Жылдың айтулы оқиғасы - шоқтығы биік, ауқымы алып ЭКСПО-2017

Тарих қойнауына кіргелі тұрған 2017 жыл егемен еліміздің ширек ғасырдан асқан шерулі шежіресінде соны соқпақтармен сомдалған сындарлы оқиғалар қалдырғаны анық. Соның ішіндегі шоқтығы биік, ауқымы алып ЭКСПО-2017 халықаралық көрмесі. 

Егемен Қазақстан
29.12.2017 19509
2 Суретті түсірген Ерлан ОМАР, «Егемен Қазақстан»

Барыс бейнелі болашағына батыл қадам бас­қан тәуелсіз Қазақстанның жыл ішіндегі басқа же­тіс­­тіктерін былай қойғанда, төрт құбыласы түгел да­мыған елдердің де қолынан келе бермейтін жа­һандық шараны зор табыспен, Халықаралық көр­мелер бюросының Бас хатшысының берген бағасы бойынша, «соңғы жиырма бес жыл ішіндегі ең тамаша көрме» ретінде асқан ұйымшылдықпен өткізуі еліміздің әлемдік аренадағы абыройын тағы бір асқақтатып, берік бірлігі мен қуатты әлеуетін паш етті. 

Бүкіләлемдік көрмелер бюросының қос ға­сыр­­лық шежіресінде Орталық Азияда, тіпті ТМД мем­лекеттерінің ішінде алғаш рет тәуелсіз Қазақ­стан­ның бас қаласы – ару Астанада өткізілген ЭКСПО-2017 көр­месінің тарихы әлі талай-талай таразыланып, мәні мен маңызы жаһандық мінберлерде түйінделері хақ. Бүгін біз елдіктің ерен жетістігіне айналған жаһандық көрменің салтанатты жабылуынан кейінгі кезеңдегі алғашқы жемістерін тілге тиек етуді жөн көрдік. 

Дуалы ауыз сарапшылардың пайымдауынша, «Болашақтың энергиясы» атты бүкіладамзаттық жалпы ұранмен өткен ЭКСПО-2017 халықаралық көрмесі жаһандық энергетиканың жаңа модель­дерін жасауға тың серпін берді. Әсіресе бүкіл планетаның жаңғырмалы энергия көздерін ашу мақсатындағы ізденістері барынша жанданды. Мәселен биылғы күзде Аустралияда күн энергиясы панельдерін өндіріске енгізу қарқыны бұрын-соңды болмаған деңгейде дамыды. Тек 2017 жылдың қараша айында ғана бұл елде тұрғын үйлердің және бизнес ғимараттардың шатырына жалпы қуаты 120 МВт болатын шағын күн стансалары орнатылыпты. 

Жақында Еуропада «Microsoft» корпорация­сының қатысуымен жаңғырмалы қуат көздерін дамыту бағытындағы ірі келісімге қол қойылды. Атақты Vattenfall корпорациясы қуаты 180 МВт болатын жел электр стансалары өндірген электр энергиясын 10 жыл бойы тұрақты түрде сатып алатын болды. Engineering News агенттігінің мәлім­деуінше, 2017 жылдың қорытындысы бойынша кәрі құрлықта жел энергетикасын дамыту бірнеше есе артқан көрінеді. Оңтүстік Африкада өткен әлемдік конференцияда жаһандық жел энергетикасы кеңесінің (GWEC) басшысы Стив Савье 2017 жылдың соңында дүние жүзіндегі жел электр стансаларының қуаты 530-540 ГВт-ға дейін өсетінін мәлімдеді. Бұл жаңғырмалы электр қуатын өндіру саласындағы соңғы жылдары қол жеткізілген зор жетістік болып табылады. 

Қазіргі кезде Қазақстанда ЭКСПО-2017 халық­ара­лық мамандандырылған көрмесінде алғаш рет та­ныстырылған технологияларды өндіріске енгізу мақ­сатындағы кешенді жұмыстар қолға алынуда. Энер­гетика министрі Қанат Бозымбаевтың айту­ынша, жаңғырмалы қуат көзін өндіру, энергия үнем­деу, «ақылды жүйелер» құрылысы, тұрмыстық қал­дық­тарды реттеу, су көздерін тазалау, ауа сапасын бақылау бағыттарында ЭКСПО-2017 көрмесінде таныстырылған 105 жаңа технологияны өндіріске енгізу жұмысы басталмақ. Мәселен Қарағанды облысында осы мақсаттағы 31 жаңа жобаны жүзеге асыру көзделіп отыр. Жақын арада Финляндия зауытының жабдықтары бойынша қатты тұрмыстық заттарды қайта өңдейтін жаңа зауыт құрылысы салынбақ. Жалпы, Қарағанды өңірінде 2020 жылға таман «жасыл» энергетика саласындағы алты жаңа жоба пайдалануға берілмек. Осының нәтижесінде жаңғырмалы қуат көздерінің көлемі 261 МВт-ға жететін болады. 

Алматы облысында тұрмыстық қалдықтарды өңдеу жұмысы 30 пайызға арттырылатын болады. Осының нәтижесінде өңірдегі күл-қоқыс орындары 354-тен 16-ға дейін қысқарады. Ақмола облысының «Родина» ЖШС-да орнатылған жел энергиясын өндіру қондырғыларының қуатын 45 МВт-ға дейін арттыру көзделіп отыр. «Степногор-Водаканал» МКК ауыз суды тазарту қондырғыларын жаңғырту мақсатында ЭКСПО-2017 көрмесінде қойылған озық технологияларды пайдалануға бетбұрыс жасады. 

ЭКСПО-2017 көрмесінің жетістіктерін жаппай өндіріске енгізу жұмысы Елбасының елімізді «жасыл экономика» бағытына көшіру жөніндегі бастамасымен үндеседі. Көрмеден кейін елімізде бұл өзекті мәселе бойынша түбегейлі бетбұрыс басталды. Бұл ретте Елбасы «ЭКСПО көрмесін өткізу арқылы біздің ел «жасыл» технологияларды дамыту идеясына берік екенін тағы да дәлелдей түсті. Жал­пы, біздің көрме «таза энергетиканы» жаһандық дең­гейде дамытуға айрықша үлес қосатынына сенім­ді­мін», деп атап көрсетті. 

Жаһандық көрме қазақстандық ғылым саласында креативті идеялар мен жаңа ізденістер әкелді. Оған ЭКСПО-2017 көрмесіндегі еліміздің ұлттық павильоны – «Нұр Әлемде» паш етілген ғылыми жобалар нақты дәлел бола алады. Мұнда ел энергетикасының ертеңін айқындайтын отызға тарта озық технологиялық жаңалық көрініс тапты. Қазақстандық өнертапқыштар мен ғалымдардың жаңғырмалы қуат көздері арқылы электр энергиясын өндіруді арттыру мақсатындағы бірқатар тың жобалары қазірдің өзінде іс жүзіне асырылуда. Міне, елдіктің ерен жетістігіне айналған ЭКСПО-2017 көрмесінің жыл ішінде жаһандық және қазақстандық энергетика өндірісін дамытуға тигізген алғашқы табыстары осындай. 

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

10.12.2018

Қарағандылықтар «ҚазРобоСпорт» чемпионатының бас жүлдесін жеңіп алды

10.12.2018

Ежелгі металлургия іздерін Тарбағатай даласынан көруге болады

10.12.2018

Қытай 2000-нан астам қазаққа өз территориясынан шығуға рұқсат берді

10.12.2018

Д.Назарбаева Дүниежүзілік банкінің Орталық Азия жөніндегі Аймақтық директорын қабылдады

10.12.2018

Солтүстікқазақстандық екі кәсіпкер «Жомарт жүрек» байқауының жеңімпазы болды

10.12.2018

«Латын әліпбиіне көшу – тарихи таңдау» республикалық ғылыми-теориялық online конференция өтті

10.12.2018

Халықаралық Олимпиада комитеті Алла Важенина, Анна Нұрмұхамбетова және Ольга Рыпаковаға медальдары қайтарады

10.12.2018

Павлодарда «Лайықты еңбек – мемлекеттің тұрақтылық негізі» форумы өтті

10.12.2018

Атыраулық дзюдошылар Конфедерация Кубогінің иегері атанды

10.12.2018

Облыста озық шыққан аудандар марапатталды

10.12.2018

Александр Журавский Мұхаммед Рабииден жеңілді

10.12.2018

Дархан Қыдырәлі The Asahi Shimbun басылымына сұхбат берді 

10.12.2018

Қызылордада жер телімдері аукционға шығарылды

10.12.2018

Қызылорда облысының әкімі мүмкіндігі шектеулі жандар автокөлік сыйлады

10.12.2018

Қостанайда табиғат қорғау полицейлері киік атқан қаскөйді ұстады

10.12.2018

Сығанақ қалашығы туризмге қызмет етеді

10.12.2018

Қыздар университеті робот құрастыратын стартап жобалар жасайды

10.12.2018

«Қайраттың» екі футболшысы - әлемнің үздік ойыншысы номинациясына үміткер

10.12.2018

Дүниежүзілік банк Қазақстанның коммуналдық инфрақұрылымын дамытуға қатысады

10.12.2018

Алматыда жас дзюдошылардың турнирі өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Aqparattar aýqymyndaǵy aqıqat

Taıaýda Almatyda ótken medıaquryltaıda Qazaqstandaǵy buqaralyq aqparat qural­darynyń qazirgi jaı-kúıi keńinen áńgime boldy. Mamandar tarapynan aıtylǵan pikirlerge qulaq qoıar bolsaq, sońǵy jyldary qazaqstandyq BAQ-tyń, ásire telearnalardyń reıtıngi aıtarlyqtaı túsip ketken. Máselen, 2013 jyldan bergi aralyqta bul kórsetkish 22 paıyzǵa tómendegen eken. Onyń sebebi nede?

Сайраш ӘБІШҚЫЗЫ, Қазақстанның білім беру ісінің құрметті қызметкері

Halyq sózinde birtutastyq, birlik bar

«Halyq» sóziniń mán-maǵynasy óte tereń ekeni barshaǵa málim. Másele – osyndaı saıası astary aıryqsha sózdi qalaı qoldanyp júrgenimizde. Merzimdi baspasóz betterindegi habarlardan,  teleradıo arnalardan, ózara áńgimeden «aýyl halqy», «qala halqy» degendi oqyp ta, estip te júrmiz. Máselen, telearnalardyń birinen «Arshaly aýdanynda 27 myń halyq bar» degendi estidim de, «halyq sózin durys qoldanaıyq» dep, ózimniń oı dápte­rime jazyp qoıdym. Sebebi orys tilinde «narod sela» nemese «narod derevnı», «na­rod raıona», «narod goroda» demeıdi, tipti jazbaı­dy. Bul tilde «naselenıe», «jıtelı», «gorojane», «selchane» deıtinin bilemiz. Biz qazaqsha «aýyl turǵyndary», «qalalyqtar» nemese «qala turǵyndary» desek, ekpini báseń bolyp, birdeńe joǵaltyp alatyndaı, «aýyl halqy», «qala halqy» dep qysqa qaıyramyz. Sonda deımin-aý, qazaǵymyzdy bólip, jiktep, birtutas halyq sanatyna qospaı turǵanymyzdy nege ańǵarmaımyz?!

Дидар Амантай,

Túsiniktiń kúıreýi

Sońǵy jyldary, sandyq tehnologıalyq ónimderdiń (iPhone, Red One, digital camera, information technology) alǵashqy nusqalary (computer, printer, scaner, copier), shyqqanyna tabany kúrekteı jarty ǵasyrǵa jýyq ýaqyt, jeteqabyl mezgil ótkende, ozyq qoǵamdarda, qala berdi, damýshy elderde, tipti, jalpy adamzattyq mádenı-rýhanı keńistikterde iri-iri qomaqty ózgerister júrdi. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу