Ауруды асқындырмаса, азаяды

Соңғы жылдары денсаулық сақ­тау саласы мекемелерінің қыз­мет көрсету сапасына сын айту­шылар көбейгені жасырын емес. Соның бірі дәрігерлердің ауы­рып алдына келген адамды бірі­нен-біріне сілтеп, сандалтуына ­қа­тысты. Қазір қай емханаға бар­са­ңыз да топырлаған адамды кө­ресіз. Статистикалық деректер бұл са­ла­дағы көрсеткіштердің жақ­са­рып келе жатқанын айтады. Енд­еше кезектің азаймауының себебі неде?

Егемен Қазақстан
02.03.2018 283
2

Себеп түсінікті дерсіз. Ауру көп. Алайда байқасаңыз біз мәселенің беткі жағына ғана назар аударып қоя саламыз. Рас, қазіргі кезде қаладағы қай емханаға барсаңыз да сапырылысқан адам көп. Мұны көріп ем іздеушілер көп екен дейсіз. Бұл аз десеңіз, тіркеу орнында қап­тап тұрған бір топ адамды тағы көре­сіз. Дұрыс қой дейсіз іштей тағы, емханаға қаралу тәртібі сапалы болған соң жұрт көптеп келмегенде қайтеді енді?! Сол оймен өзіңіздің учаскелік дәрігеріңіз қабылдайтын бөлме алдына жетесіз. Мұндай бөлмелердің бірнешеуінде түрлі ауруды қарайтын салалық дәрігерлер отырады. Бірақ солардың кез келгенінің алдында тағы да иін тірескен адам. Сосын ауруыңыз жанға батса да, айналадағы барлық адам өзіңізбен мұндас болғандықтан, кезек күтуге тура келеді. 

Бірақ кезек жылжымайды. Ал уақыт сырғып өте береді. Учаскелік әр дәрігердің науқастарды қарайтын бел­гіленген кестесі бар. Сол кесте уа­қы­­ты азайғанда жанталас басталады. Кезек жылжымайды дейтіндей дәрігер бос отырған жоқ. Олардың бөлмелері улап-шулаған, қызу қайнаған бір базар дерсіз. Біреулер қайта-қайта кіріп, шығады. Іште дәрігер ауыр науқасты қарап отыр-ау дегенді ешкім қаперге алмайтын секілді. Әсіресе мұндайда бір бөлмеден екінші бөлмеге кіріп, шығудан ақ халаттылардың өздері шаршамайды. Кіреді, шығады. Және ақ халаттылардың бір-біріне деген сұрақтары да таусылмайды-ау. Қараушы дәрігердің көп уақыты осыған кетеді. Ал уақыт шіркін өтіп жатыр. Шықпа жаным, шықпа деп тақымын қысқан науқастардың да төзімі үзілерге таяйды. Ақыры кезек келеді. Бұл кезде кесте уақыты да аяқталуға таяйды. Асыққан дәрігер науқасты қараған болып сұрақ-жауап алып, жеделдете қағазға бірдеңені жазады, сол тұста қасына келген әріп­тес­теріне жауап қайтарып үлге­ре­ді, шыдамы таусылып, баса-көктеп кіре қалған өзге науқастарға дауыс көтеріп сөйлеп те қояды, сол айқай-шудың арасында монометрмен қан қысымын да, жүрек соғысын да, өкпе тынысын да тыңдап алады, сөйтіп науқасқа өзге сала дәрігерлері алдынан өтуге, қан, дәрет тапсыруға т.б. бір бума жолдама береді. Сосын бара беріңіз, пәлен күні келесіз дейді. Түк түсінбей науқас есіктен шығады.

Ал әлгі бір бума жолдама алған адам не жүрегін, болмаса бауырын, өкпесін, асқа­занын т.б. әйтеуір, бір ішкі құрылысын тексертуі тиіс. Мұндай құрылғылар тексерісінен өту үшін алдын ала тағы жазылу керек. Бірақ мысалға дейік, көзі, омыртқасы, асқазаны т.б. ауырған кез келген адам сол сәтте-ақ қабылдауға жазыла алмайды. Өйткені не дәрігер маман жоқ, не аппарат тапшы. Жолдама алып, басқа емханаларға бару керек. Онда тағы кезек. Қайтып келген соң тағы кезек. Ауруы асқынып, хал-жағдайы нашарласа ғана жедел жәр­дем шақыртылады. Ал бұл кезде қара­лам дейтін адам қарасы көбейе береді. Сөйтіп не керек, кезек саны тағы ұзара түседі.

Мұндай ығы-жығы, ыю-қию жағдайда науқастың шынайы дертінің сырын оны қараған дәрігер де біліп бола алмайды. Себебі науқас емханаға келіп, әр дәрігерде ұзақ кезекте тұрып, сарғайып, ақыры әйтеуір, қаралып болғанда нақты қол жеткізетіні – қыруар ақша шығарып үйме-жүйме сатып алған дәрісімен ғана бетпе-бет қалуы. Ол дәрілер біткенше аман болса жақсы, өйткені қосымша қосылған жаңа ауруына жаңа ем іздеп емханаға қайта жүгіруі де бек мүмкін. Сосын ығы-жығы, ию-қию жайлаған пайдасыз кезек, қаралу, тексерілу қайтадан басталады. Сөйтіп ауруын бір рет қаратқан адам емханаға кейін сан мәрте барады. Және солар ешуақытта бітпейтін кезекті қалыптастырады да тұрады. Сондайда аурулар қарасының көбеюіне жол бермес үшін олардың дертінен айығып кетуіне жасалынуға тиіс жағдайды әр емханада нақты жолға қойса дерт асқынбас па еді дейсіз. Бірақ бұл айтылудай-ақ айтылып келеді ғой. Ал нәтиже қайсы?

Александр ТАСБОЛАТ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.02.2019

Орал қатты қалдықты өңдеуге кірісті

18.02.2019

ҚХЛ: «Барыс» «Адмиралдан» ұтылды

18.02.2019

Семейде математикадан аймақтық олимпиада өтті

18.02.2019

Шымкентте өртеніп жатқан үйден сәбилерді аман алып қалған жас батыр марапатталды

18.02.2019

Семейде татар халқы  «Самавыр янында» бас қосты

18.02.2019

Жетісу кәсіпкерлері көшелерді  жарықтандыруға кіріседі

18.02.2019

Мәскеуде Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің кезекті отырысы өтеді

18.02.2019

Жапония мен Түрікменстан өкілдері кездесті

18.02.2019

Баку қаласында Каспий теңізі мәселелері жөнінде отырыс өтеді

18.02.2019

Алматыда 120 көшеге энергия үнемдейтін жарықдиодты жарықтандыру орнатылады

18.02.2019

Астана-Қарағанды тас жолы қатты бұрқасын салдарынан жабылды

18.02.2019

Алматы облысында 365 күнде 365 кәсіпкерден өтініш қабылданды

18.02.2019

Атақты дизайнер қиын жағдайға тап болған әйелдерге 50 киім үлгісін сыйлайды

18.02.2019

2018 жылы қызылшамен ауырғандар саны өскен

18.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығының әскери бөлімдері дабыл бойынша көтерілді

18.02.2019

Ақтаулық ата-аналар Оксфордтық курсты оқыды

18.02.2019

Қостанай ювеналдық сотында «Отбасы бөлмесі» ашылды

18.02.2019

Донецк қаласында бірнеше жарылыс болды

18.02.2019

Үндістан үкіметі Эверестің биіктігін қайта өлшемек

18.02.2019

Қазақстанда қанша қасқыр бар?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу