғана қоғам­дық велосипедтері бар стансалар орнатылса, қандай ғанибет болар еді дейді тұрғындар.

Жолдың жиегімен кетіп бара жатқан велосипедшіні жеңіл немесе жүк көліктерінің қағып кеткені туралы талай жазылды. Елімізде велосипедшілер жол-көлік оқиғаларына жиі ұшырайды екен. Мәселен, 2015 жылы – 69, 2016 жылы 50 велосипедші жол-көлік оқиғасына ұшыраған. Онда бірнеше адам қаза болған. 62 адам жарақат алған. Айта берсе, велосипедке отыратын адамның көшеде емін-еркін, қауіпсіз жүруіне кедергі келтіретін жайттар жоқ емес. Өйткені, велосипед өзге көлік түрлеріне теңестіріледі. Сондықтан велосипедші көлік жүр­гізуші ретінде жол жүрісі ережесін сақтауы тиіс. Ол жолдың тек оң жақ шетімен ғана қозғалуы керек. Егер жаяу жүргіншілерге кедергі келтірмесе, онда жол жиегімен жүруге рұқсат етіледі. Бірақ жолдың мұндай тұстарындағы ойдым-ойдым ойықтардан, өзге көлік­тердің ығыстырып жол бермеуінен, жол жүрісі ережелерінің дұрыс сақ­тал­мауынан велосипедшінің жүйке­сі тозып бітеді. Ал тротуармен мүлде жүруге болмайды.

Демек, заман талабы мен өрке­ниет­ті уақыт үрдісіне сай, велосипедшілер­дің жайы мен қауіпсіздігін түпкілікті ескеретін мезгіл жеткені анық.


Александр ТАСБОЛАТОВ,

«Егемен Қазақстан»



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.02.2019

Орал қатты қалдықты өңдеуге кірісті

18.02.2019

ҚХЛ: «Барыс» «Адмиралдан» ұтылды

18.02.2019

Семейде математикадан аймақтық олимпиада өтті

18.02.2019

Шымкентте өртеніп жатқан үйден сәбилерді аман алып қалған жас батыр марапатталды

18.02.2019

Семейде татар халқы  «Самавыр янында» бас қосты

18.02.2019

Жетісу кәсіпкерлері көшелерді  жарықтандыруға кіріседі

18.02.2019

Мәскеуде Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің кезекті отырысы өтеді

18.02.2019

Жапония мен Түрікменстан өкілдері кездесті

18.02.2019

Баку қаласында Каспий теңізі мәселелері жөнінде отырыс өтеді

18.02.2019

Алматыда 120 көшеге энергия үнемдейтін жарықдиодты жарықтандыру орнатылады

18.02.2019

Астана-Қарағанды тас жолы қатты бұрқасын салдарынан жабылды

18.02.2019

Алматы облысында 365 күнде 365 кәсіпкерден өтініш қабылданды

18.02.2019

Атақты дизайнер қиын жағдайға тап болған әйелдерге 50 киім үлгісін сыйлайды

18.02.2019

2018 жылы қызылшамен ауырғандар саны өскен

18.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығының әскери бөлімдері дабыл бойынша көтерілді

18.02.2019

Ақтаулық ата-аналар Оксфордтық курсты оқыды

18.02.2019

Қостанай ювеналдық сотында «Отбасы бөлмесі» ашылды

18.02.2019

Донецк қаласында бірнеше жарылыс болды

18.02.2019

Үндістан үкіметі Эверестің биіктігін қайта өлшемек

18.02.2019

Қазақстанда қанша қасқыр бар?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу