Сақтану өз алдына, сабақ алсақ, қане

Атам қазақтан қалған бір сөз  «Сақтықта қорлық жоқ» дегенге саяды. Шынында, айтып келмейтін апаттар әлемде жиілеп кеткен секілді. Әсіресе 64 адамның, оның ішінде бейкүнә 41 баланың өмірін жал­маған Кемерово қасіреті кімді де болса ойландырғаны анық.

Егемен Қазақстан
10.04.2018 75
2

Қаптаған базар, сам­саған сауда ойын-сауық орталықтары көз тұндырғанмен, ондағы қауіпсіздік жайы қалай екен деген сұрақ көкейден кетер емес. Көрші елдегі сұрқай сұмдық билікті ғана емес, жалпы жұртты да ойландырды. Меншік иесі, оның қожайыны болып ақша санау нарыққа тән қасиет екені рас. Бірақ өзім білемдікпен халықтың қауіпсіздігін ойламау, заманды желеу етіп қара бастың қамын күйттеу опық жегізбей қоймайтынын білген абзал. Мұның мысалы өзгені қойып өз елімізден де табылып жатады. Өткен жылы Алматыда болған өрт кезінде құлыпталған есіктен шыға алмай 6 адам өртеніп кеткені естен шыға қойған жоқ.

Бұрын өрт болса түтінге шашалып, көз ашығанмен көп жағдайда аман қалып жататын. Қазіргі жасанды заттан шыққан түтін түтін емес, у десе болғандай. Тіпті жаналғыштың өзі екенін ғалымдар дәйектеп отыр. Бір жұтқаннан кейін-ақ естен тандырып, есеңгіретіп тастайды екен. Есеңгіреген адам ес таба ма? У өмір емес, өлім әкелетіні осыдан көрінеді. Оның үстіне бұған бәрі ойдағыдай деп, атынан ат үркетін лауазым иелерінің мәліметтерінің де кейде жарға жықпай қоймайтынын қосыңыз. Шындығына келгенде, бәрін заманға телиміз. Заман жал­ғанды жалпағынан басқандарға емес, жалпы жұртқа қызмет етуді қалайды. Сонда ғана ел­дің ішіндегі ала-құла тірлік тыйылып, береке орнайды. Дәулеттілер дейміз, солардың бәрі табанынан тозып, маңдай терін төгіп дәулетке қол жеткізді ме екен? Аз болса да қисық ине, тесік түйме өндіргендер туралы сөз бас­қа. Әлемдегі байлардың қалай байығаны бүк­песіз айтылады. Нарық халықтықты қарық қы­луға, бірі зор, екіншісі қор көрінбей тең дәрежеде, әділетті өмір сүруге әкелетінін дамыған мемлекеттерден байқауға болады. Оның жақсы үлгісін бас басылымда да көрсетіп келеміз. Байлар мен кедей, әлді мен әлсіз болып бөлінген жұрттардың келешегі кемел болуы екіталай. Себебі алакөз тірлік ірілікке апара қоймайды. Біз мұны неге айтып отырмыз. Кемерово қасіретінен кейін ірі қалалардағы демалыс орындарын, өзге де мекемелерді кезектен тыс тексеру басталып кетті. Иә, оларды жиі тексеріп, екі өкпесін қыспау керек дегенге қосылуға болар. Бірақ сол жеңілдікті еркелікке балап еркінсіп кеткендердің қылығы бір күні тығырыққа тіреуі мүмкін ғой. Адам өміріне қауіп төнген кезде шығатын есіктерді ұры-қарыны сылтау етіп тарс жауып, бар кілтті күзетшінің қалтасына салып қойғаннан пайда болмайды. Беті аулақ, бір сұмдық болса есік ашады деген күзетшінің өзі әлгі у түтіннен өз ба­сын қорғаумен әлек болары сөзсіз. Тағы бір айтарымыз, осы бір тексерулерді әттеген-айлардан кейін ғана емес, мәдениетті түрде тұрақты ұйымдастырып отырсақ ұтылмас едік. Ал оның қорытындысына келгенде, су қосқан сүттей сұйылтпай, нақты ақиқатты анық­тап, иесінің кім екеніне қарамай шешім қабылдау қажет секілді.

Айталық, қысқа әзірміз деп жүріп, елімізде бар байлықты халыққа дұрыс жеткізе алмай, биылғы қақаған қыста көмір дауына ұрындық. Одан құтыла бергенде, көктемгі су тасқыны килігіп, сол бойынша әлек болып жатырмыз. Мұның бәрі жиындарда көтеріле сөйлеп, көңілді отырып, бәрі жақсы, төрт құбыламыз түгел дегеннің кесірінен шығып жатса керек. Тіпті Қызылағаш, Қарағанды, өзге де өңірлердегі су тасқынынан сабақ алмағанымыз қалай? Алматы, Шығыс Қазақ­стан облыстарында бұрқ ете түскен биылғы тасқын тағы талма жерден тигендей. Мұндай апаттардың алдын алуға Елбасының бастауы­мен Үкімет миллиардтаған қаржы бөліп келеді. Мәселен өткен жылы 5,8 миллиард теңге қарастырылғаннан хабардармыз. Сол мол қаржының 3,2 миллиард теңгесімен бір шағын аудан салуға болады деген әкімнің уәжін де естігенбіз. Барлық мәселе сол ақшаны тиімді жұмсамауда болып тұрған секілді. Бұған бір мысал келтірер болсақ, Шығыс Қазақстан облысының әкімі Д.Ахметов Үкімет отырысындағы есебінде су тасқыны кезінде қажетті құрал-жабдықтардың жетпей жатқанын күйіне айтқан еді. Төтеншеліктердің төтенше жағдайға дайындығы осы болғаны ма? Сонда әлгі қаражат қайда жұмсалған? Жыл сайынғы су тасқынын биыл да «Қазгидрометке» сілтей салып отыра береміз бе? 

Жалпы, мемлекеттің тұғыры – халық. Ха­лық­тың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін Елбасының қабырғасы қатайсын, бұғанасы бекінсін деген үлкен қамқорлығын меншік иелері сезе отырып, қауіпсіздікті ендігі жерде естен шығармауы керек-ақ. Қаланы қойып, елді мекендердегі өзен-көлдерге иелік ететіндер де ес жиса, қане. Алып сауда орталықтары мен қым-қуыт тірлік жүріп жататын базарлар, сән-салтанаты мол мейрам­ханалардан бастап, адамдар қызмет ете­тін мекемелерді, оның ішінде ұрпақ оқып, тәр­бие алып жатқан ұйымдарды жан-жақты сарап­таудан өткізу қажеттігі туындап отыр. Бұл істе бармақ басты, көз қыстыға бармай, көк­тен сұрағанымыз жерден табылды демей, адам­дардың қауіпсіздігі жолындағы жұмыс деп жұрт болып жұмыла отырып жүргізу қа­жет секілді. Мұның бәрі сақтану өз алдына, қасіреттерден сабақ алу керек деген ұғымды ұлық­таса екен...

Сүлеймен МӘМЕТ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

25.03.2019

Таразда Астана атауын ауыстыруға байланысты акция өтті

25.03.2019

Елбасы Кеңсесінің құрылымдық бөлімшелерінің басшылары тағайындалды

25.03.2019

Илон Маск: Марста қалашық салына бастағанын көргім келеді

25.03.2019

«Алтын адам» Татарстан төрінде

25.03.2019

Атырауда «Елордамыз – Нұр-Сұлтан» атты мерекелік концерт өтті

25.03.2019

Мұғалжар ауданында аз қамтылған отбасыларға қаржылай сертификаттар берілді

25.03.2019

Ж. Қасымбек Батыс Қазақстан облысының көктемгі су тасқыны кезеңіне әзірлігін тексерді

25.03.2019

Дархан Кәлетаев Президент Әкімшілігі Басшысының бірінші орынбасары қызметіне тағайындалды

25.03.2019

Жалғыз райхан жәудіреп жазға қалды

25.03.2019

26 наурызда еліміздің бірқатар аймағында дауылды ескерту жарияланды

25.03.2019

Жастар жылы жөніндегі жол картасын іске асыру туралы баспасөз конференциясы өтеді

25.03.2019

Абдуллах Гүл: Нұрсұлтан Назарбаев – тұтас түркі әлемінің ақсақалы

25.03.2019

Тұңғыш Президенттің тарихтағы рөлі жоғары

25.03.2019

ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың ұстанымдары (видео)

25.03.2019

Жеңіс Қасымбеков Ақмола облысының көктемгі су тасқынына дайындығын тексерді

25.03.2019

Қаламқас мұнай кен орнында ұңғыма жанып жатыр

25.03.2019

Демократиялық күштердің «Қазақстан-2050» жалпыұлттық коалициясының кезекті отырысы өтті

25.03.2019

Ұлтты өркениет көшіне қосқан кемеңгер - Шәбден Тілеумұрат

25.03.2019

Нұр-Сұлтан атауының берілуі өте орынды әрі лайықты шешім болғаны анық - Әнуарбек Мұхтарханов

25.03.2019

The Associated Press: Назарбаев тұрақтылық пен ұлтаралық бейбітшілікті қолдаған Қазақстанды құрды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу