Ауруды асқындырмаса, азаяды

Соңғы жылдары денсаулық сақ­тау саласы мекемелерінің қыз­мет көрсету сапасына сын айту­шылар көбейгені жасырын емес. Соның бірі дәрігерлердің ауы­рып алдына келген адамды бірі­нен-біріне сілтеп, сандалтуына ­қа­тысты. Қазір қай емханаға бар­са­ңыз да топырлаған адамды кө­ресіз. Статистикалық деректер бұл са­ла­дағы көрсеткіштердің жақ­са­рып келе жатқанын айтады. Енд­еше кезектің азаймауының себебі неде?

Егемен Қазақстан
02.03.2018 282
2

Себеп түсінікті дерсіз. Ауру көп. Алайда байқасаңыз біз мәселенің беткі жағына ғана назар аударып қоя саламыз. Рас, қазіргі кезде қаладағы қай емханаға барсаңыз да сапырылысқан адам көп. Мұны көріп ем іздеушілер көп екен дейсіз. Бұл аз десеңіз, тіркеу орнында қап­тап тұрған бір топ адамды тағы көре­сіз. Дұрыс қой дейсіз іштей тағы, емханаға қаралу тәртібі сапалы болған соң жұрт көптеп келмегенде қайтеді енді?! Сол оймен өзіңіздің учаскелік дәрігеріңіз қабылдайтын бөлме алдына жетесіз. Мұндай бөлмелердің бірнешеуінде түрлі ауруды қарайтын салалық дәрігерлер отырады. Бірақ солардың кез келгенінің алдында тағы да иін тірескен адам. Сосын ауруыңыз жанға батса да, айналадағы барлық адам өзіңізбен мұндас болғандықтан, кезек күтуге тура келеді. 

Бірақ кезек жылжымайды. Ал уақыт сырғып өте береді. Учаскелік әр дәрігердің науқастарды қарайтын бел­гіленген кестесі бар. Сол кесте уа­қы­­ты азайғанда жанталас басталады. Кезек жылжымайды дейтіндей дәрігер бос отырған жоқ. Олардың бөлмелері улап-шулаған, қызу қайнаған бір базар дерсіз. Біреулер қайта-қайта кіріп, шығады. Іште дәрігер ауыр науқасты қарап отыр-ау дегенді ешкім қаперге алмайтын секілді. Әсіресе мұндайда бір бөлмеден екінші бөлмеге кіріп, шығудан ақ халаттылардың өздері шаршамайды. Кіреді, шығады. Және ақ халаттылардың бір-біріне деген сұрақтары да таусылмайды-ау. Қараушы дәрігердің көп уақыты осыған кетеді. Ал уақыт шіркін өтіп жатыр. Шықпа жаным, шықпа деп тақымын қысқан науқастардың да төзімі үзілерге таяйды. Ақыры кезек келеді. Бұл кезде кесте уақыты да аяқталуға таяйды. Асыққан дәрігер науқасты қараған болып сұрақ-жауап алып, жеделдете қағазға бірдеңені жазады, сол тұста қасына келген әріп­тес­теріне жауап қайтарып үлге­ре­ді, шыдамы таусылып, баса-көктеп кіре қалған өзге науқастарға дауыс көтеріп сөйлеп те қояды, сол айқай-шудың арасында монометрмен қан қысымын да, жүрек соғысын да, өкпе тынысын да тыңдап алады, сөйтіп науқасқа өзге сала дәрігерлері алдынан өтуге, қан, дәрет тапсыруға т.б. бір бума жолдама береді. Сосын бара беріңіз, пәлен күні келесіз дейді. Түк түсінбей науқас есіктен шығады.

Ал әлгі бір бума жолдама алған адам не жүрегін, болмаса бауырын, өкпесін, асқа­занын т.б. әйтеуір, бір ішкі құрылысын тексертуі тиіс. Мұндай құрылғылар тексерісінен өту үшін алдын ала тағы жазылу керек. Бірақ мысалға дейік, көзі, омыртқасы, асқазаны т.б. ауырған кез келген адам сол сәтте-ақ қабылдауға жазыла алмайды. Өйткені не дәрігер маман жоқ, не аппарат тапшы. Жолдама алып, басқа емханаларға бару керек. Онда тағы кезек. Қайтып келген соң тағы кезек. Ауруы асқынып, хал-жағдайы нашарласа ғана жедел жәр­дем шақыртылады. Ал бұл кезде қара­лам дейтін адам қарасы көбейе береді. Сөйтіп не керек, кезек саны тағы ұзара түседі.

Мұндай ығы-жығы, ыю-қию жағдайда науқастың шынайы дертінің сырын оны қараған дәрігер де біліп бола алмайды. Себебі науқас емханаға келіп, әр дәрігерде ұзақ кезекте тұрып, сарғайып, ақыры әйтеуір, қаралып болғанда нақты қол жеткізетіні – қыруар ақша шығарып үйме-жүйме сатып алған дәрісімен ғана бетпе-бет қалуы. Ол дәрілер біткенше аман болса жақсы, өйткені қосымша қосылған жаңа ауруына жаңа ем іздеп емханаға қайта жүгіруі де бек мүмкін. Сосын ығы-жығы, ию-қию жайлаған пайдасыз кезек, қаралу, тексерілу қайтадан басталады. Сөйтіп ауруын бір рет қаратқан адам емханаға кейін сан мәрте барады. Және солар ешуақытта бітпейтін кезекті қалыптастырады да тұрады. Сондайда аурулар қарасының көбеюіне жол бермес үшін олардың дертінен айығып кетуіне жасалынуға тиіс жағдайды әр емханада нақты жолға қойса дерт асқынбас па еді дейсіз. Бірақ бұл айтылудай-ақ айтылып келеді ғой. Ал нәтиже қайсы?

Александр ТАСБОЛАТ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.11.2018

Солтүстік Қазақстанда «Қозыбаев оқулары» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті

18.11.2018

Қор нарығы ел экономикасына серпін береді

18.11.2018

Мәулен Әшімбаев ауыл шаруашылығы қызметкерлерін кәсіби мерекелерімен құттықтады

18.11.2018

Элизабет Тұрсынбаева Мәскеудегі турнирде үздік алтылыққа енді

18.11.2018

Қызылорда облысында МЖӘ бойынша екі спорт кешені ашылды

17.11.2018

Amazon мен Google-де жұмыс істейтін қазақстандықтарды елге шақыру керек - Атамекен ҰКП

17.11.2018

Павлодар облысында 370 жүргізуші мөлшерден артық жүк тасыған

17.11.2018

Павлодарда 524 полиция қызметкері пәтерге мұқтаж

17.11.2018

Дулат Қажанов: Оңтүстік тұрғындарын Күршімге шақырамыз

17.11.2018

Таразда Ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің күні аталып өтті

17.11.2018

Қызылордадағы ЖКО: 29 адам ауруханада, 45-і үйіне оралды

17.11.2018

Қызылордада жолаушылар автобусы соқтығысты

17.11.2018

Атырауда балық шаруашылығы басқармасының басшысы тағайындалды

17.11.2018

Астанада дзюдодан Қазақстан Чемпионаты өтті

17.11.2018

Таразда «Туған жерге туыңды тік!» форумы өтті

17.11.2018

Ақ Жайықтың жастарында жігер көп

17.11.2018

Оралда қоғамдық ұйымдардың VIII форумы өтті

17.11.2018

17 қарашаға арналған ауа райы болжамы

16.11.2018

Қазақстан туризмін дамытудағы кезекті қадам

16.11.2018

Абылай ханның Галдан Цереннің тұтқынында болған жері табылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу