Өнім өндіруші ұтылмауы керек

Табыс табудың, күн көрудің жолы сан қырлы. Алланың ақ жолынан таймай, адал іспен айналысатындар да, қулығына құрық бойламайтын, айла-шарғысы мол, кезі келсе қырғидай қақшып кететіндер де ауырдың астымен жүріп-ақ мал тауып, ұрты майланатындар да жоқ емес. Бай, кедей демей өзіне «керек» болса, күн мен түнді елемей, біреудің мүлкін қақшып кетіп жүргендер де, жаяу ұрылар да, қарау пенделер де аз кездеспейтін болды.
Егемен Қазақстан
14.08.2017 115
2

Дағдарыс келгеннен бері оңай олжа­ға «кенелгісі» келетіндер қалада да, далада да сабылып жүр. Қалада қалтаға түссе, ауылда өрістегі малды айдап кетіп жатады. Тіпті аяушылық танытпай, өзім секілді адамның табан ақы, маңдай терінің «жемісі» деместен, тау тағысындай жылқы, сиырды атып алып кететіндер де төбе көрсетіп жүр.

Иә, несін жасырайық, ауылды дің­ке­ле­тіп отырған сондай ұры-қарылар мен дел­далдар, алыпсатарлар. Олар өндірген өнімді әлгілер арзан бағаға алып, былай шыға қымбатқа сатып жүреді. Тіпті ондайлар өнім өндірушілерді базар маңына жолатпай, сырттан күтіп алып жатады. Сол кезде екеуі саудаласқан болады. Бә­рі­бір өндірушінің сөзі өтпейді, алу­ш­ы­-
­ның айы оңынан туады.

Таяуда бір ауыл азаматымен тілдес­ке­німіз бар. Оның айтуынша, өнімін делдалдарға бергеннен басқа мүмкіндігі болмайды екен. Себебі, қала базарынан алып қойған орны жоқ. Болған күнде де ол жердің өз заңы бар көрінеді. Бұ­ған қоса ақша төлеп алатын сан түрлі құ­жат ­­та олардың титығына тиеді. Сондай қы­руар машақатқа бас қатырып, әуреге түскенше алыпсатарлардың сұраған бағасына беріп, құтылуды мақұл көреді. Әрине,  шыққан шығын өтеліп жатса, әңгіме басқа. Табан ақы, маңдай тер ақталмаса, ол да ауыр азап. Сондай тірліктен еңбегі еш болған біраз азаматтар ауылды тастап қаладан жұмыс іздейді екен. Заманға қарай көлігің, өнім өндіруге қажет техникаң болмаса, ісің ілгері баспайды. Жалпы, Табиғат-Ана­ның ыстығы бет қарығанда, қыстың ақ бораны ұйытқып, қызыл шұнақ аяз қыс­қанда егін салып, мал баққан ауыл жұр­тына деген Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың жасап жатқан қамқорлығы көп жағдайда жете бермейтіні ақиқат. Оны ұтымды ұйымдастыруға тиіс жер­г­і­лікті жерлердегі кейбір әкім-қара­лар ауыл мен ауданның арасындағы жи­налысқа барып келумен уақыттарын өт­­кізеді. Қазір ауыл әкімдеріне көр­се­ті­ліп жатқан сенім-мүмкіндіктер, ер­кін­­діктер, жетіп артылады, көзін тапса қар­­жыдан қысылмауына болады. Соны ти­імді пайдалана алмай, ескі сүрлеуден шыға алмай жүргендер баршылық.

Иә, іскер әкімдер де жоқ емес. Он­дай азаматтар алақандай ауылын қой­ып, елдік тірлікке де өз үлестерін қо­суда. Осы жерде мына бір пікірді орта­ға сала кетсек дейміз. Бір ұжымға бі­рігіп еңбек ету мәселесі көтеріліп жат­қанда жергілікті жердегі әкімдер сырттай бақылаушы болмай, халықпен қоян-қолтық араласып, әр істің тетігін табуға, проблеманы шешуге жұмған жұдырықтай кіріссе, қазақ жерінің үс­тін­дегі байлыққа жұртты кенелтері сөз­сіз. Анау кеңес заманында кетпен ұ­стап-ақ төрткүл дүниеге танылған Ыбырай Жақаев, ақтылы қой өсірген Жазылбек Қуанышбаев сол жерүсті байлығының қазынасын қопарып халықты ақ күрішпен, сапалы етпен қамтамасыз еткенін үлкендер біледі, тарихтың бетінде сайрап тұр.

Елбасы кооператив құру арқылы бірлікте жұмыс істеуді көтеріп, ол қазір қанат жайып келеді. Бұл шашыраңқы тірліктен ортақ іске ұйытқы болуды ұйыс­тырады. Өз тірлігімен жүргендер ен­дігі жерде кооператив арқылы, қолын ұзар­татыны анық. Базарларға бара алмай­тындар өз өнімін кооперативке сенім тапсырады. Бұл өнім сапасының артуына да жол ашады. Бұрынғыдай делдалдарға бермей, өзінің бағасын қоя алады.  Мұндай игі іс жүзеге асып жатса, шөп басын сындырмай көлеңкеде, жылы жерде отырып байитындардың  өзі өнім өндірушілер қатарына қосылар еді. Қалай десек те, ауыл жұрты бейнеттің  зейнетін көріп, өнімін жол бойында сатудан құтылады.

Нарық заманына ерте көшкен елдер өнім өндіруші мен тұтынушының ара- жігін анықтап, әрқайсысының жұмыс тәсілін белгілеп берген. Бұған бір мысал келтірер болсақ, іссапармен 2001 жылы АҚШ мемлекетінде болғанымызда бір фермердің еңбегімен танысқанымыз бар. Соны көріп осындай үлгілі іс біздің ота­нымызда да орнайтынына сенгенбіз. Біз жүздескен фермер сиыр бағумен ай­на­лысады екен. Өндірген өнімін өз аяғымен алушыға апармайды. Тиісті орындар жасасқан келісімшарт бойынша келіп, алып кетеді. Өнім бағасы да ортақ келісім негізінде жүзеге асырылады екен. Ал жем-шөпті дайындайтын жеке фермер. Оған ақшасын төлесең болғаны. Осындай үлгіні өз елімізде орнықтырсақ, қазақ жерінің мол байлығы өз жұртымызда ғана емес, өзгелерге де жетіп, халықтың тұрмысы жақсарар еді. Кем-кетігі көп ауыл бой жазып, адамдарының ажары ашылар еді. Бір сөзбен айтқанда, өнім өндіруші ұтылмауы керек. Бұл қазір еліміз үшін басты мәселе болып тұр.

Сүлеймен МӘМЕТ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.10.2018

Брексит: келісімге қол жетпеді

15.10.2018

Геннадий Шиповских: Мұғалім мәртебесін асқақтату еліміз үшін аса маңызды (ВИДЕО)

15.10.2018

Сенаторлар Атырау қалалық Бизнес және құқық колледжінде кездесу өткізді

15.10.2018

Станимир Стоилов: Әлеуетін толық көрсете алмай жүрген футболшылар бар

15.10.2018

Павлодарда құрылысы ұзаққа созылған 25 нысан анықталды

15.10.2018

Елбасы жұмыс сапарымен Ақтөбе облысына барды

15.10.2018

Қыздар университеті «Туған жерге тағзым» жобасын жүзеге асыруға кірісті

15.10.2018

«Ұстаз мәртебесі туралы» заңды әзірлеуге салалық кәсіподақ белсенді түрде атсалысады

15.10.2018

Өзбекстанда импорт өсіп, экспорт көрсеткіші төмендеді

15.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Арыстанбек Мұхамедиұлын қабылдады

15.10.2018

Мұратхан Шүкеев Жамбыл облысы әкімінің орынбасары болып тағайындалды

15.10.2018

Теннисшілердің әлемдік рейтингі жаңартылды

15.10.2018

Ұшқындағы үшем

15.10.2018

Армения әскері Таулы Қарабаққа қатысты атысты тоқтату режимін бұзды

15.10.2018

Жан тебіренісінен туған картиналар

15.10.2018

Ел анасы жайлы еңбек

15.10.2018

Боксшы Сабыржан Бекбергенов Минскіде топ жарды

15.10.2018

«Жебе тартқан сөз бен жыр қосынынан...»

15.10.2018

Мегаполис медицинасын алға жетелейтін орталық

15.10.2018

Өмір сыйлар Azurion

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Jer emgender oza ma, toza ma?

Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdik vırýsy

О́tken ǵasyrdyń 80-jyldary rejısser R.Bykovtyń «Chýchelo» atty fılmi Odaq kólemindegi búkil eldi shýlatqan bolatyn. Kishkentaı ǵana 6 oqıtyn balalardyń boıynan sonshalyqty qatygezdikti kórgen qazaq qaýymy, bálesinen aýlaq, qalada ósken ózge ulttyń qatybastary ábden buzylyp ba­rady eken, bizdiń balalarymyzdan, keleshegimizden aýlaq dep shoshyǵan. Ol kezde mundaı zulymdyq qazaq balasynda kezdespeıtin jat qylyq sanalatyn. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

О́mir kúzetindegi meıirim

Otbasylyq jáne jeke basynyń jaǵdaıyna baılanysty Germanıadaǵy oqýynan eriksiz qol úzip, týǵan jerge oralǵan Ǵabıt Nurhanuly esimdi azamattyń feısbýktegi jazbasy kóńilge túrli oı saldy. Elimizdegi densaýlyq saqtaý salasyndaǵy kóptegen túıtkildi synaǵan avtor nemis halqynan kóp nárseni úırenýimiz kerek deıdi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Týrızmdi damytý qonaqjaılyqtan bastalady

Tetigin tapqan elder týrızm salasyn sarqylmaıtyn tabys kózine aınaldyryp alǵan. Qyzyǵa qarap otyrsaq, bul saladan qyrýar qarajat túsetinin aıtpaǵanda, kóptegen jumys orny ashylyp,  eldiń tórtkúl álemge jaqsy aty shyǵyp jatady eken.  Al kez kelgen qonaqtyń kóńilin tabýǵa eń birinshi ashyq-jarqyn qabaǵyń, odan keıin dámdi tamaǵyń kerek ekeni álmısaqtan belgili aksıoma emes pe.  

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу