Дарын мен қарым

Дарын – тағдырдың сыйы. Ұстай алсаң құстай ұшасың, ұстай алмасаң мұрттай ұшасың. Ұстай алғанның қарымы зор. Бағы биік. Затына қарай аты, еңбегіне қарай өнбегі телегей теңіз. Ұстай алмағанның ұсқыны кірмейді. Қадамы ілгері жүрмейді. Қанша жетектегенмен, қамқорлық көрсеткен кері кетіп, күндердің күнінде күлкіге айналып, көлденең «кермеге» ұрына береді. Мұны өмір сабағына көз жібергенде көріп-біліп отырмыз.

Егемен Қазақстан
14.12.2017 127

Қазақ дарыннан кем болған емес, қайта кең болған. Арғы тарихқа бармай, бергі тарихқа ой жіберсең, бой емес ой жарыстырғандар күншілік жерден көз тартады. Оларға серік болған баянсыз бақ емес, ұлт тағдырын бекіткен ақберендер болып шығады. Оларды көресің де көрсоқыр тірліктен безіп, күйкі іске қолды бір сілтеп, халықтық қалыпқа ат байлайсың. Мұның арғы жағында тәубе мен шүкір жатады. Осы шүкір мен тәубеден кетпегендер кемелдікте күн кешіп, ұлтының ұлысына айналды. Жалған дүниенің жетегінде кеткендер бір кемнің шарасында қалып отыр. Бұрын таланттар толқын-толқын болып шығып, жұлдыз шоғырындай болып көрінетін. Бұл дәстүрге айналып үлгерген. Қазір шашыраңқы. Әлгі дәстүрді жасанды жұлдыздар «басып алған». Тіпті болсын-болмасын, айтуға тұрсын-тұр­масын «жұлдыздар жарқырайды» деп күпілдететінді шығардық. Ол жұлдыз жарқырай ма, қалтырай ма, ұлт рухания­тын өсіріп жатыр ма, әлде өшіріп жатыр ма онда шаруамыз жоқ. Айғай-шуға үйреніп алдық па, не салғырттықтың «тұтқынында» қалдық па түсіну қиын. Ән делінетін «өлі» айқай-шуға ұласып кеткенін несін жасырамыз. Бұған «намыстанбайды» (А.Байтұрсынұлы), кемшілікке санамайдының керін келтіріп отырмыз. Тіпті орынсыз әжуаның өзіне, «еркек әйелдердің» қылжағына мәз болатынымызды қайтерсің? Бұған ұлт болып бұл қалай десек болмас па? 

Жақында жұрты мойындаған белгілі әншімен дастарқан басында отыр­ған­да ол «Біз тойдың, тобырдың әншісі­не айналдық. Той жасайтындар ғана бізді іздейді», деді. Алғашында бұл сөз құлаққа түрпідей тиді. Артынан шын өнерді шын түсінетіндер іздейтінін, бүгінгі нөпір ертең жойылатынын айтқан болдық. Міне, дарынның қарымын осылайша пайдалана алмай отырмыз. Қашанғы дарынсыздарды талғамсыз сахнадан, той төрінен көре берер екенбіз?!

Ал бесіктен белі шыға бастағандар, оның ішінде дарынды болғанмен ата-анасының қарымы кемдердің жайы көпті ойландыруға тиіс деп білеміз. Біз мұны неге айтып отырмыз? Соған тоқта­лып көрелік. Желтоқсанның басында «Таңғы шұғыла» деп аталатын балабақ­ша бүлдіршіндерінің өнер фестивалі өтті. Балаңның өнерін тамашалағың келсе, мың теңге төлеп залға кіруің керек. Балаңыз жеке дауыста ән салсын десеңіз 15 мың теңге төлесеңіз жетіп жатыр. Сахна төріне шыға береді. Көп көгенкөзбен хорға қатысу үшін 3500 теңге шығындасаңыз болды. Ұл-қызыңыз қанша жерден дарыны тасып тұрғанмен, жоғарыдағыдай теңге жұмсамасаңыз сыртта қала береді. Аз қамтылған отбасы балаларының арасында да дарындылар бар ғой, олар өнер бәйгесін былай қойып балабақшаға төлейтін ақшасына қиналып жүргенде, мынандай таланттар тобынан ысырылып қалып қоймай ма деген сұрағымызға ұйымдастырушылар нарық заңы осылай деген уәждерін айтты. Сонда қолынан келгендер қонышынан басып, қолынан келмегендердің дарынды ұрпағы сыртта қала бермек пе? Олардың арасынан болашақ Бетховен мен Моцарттар шықпайтынына кім кепілдік бере алады. «Балам деген жұрт болмаса, жұртым дейтін бала қайдан шықсын», деген сөзді Ахмет Байтұрсынұлы осындай бір тұста айтса керек. Шынында, тәуелсіз елдің ертеңгі тұтқасы саналатын Асан мен Үсенді дарыны мен қарымын қазір ақ адал анықтап, Қазақ елінің кемел келешегі десек ұтылмас едік. 

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев тәуел­сіз­діктің алғашқы жылдарында ұлт­тың дарынды ұрпағын елдің ішінен таңдап алып, білім бәйгесінде көрсетіп, олар келешекте мемлекетіміздің дамуы­на үлес қосуы тиіс деп «Дарын» рес­пуб­ликалық орталығын құрған еді. Сол орталықтан түлеп ұшқандар кейін «Болашақ» бағдар­ламасымен әлемнің жоға­ры оқу орын­дарында білім алып, қазір Отаны­мыздың дамуына ерекше үлестерін қосып жүр. Олар мыңдап саналатынын да еске сала кетейік. Әлемдік пән олимпиадаларында, ғылыми жобаларда таланттарымыз жүлдегер атанып, мемлекетіміздің көк Туын төрткүл дүниеде желбіреткен еді. «Дарын» орталығы балабақшадан басталған осындай өнер бәйгелеріне бұрын ұйытқы болып келген болатын. Сол үрдісті жалғастырып, жақсы бастаманың басы-қасынан табылса, нұр үстіне нұр болар еді. Соңғы кездері әлемдік білім сайысынан жүлде алған ондай жастар шоғыры туралы мәліметтер аз естіліп жүр. Сондай жүзден жүйрік, мыңнан тұлпарлар туралы деректер беріліп отырса, өзгелерге үлгі болары сөзсіз. Бір сөзбен айтқанда, ұрпақтың бойындағы дарынды нарықтың талабына сүйеп, олардың ертеңгі қарымын жоғалтып алмау жағын ойластырсақ, бұл ұлт жастарының жарқырап шығуына жол ашары ақиқат. 
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.08.2018

Тілектес Есполов: «Ақтастағы Ахико» қойылымы көзімізге жас үйірді

16.08.2018

Қыздар Университетінде «Рухани жаңғыру» аясында жаңа пәндер енгізілді

16.08.2018

Инсультке иілмеу жолдары қаралуда

16.08.2018

Астаналық дәрігерлер ауылдарды аралады

16.08.2018

Алматыда науқас балаларға арналған ойын бөлмесі ашылады

16.08.2018

IX жазғы Спартакиада өз мәресіне жетті

16.08.2018

«Method PRO» жастарға жол ашады

16.08.2018

Солтүстік Қазақстанда науқас жандар тегін дәріге қол жеткізе алмай жүр

16.08.2018

Ресми бөлім (16.08.2018)

16.08.2018

Ақтау саммитінің қорытындылары бойынша Қайрат Әбдірахманов түсініктеме берді

16.08.2018

Қайрат Әбдірахманов Түркі академиясының қызметімен танысты

16.08.2018

Роботтандырылған хирургия – медицина мәртебесі

16.08.2018

Канаданың хоккейшісі «Барыста» ойнайды

16.08.2018

Азияда-2018: Бүгін Джакартада Қазақстанның байрағы көтеріледі

16.08.2018

Қарағанды облысында катодты мыс өндіретін кәсіпорын іске қосылды

16.08.2018

5G белесі: Қазақстан жаңа интернет жылдамдығына дайын ба?

16.08.2018

Ақтөбедегі вокзал маңы маскүнемдер мен қаңғыбастарға толы

16.08.2018

Семейде Жастар ресурстық орталығының ұйымдастыруымен мерекелік жиын өтті

16.08.2018

Қарқаралы ауданы Қоянды жәрмеңкесінің 170 жылдығын атап өтті

16.08.2018

Ертеңгі ұрпақтың да еншісі бар

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Ертеңгі ұрпақтың да еншісі бар

Қойнауы құт қазақ жері тәуел­сіз­дігі­міздің ширек ғасырдан асқан шежіресінде ел экономикасын тұралап қалу қасіретінен сақтап келеді. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Бесінші саммит және Каспий «бестігі»

Кеше Ақтау қаласында Каспий маңы мем­лекеттері басшыларының Бесінші саммиті өтті. Аса маңызды халықаралық жиынға Қазақ­станның, Ресейдің, Әзербайжанның, Иранның және Түрікменстанның президенттері қатыс­ты. Тараптар Каспий теңізінің құқықтық мәрте­бесі, теңізде экономика, көлік-транзит, эколо­гия, қауіпсіздік және басқа да салалар бойын­ша ынтымақтастық орнату мәселелерін талқылады. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу