Қарағандыға сырттан көмір тасығаны несі?!

Өткен жылдың соңын­да «АрселорМиттал Теміртау» АҚ металлур­гия комбинатының қа­жеттіліктері үшін Ре­сей­ден көмір концентратын сатып алады де­ген ақпарат тараған бо­латын. Жер-жаһанға әйгілі көмір бассейнінің үстінде отырып, бұл қа­лай болғаны деген сұ­рақ өзінен-өзі туындай­ды. Кезінде бір комбинат түгіл, күллі Кеңес Ода­ғы­ның қажетін өтеген Қара­ғанды көмірі түге­сілуге айналғаны ма?!

Егемен Қазақстан
09.02.2018 769
2

Болат департаментінің 2017 жылғы жұмыс қоры­тын­дылары мен үстіміздегі жылға жоспары туралы ақпарат таратқан «АМТ» АҚ-тың баспасөз қызметі ком­панияның ресейлік «Рас­падская угольная компания» ЖШБ-ден (Кемер облысы­ның Новокузнецк қаласы) кө­мір концентратын сатып алу себебі туралы түсінік берді. Тү­сін­геніміз, Қарағанды метал­­лургия комбинатының кокс-химия өндірісі былтыр жыл бойы қажетті көмір­ден тапшылық көрген. Ком­панияның мәлімдеуінше, жалпы көлемі 250 мың тонна көмір және 50 мың тонна концентрат жетіспей қалыпты. Әсіресе желтоқсан айында кокс батареялары шикізат тап­шылығы салдарынан төмен өлшемдермен жұмыс іс­теуге мәжбүр болған. Ком­па­­нияға сондықтан сырттан көмір сатып алуға тура келген-мыс.

– 23 желтоқсанда кокс­тауға біздің компания «Распадская» угольная компания» ЖШБ-ден сатып алған «Ж» және «ГЖ» маркалы көмір концентраты жеткізілді. Тәжірибе көрсеткендей, ресейлік кон­цент­раттың сапасы метал­лургия комбина­ты Қара­ғанды шахталарынан алатын өнімнің сапасынан анағұрлым жоғары және кокстауға қойылатын бар­лық талаптарға сай. 10-15% көле­мінде сатып алынған «Ж» және «ГЖ» маркалы көмір кон­центраты кокс сапасын арттыруға мүмкіндік беріп, өндіріске оң ықпалын тигізуде, – деп хабарлады баспасөз қызметі.

Сөйтіп Кемер облы­сы­ның кәсіпорнымен ор­на­тылған уақытша әріп­тестік ұзақ мерзімге ұла­сатын сыңайлы. Мұны ком­пания­ның өзі де жоққа шы­ғарып отырған жоқ. Бұл орайда қарағандылықтар, әсіресе кеншілер қауымы көмір концентратын сырттан сатып алу жалғаса берсе, шахталар жабылып қал­май ма деп алаңдаулы. Қара­ғандыда «Комбинат қо­жайыны көмір өндіруші кәсіп­орындардан құтылуға бейіл екен» деген қауесет тар­а­ғаны да рас.
Қарағанды облыстық өнеркәсіп және индустрия­лық-иннова­циялық даму басқармасының мәліметіне жүгінсек, былтыр металлургия комбинатына 2646,6 мың тонна кокс өндіру үшін Қарағанды көмір бассейні­нен 3900000 тонна көмір, «Восточная» орталық байыту фабрикасынан 1800000 тонна концентрат жеткізілген. Биылғы жылдың жоспарына сәйкес, кокс-химия өндірісіне жергілікті шахталар мен ба­йыту фабрикасынан 4105000 тонна көмір және 1735000 тонна концентрат қажет.

Соңғы желтоқсан мен қаң­тар айларының аралы­ғын­­да «АрселорМиттал Темір­­­тау» АҚ-қа сырттан са­­тып алған 40000 тонна, яғ­ни жалпы көлемнің 10-15 %-ы мөлшеріндегі көмір кон­цент­раты жеткізілді. Ресей өнімінің сапасы темір жол тасымалына кететін шы­­ғынды да ақтайтын көрі­­неді. «АрселорМиттал Теміртау» АҚ көмірінің өзін­дік құны ашық әдіспен өнді­р­і­летін көмірдікінен жоғары. Оның нақты мөл­шерін анықтай алмасақ та, шамамен әр тоннасы 15-20 мың теңге деп болжауға болады. «Распадск» көмір компаниясының прейскурантына сәйкес, «ГЖ» маркалы концентраттың әр тоннасы 7200-8200 рубль, «Ж» маркалы концентраттың әр тоннасы 9750-12700 рубль тұрады және бұл жерде қосым­ша құн салығы мен темір жол тарифі есепке алынбаған. 

Жеткізушінің сауда сая­сатына сәйкес, бұл – ұзақ мерзімді әріптестік (кемінде екі жылға келісімшарт) және айына кемінде 100 мың тонна көмір сатып алу шартымен белгіленген бағаның түрі. 

Көлем бойынша жасалатын жеңілдік қосымша құн салығын есептемегенде әр тоннасына 100 рубльден ғана. Айналып келгенде, ең арзан деген ресейлік концентрат қарағандылық өнімнен кем дегенде екі есеге қымбатқа түседі екен.

Егер компания концентраттың 10-15 пайызын ғана сырттан тасыса, алаң­дамай-ақ қоюға болады. Оның үсті­не, «Восточная» ОБФ Қарағанды шах­та­ларының көмірін тұтынады. Бұл жерде ес­­керетін негізгі мәселе, сырт­тан әке­лі­­нетін концентраттың мөл­ше­рі жер­гілікті шахталардың металлур­гия ком­би­натын қамтамасыз ете алу жағ­дай­ына байланысты. «Көмір депар­таменті шах­­таларының жұмысына қарай сырт­тан әкелінетін концентраттың кокс өн­дірісіне қатысуы 100% құрауы мүм­кін», делінген компанияның ресми мә­лім­­демесінде.

Яғни, комбинатқа қажет көлемді тұ­рақты қамтамасыз етіп, ресейлік жет­кі­зушінің алдын орау үшін жергілікті кен­шілер аянбауы керек деген қоры­тын­дыға келеміз. Желтоқсан айында шахтерлер жалақыны көбейтуді талап етіп, дүрліккені естеріңізде болар. Ресейлік компаниямен қымбат келі­сім­ге бару соған орай жасалып отыр­ған кесір әрекет емес пе деген де ой ке­леді. Әйтпесе, Көмір департаментінің қа­зіргі уақытта жұмыс істеп тұрған сегіз шах­тасының жетеуі кокстаушы көмір өн­діреді. Сегізінші «Абай» шахтасы энер­ге­тикалық көмір шығарады. Көп­шіліктің бол­жауынша, шахталарға жабылу қаупі төн­се, бірінші кезекте осы шахта жабылады. Оның өзіндік құны ашық кен орындарынан алынатын өнімнен екі есе қымбат.

– Компания өкілдерінің айтуы­н­ша, бұл «АМТ» компаниясына ауадай қажет, – деді «Қорғау» кө­мір­шілер кәсіподағының төрағасы Марат Миргаязов. – Ресейлік компа­ния өз кө­мі­рін біздегідей бағамен бер­мей­ді. Оның үстіне, «Распадская» комп­а­ния­сы­ның ресурстары таусылмас­тай мол емес, олар көмірді тек белгілі бір мерзім ара­лығында жеткізіп беріп отыруға келі­седі. Көмірді Новокузнецкіден немесе өзі­міз­дің шахталардан жеткізуге кете­тін шығын айырмашылығы да жер мен көк­тей. Сондықтан алаңдайтын ештеңе жоқ.

Қарағандыда көмір өнеркәсібінің арда­герлерімен кездесіп, кәсіби тәжі­рибелі маман ретіндегі пікірін білу қи­ын шаруа емес. Сондай бірнеше май­тал­манның сөзіне құлақ асып көргенде түйгеніміз мынау: «АМТ» компаниясының шахталары жоғары сапалы көмір концентратын беруге қабілетті. Бұл орайда өндірісті ти­істі жабдықтармен қамтамасыз етіп оты­руды естен шығармау керек. «ГЖ» мар­калы көмірдің жетіспейтіні рас. Оған себеп – лава тапшылығы. Мы­са­лы, «Шахтинская» шахтасында бұрынғы сегіз лавадан қазір шағын бі­реуі ғана қалған. Ленин атындағы шах­тадағы жағдай да осындай. Мұның соңы жақсылыққа апармайды. Барланған кө­мір қоры 9 млрд тоннаны құрайды. Кез­інде 44 млн тонна майлы көмір өн­дірілген екен.
Сонымен өз шахталарымыз бен байыту фабрикамыз тұрғанда, мамандарымыз барда көмір концентратын сырттан сатып алу не үшін қажет болды? Бір есептен, өнім көлемі мен сапасын арттыру үшін өндірісті дамыту, жетілдіру керек. Оның бәріне қыруар қаражат қажет. 2008 жылдың маусым айында Қазақстан Үкіметі Көмір өнеркәсібін дамытудың 2020 жылға дейінгі тұжырымдамасын мақұл­дады. Сол тұжырымдамада Қара­ған­­дының кокстаушы көміріне деген сұраныс 2020 жылға қарай 25 млн тоннаға дейін артады деп болжанған еді. Осы сұранысты қанағаттандыру үшін жаңа шахталар салу жайы да ойлас­ты­рылды. Сонымен қатар «АМТ» АҚ-тың жұмыс істеп тұрған шахталарында күр­делі құрылыс-монтаж жұмыстарын жүр­гі­зіп, әлемдік талаптарға сай проходка және өндіріс жабдықтарын сатып алу жоспарланды.

Алайда Үкіметтің 2014 жылдың 28 маусымындағы «Қазақстан Рес­пуб­ли­касының отын-энергетика кеше­нін дамытудың 2030 жылға дейін­гі тұ­жы­рымдамасын бекіту туралы» қау­лы­сында белгіленген меже әлде­қай­да төмендетіліп, 2020 жылға қарай өн­ді­рі­летін кокстаушы көмір көлемі 14,1 млн тон­на болады деп нақтыланды.

Үкімет көмір өндірісін ұлғайтуды осы бағыттағы жалғыз ірі компания «АрселорМиттал Теміртаумен», ал сұ­ра­­ныстың өсуін болат өндіру қуатын 6 млн тоннаға дейін жеткізу жобасымен байланыс­тырады, әрине. Аталған тұжы­рым­­дамада баяндалғандай, Қарағанды кө­мір бассейнінде жоғары сапалы, әлем­дік нарықта бәсекеге қабілетті кокстаушы көмірдің мол қоры бар. Олай болса, «АМТ» АҚ-тың басшылығы өзінде бар­ды өзгеден тасып, екі шығындалып отыр­ғаны несі?! Мыңдаған адамның тір­шілік көзі болып отырған өндіріс тағ­ды­рын өзім білемге салуға ешкімнің де құқы жоқ. Мәселе оң шешімін таппаса, Үкімет қарап отырмас деп сенеміз.

Қайрат ӘБІЛДА,
«Егемен Қазақстан»

ҚАРАҒАНДЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.12.2018

Нұртас Оңдасыновқа ескерткіш тақта орнатылды

19.12.2018

Арманы Ақжайықпен үндескен қаламгер

19.12.2018

Шымкентте БАҚ өкілдері арасында шағын футболдан республикалық турнир өтті

19.12.2018

Мәжіліс Төрағасы Н.Нығматулин Жапонияның Қазақстандағы елшісін қабылдады

19.12.2018

Степногорда көп функциялы спорт алаңы ашылды

19.12.2018

Мароккодан қола медаль

19.12.2018

Асығыс және шабытты күйде туған Blood on the Tracks

19.12.2018

Өскеменде ардагерлер арасында волейболдан облыстық турнир өтті

19.12.2018

Әлем кубогынан қос жүлдемен оралдық

19.12.2018

Өнердегі өрелі ынтымақтастық

19.12.2018

Төрт күн электр стансасы салынады

19.12.2018

Қазақстанның алты дзюдошысы үздіктер қатарында

19.12.2018

Зейнетақы қоры 2018 жылдың үздік жұмыс берушісін атады

19.12.2018

Илья Ильин де Дохадағы додаға қатысады

19.12.2018

Маңғыстаулық студенттер республикалық чемпионаттан жүлдемен оралды

19.12.2018

Алматыда Фариза Оңғарсынова тұрған үйге ескерткіш тақта орнатылды

19.12.2018

Еуропа чемпионы Қазақстанның шахмат мектебін мақтады

19.12.2018

Қала полицейлері сандық жүйеде жұмыс істейді

19.12.2018

Қорғаныс министрі Нұрлан Ермекбаев Таразға келді

19.12.2018

Алматыда жаңа әлеуметтік нысандар бой көтерді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Baılyq jasaýshy sala

Árbir adam óz úıiniń ishinde qandaı zattar bar ekendigin jáne onyń qaı jerde turǵandyǵyn, qaı shkaftyń ishinde qandaı zattyń jatqandyǵyn, jertólesinde qandaı azyq túrleriniń saqtalyp turǵandyǵyn jaqsy biledi. Sondyqtan eshnársesin shashaý qaldyrmaıdy. Qajetine qaraı paıdalanyp otyrady. Al ózimizdiń ortaq úıimiz – Qazaqstanda qandaı zattar bar ekendigin, ásirese, jerimizdiń astynda qandaı mıneraldyq shıkizat kózderiniń shoǵyrlanǵanyn jáne olardyń qory qandaı ekendigin bilemiz be?

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу