​Велосипед те күй талғайды

Велосипед – адам күшімен қоз­ғалатын, жедел жүруге арналған көлік құралы. Сонау ХІХ ғасырда ойлап табылған бұл екі доңғалақты көліктің саны қазіргі кезде мил­лиардтан асады екен. Осыған орай оны пайдаланушылар қатары да аз емес. Өйткені, қос доңғалақты көліктің тиімді жағы көп.
Егемен Қазақстан
11.04.2017 1153
2

Жалпы, велосипед жедел жүрісі­мен ғана емес, оны тебу кезіндегі дене­­шы­н­ықтыру қозғалысымен ерек­ше­ленеді. Денсаулыққа пайдалы әрі жүріп-тұруға қолайлы және өзге көлік түрлеріне қарағанда, тиімді бол­ған­дықтан да велосипед өтімді. Ең бас­тысы, экологиямызды сақтауда оның орны мүлде бөлек. Сондықтан оны көпшілік болып пайдалану өр­ке­ниетті елдерде әлдеқашан жолға қо­йыл­ған. Соңғы жылдары біздің ел де бұл үр­діске қосылып, халқымыздың бі­раз бөлігі вело­сипедті тақымға қысты.

Алайда... әр нәрсенің өз орны бар, дейді атам қазақ. Мәселен, көшеде трамвай қозғалуы үшін оған арнайы темір жол тартылуы керек. Сол сияқты небір автокөліктердің жүрісі үшін арнайы тасжол салынып, түрлі айы­рым белгілерімен қамтамасыз етіледі. Тіпті, жаяу жүргіншілерге арналған табанжолдар, яғни тротуарлар төселеді. Сонымен, жол жүрісі заңы бойынша әр көліктің (велосипед те көлікке жата­ды) өз жүрер жолы бар. Бірақ біз­дің елдегі жағдай басқаша. Соған орай қос доңғалақты көлікке отырған қазақстандықтардың өтініші бар.

Қазір тек елді мекендерде ғана емес, қалаларымызда да велосипед жүр­­гізушілер қатары молайып келе­ді. Және оның пайдалы екенін жұртшылық жақсы біледі. Тек жергілікті биліктің сол үр­дісті қос­тап, көше қиылыстары ма­ңын­да, халық көп шоғырланатын жер­лер­де, ірі сауда үйлерінің қасын­да, т.б. тұстарда арнайы велосипед тұ­рақ­­­тарын ашып қойғаны және онда жалға берілетін қос дөңгелекті көлік­тің тізіліп тұратындығы көңіл қуантады. Мәселен, Астана­да вело­шейринг жүйесі бойынша қоғамдық велосипедтер орындары орнатылды. Бұл жақсы бастама болды. Бірақ, жоғарыда айтқанымыздай, сол қос доң­ғалақты көлікке отырған қазақ­стан­дықтар үшін әлі күнге вело­сипед­ке арналған арнайы веложолдар жоқ. Біз бұл арада қалада орнатылған көптеген қоғамдық велосипедтер стан­салары арасын бір-біріне жалғайтын арнайы веложолдың жоқтығын айтып отырмыз. Өркениетті елдерде мұн­дай жолдар жаяу жүргінші жүретін тро­туарлардың қатарында бөлек орна­ласқан. Оларда веложолмен жаяу жүргіншілерге жүруге де қатаң тыйым салынады.

Ал мұндай жолдарды көргіңіз кел­се, мәселен, ел Тәуелсіздігінің 25 жыл­дығына орай Астананың «Жасыл бел­деуі» аумағының оңтүстік-батыс бөлігінде ашылған, яғни жалпы ұзын­дығы 23 шақырымға созы­латын жаңа веложолды барып, тамашалауға болады. Сол сияқты Есіл өзені жаға­лауының кейбір жерлерінде, парктерде үзік веложолдарға деп лайықталған тұстар бер екенін білеміз. Сол сияқты Ақтау қаласында да ондаған миллион теңгеге веложол салынып, артынша-ақ бүлініп қалғаны бар. Бірақ олардың бәрі демалыс кезін­дегі қыдырыс үшін қажет. Ал адам­дардың көпшілігіне веложолдар көлік қатынасы үшін керек. Ондай жол жоқ. Сондайда әуелі қаланың ана басы мен мына басына, яғни төрт бұры­шын түгел қамтитындай вело­жол­дар салынып, содан соң ғана қоғам­дық велосипедтері бар стансалар орнатылса, қандай ғанибет болар еді дейді тұрғындар.

Жолдың жиегімен кетіп бара жатқан велосипедшіні жеңіл немесе жүк көліктерінің қағып кеткені туралы талай жазылды. Елімізде велосипедшілер жол-көлік оқиғаларына жиі ұшырайды екен. Мәселен, 2015 жылы – 69, 2016 жылы 50 велосипедші жол-көлік оқиғасына ұшыраған. Онда бірнеше адам қаза болған. 62 адам жарақат алған. Айта берсе, велосипедке отыратын адамның көшеде емін-еркін, қауіпсіз жүруіне кедергі келтіретін жайттар жоқ емес. Өйткені, велосипед өзге көлік түрлеріне теңестіріледі. Сондықтан велосипедші көлік жүр­гізуші ретінде жол жүрісі ережесін сақтауы тиіс. Ол жолдың тек оң жақ шетімен ғана қозғалуы керек. Егер жаяу жүргіншілерге кедергі келтірмесе, онда жол жиегімен жүруге рұқсат етіледі. Бірақ жолдың мұндай тұстарындағы ойдым-ойдым ойықтардан, өзге көлік­тердің ығыстырып жол бермеуінен, жол жүрісі ережелерінің дұрыс сақ­тал­мауынан велосипедшінің жүйке­сі тозып бітеді. Ал тротуармен мүлде жүруге болмайды.

Демек, заман талабы мен өрке­ниет­ті уақыт үрдісіне сай, велосипедшілер­дің жайы мен қауіпсіздігін түпкілікті ескеретін мезгіл жеткені анық.


Александр ТАСБОЛАТОВ,

«Егемен Қазақстан»



СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.11.2018

Солтүстік Қазақстанда «Қозыбаев оқулары» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті

18.11.2018

Қор нарығы ел экономикасына серпін береді

18.11.2018

Мәулен Әшімбаев ауыл шаруашылығы қызметкерлерін кәсіби мерекелерімен құттықтады

18.11.2018

Элизабет Тұрсынбаева Мәскеудегі турнирде үздік алтылыққа енді

18.11.2018

Қызылорда облысында МЖӘ бойынша екі спорт кешені ашылды

17.11.2018

Amazon мен Google-де жұмыс істейтін қазақстандықтарды елге шақыру керек - Атамекен ҰКП

17.11.2018

Павлодар облысында 370 жүргізуші мөлшерден артық жүк тасыған

17.11.2018

Павлодарда 524 полиция қызметкері пәтерге мұқтаж

17.11.2018

Дулат Қажанов: Оңтүстік тұрғындарын Күршімге шақырамыз

17.11.2018

Таразда Ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің күні аталып өтті

17.11.2018

Қызылордадағы ЖКО: 29 адам ауруханада, 45-і үйіне оралды

17.11.2018

Қызылордада жолаушылар автобусы соқтығысты

17.11.2018

Атырауда балық шаруашылығы басқармасының басшысы тағайындалды

17.11.2018

Астанада дзюдодан Қазақстан Чемпионаты өтті

17.11.2018

Таразда «Туған жерге туыңды тік!» форумы өтті

17.11.2018

Ақ Жайықтың жастарында жігер көп

17.11.2018

Оралда қоғамдық ұйымдардың VIII форумы өтті

17.11.2018

17 қарашаға арналған ауа райы болжамы

16.11.2018

Қазақстан туризмін дамытудағы кезекті қадам

16.11.2018

Абылай ханның Галдан Цереннің тұтқынында болған жері табылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу