Ағылшын тілінде сабақ беретін маман тапшы

«Өз тілімізбен өмір сүрейік. Бұдан артық қалай айтуға болады» деген Елбасы Н.Назарбаев мемлекеттің даму жолында «Кеше болмағаның бүгін болуы мүм­кін, бүгін болмағанның ертең болуы мүм­кін – ана тіліне мән бермеушіліктің, оны құрметтемеудің орны толмас олқы­лық­тарға соқтыратыны сөзсіз», деп өмір өзгерістеріне қарай ұлт тілін қалай да сақтап қалуды жүктегені белгілі.

Егемен Қазақстан
30.01.2018 96
2

Шынында, уақыт бірқалыпты тұрмай­ды. Оның үстіне жаңа ғасырдың оң, теріс ала­сапыраны бірде жадыратып, бірде қа­бар­татыны тағы бар. Осы тұрғыдан келген­де еліміздегі білім саласына жасалған ре­фор­малардың нәтижесін сарапқа салып, жетістігі мен кемістігін түгендегенде іс әлі толық шешімін таппағанын аңғару қиын емес. Бір реформаны екінші реформа басып, жаңасы «тыңнан» түрен с­алып келе жатқаны мәлім. 48 мектепте тә­жі­рибе жасап, әні-міне енгіземіз деген 12 жылдық білім беру де 2019 жылдың мә­ре сызығында тұр.

Бүгінгінің ұранына айналып, ертең­гі­нің мықты құралы болатын көп тіл білу, оның ішінде ағылшын тілін жетік меңгеру ісі өзекті мәселеге айналып отыр. Бұл даусыз ақиқатқа бастайтын елдік іс екені шүбәсіз. Оның тәуелсіз ел үшін қажет екенін Президент «Қазақ тілі – мемлекеттік тіл, орыс тілі – ұлтаралық қатынас тілі және ағыл­шын тілі жаһандық экономикаға ой­да­ғыдай кіру тілі», деп үш тілдің орнын тайға таңба басқандай көрсетіп берді. Бас­қа реформалардан бұл реформаның жөні де, жосығы да, жолы да бөлек, заманауи талап. Мұны қазақ жұрты түгел қолдап отыр. Тек көп нәрсе қазақ тілінің есебінен кетіп қалмас па екен, кеше орыс тілін білеміз деп ана тілінен қол үзіп қалғандардың ізін кейінгілер баспаса дейді. Бұл күдікті негізсіз дей алмасақ керек. Себебі, біраз қандастар балаларының шет тіліне, оның ішінде ағылшын тіліне жүйрік болғанымен өз тіліне шорқақ екенін айтып қалады. Ендеше Елбасының үш тілді тең білу жөніндегі идеясын ұлт­тық қағидаға айналдырсақ, ешкімге есеміз кет­пес еді. Иә, кезекті науқанға айналдыр­май жүйесімен жүргізбесең ұтылуың ға­жап емес.

Ағылшын тілін толық үйрену үшін оған нақты жағдай керек. Ғылыми негізі бар, әдістемелік құралдары жасалған, ең бас­тысы, білімді де білікті, тәжірибесі мол тә­лімгер болса, ойдағы орындалады. Ай­та­лық Назарбаев зияткерлік мек­теп­теріне дайындық жұмыстары қалай жүр­генін әр кез есте ұстасақ екен. Осы арада мына бір ойды ортаға сала кетелік. Ағылшын тілін білетін алдыңғы толқын да, кейінгі шоғыр-шоғыр жас та бар. Тек соларды іске қоса білу қажеттігі атүсті кете береді. Кей азаматтар кәсіпкер тіл білмегендіктен ұтылып қалуда деген екіұшты уәждерін айтады. Бұған келісуге де, келіспеуге де болады. Қалай десек те, төрткүл дүниенің тілін меңгерген ондаған емес, жүздеген, тіпті миллионға таяу үлкен-кіші 26 жылда қалыптасты. Біздің пайымдауымызша, оларды көре білу кемшін.

2019 жылы 4 пәнді ағылшын тілінде оқыту қолға алынады дегеннен бастап, алуан пікірлер айтылып жатыр. Басты түйін білікті маманға барып тіреледі. 50 мектепте бұл іс бойынша тәжірибе жүр­гі­з­ілуде көрінеді. Әрине қалада шеші­мін табар. Ал қияндағы ауыл баласын қай­теміз? Тиісті орындар оны да ойластырып жатырмыз дер. Бірақ қалай? Оған да дәлел келтірер. Дегенмен, ең бастысы, сол қияндағы ауыл мұғалімі ағылшын тіл­ін үйренуге мүмкіндігі бар ма, жоғары оқу орындарын бітірген жас маман кіндік жұрт­ына бет бұрып тұр ма?

Осы бір елдік іске соңғы кездері Мәжі­ліс депутаттары ден қойып, үн қоса бастады. 50 мың теңге айлық үшін жас маман білім ұяларына келе ме, жоға­ры­­дағылар жөн санап отырған қысқа мер­­зімді оқу кезінде 20-30 жыл қазақ ті­лінде сабақ берген төрт жаратылыс­та­ну пәнінің ұстаздары ағылшын тілін мең­­геріп кете ала ма, үйренген санаулы сөзімен тақырыпты талдауға қабілеті жете ме, оқулық, әдістемелік жазылған ба, орта қалыптасты ма? Бір мектепте өткен сабақта 5 оқушыны арнайы әзірлеп сөй­лет­кеніне, мұғалім тілі бұралып тұр­ғанына кейістік танытып, өзімізді өзіміз неге алдаймыз. Мәжілісмендер қысқа мерзімді дайындыққа жұмсалатын қаржыны ертең пән мұғалімі болатын жастарға беруді ұсынса, 4-5 жылдан кейін олар олқылықты толтыратынын айтады. Мәжіліс депутаты Зағипа Балиева «Бала пәнді ана тілінде әрең түсініп, 12% -ға ғана меңгерсе, онда ол ағылшын тілінде қалай оқиды? Онда оның пәнді игеру көрсеткіші бұдан да төмен деген сөз. Мүмкін, балалармен әңгімелесіп, қандай пәнді ағылшын тілінде оқыту керектігін өздерінен сұрау керек шы­ғар», дейді.

Міне, саналуан пікір. Егер бұл кімді де болса иландырып, бір жүйеге келмесе, дүниенің тұтқасы болып келе жатқан жара­тылыстану пәндеріне ұмтылушылардың ме­селін қайтарып, ынтасын жоғалтып, онсыз да көңіл көншітпей тұрған білім саласын тіпті құлдыратып жіберуі кәдік.

Сүлеймен МӘМЕТ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

10.12.2018

Қарағандылықтар «ҚазРобоСпорт» чемпионатының бас жүлдесін жеңіп алды

10.12.2018

Ежелгі металлургия іздерін Тарбағатай даласынан көруге болады

10.12.2018

Қытай 2000-нан астам қазаққа өз территориясынан шығуға рұқсат берді

10.12.2018

Д.Назарбаева Дүниежүзілік банкінің Орталық Азия жөніндегі Аймақтық директорын қабылдады

10.12.2018

Солтүстікқазақстандық екі кәсіпкер «Жомарт жүрек» байқауының жеңімпазы болды

10.12.2018

«Латын әліпбиіне көшу – тарихи таңдау» республикалық ғылыми-теориялық online конференция өтті

10.12.2018

Халықаралық Олимпиада комитеті Алла Важенина, Анна Нұрмұхамбетова және Ольга Рыпаковаға медальдары қайтарады

10.12.2018

Павлодарда «Лайықты еңбек – мемлекеттің тұрақтылық негізі» форумы өтті

10.12.2018

Атыраулық дзюдошылар Конфедерация Кубогінің иегері атанды

10.12.2018

Облыста озық шыққан аудандар марапатталды

10.12.2018

Александр Журавский Мұхаммед Рабииден жеңілді

10.12.2018

Дархан Қыдырәлі The Asahi Shimbun басылымына сұхбат берді 

10.12.2018

Қызылордада жер телімдері аукционға шығарылды

10.12.2018

Қызылорда облысының әкімі мүмкіндігі шектеулі жандар автокөлік сыйлады

10.12.2018

Қостанайда табиғат қорғау полицейлері киік атқан қаскөйді ұстады

10.12.2018

Сығанақ қалашығы туризмге қызмет етеді

10.12.2018

Қыздар университеті робот құрастыратын стартап жобалар жасайды

10.12.2018

«Қайраттың» екі футболшысы - әлемнің үздік ойыншысы номинациясына үміткер

10.12.2018

Дүниежүзілік банк Қазақстанның коммуналдық инфрақұрылымын дамытуға қатысады

10.12.2018

Алматыда жас дзюдошылардың турнирі өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Aqparattar aýqymyndaǵy aqıqat

Taıaýda Almatyda ótken medıaquryltaıda Qazaqstandaǵy buqaralyq aqparat qural­darynyń qazirgi jaı-kúıi keńinen áńgime boldy. Mamandar tarapynan aıtylǵan pikirlerge qulaq qoıar bolsaq, sońǵy jyldary qazaqstandyq BAQ-tyń, ásire telearnalardyń reıtıngi aıtarlyqtaı túsip ketken. Máselen, 2013 jyldan bergi aralyqta bul kórsetkish 22 paıyzǵa tómendegen eken. Onyń sebebi nede?

Сайраш ӘБІШҚЫЗЫ, Қазақстанның білім беру ісінің құрметті қызметкері

Halyq sózinde birtutastyq, birlik bar

«Halyq» sóziniń mán-maǵynasy óte tereń ekeni barshaǵa málim. Másele – osyndaı saıası astary aıryqsha sózdi qalaı qoldanyp júrgenimizde. Merzimdi baspasóz betterindegi habarlardan,  teleradıo arnalardan, ózara áńgimeden «aýyl halqy», «qala halqy» degendi oqyp ta, estip te júrmiz. Máselen, telearnalardyń birinen «Arshaly aýdanynda 27 myń halyq bar» degendi estidim de, «halyq sózin durys qoldanaıyq» dep, ózimniń oı dápte­rime jazyp qoıdym. Sebebi orys tilinde «narod sela» nemese «narod derevnı», «na­rod raıona», «narod goroda» demeıdi, tipti jazbaı­dy. Bul tilde «naselenıe», «jıtelı», «gorojane», «selchane» deıtinin bilemiz. Biz qazaqsha «aýyl turǵyndary», «qalalyqtar» nemese «qala turǵyndary» desek, ekpini báseń bolyp, birdeńe joǵaltyp alatyndaı, «aýyl halqy», «qala halqy» dep qysqa qaıyramyz. Sonda deımin-aý, qazaǵymyzdy bólip, jiktep, birtutas halyq sanatyna qospaı turǵanymyzdy nege ańǵarmaımyz?!

Дидар Амантай,

Túsiniktiń kúıreýi

Sońǵy jyldary, sandyq tehnologıalyq ónimderdiń (iPhone, Red One, digital camera, information technology) alǵashqy nusqalary (computer, printer, scaner, copier), shyqqanyna tabany kúrekteı jarty ǵasyrǵa jýyq ýaqyt, jeteqabyl mezgil ótkende, ozyq qoǵamdarda, qala berdi, damýshy elderde, tipti, jalpy adamzattyq mádenı-rýhanı keńistikterde iri-iri qomaqty ózgerister júrdi. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу