Ұрпақ мәселесі ұрымтал

Ұлт ұлысы Мұхтар Әуезов: «Ұл тәрбие­лей отырып, халықты тәрбиелейміз, қыз тәрбиелей отырып, ұлтты тәрбиелейміз» десе, азат елдің туын ұстаған Елбасы Нұр­сұлтан Назарбаев өзінің рухани жаңғыру жөніндегі айтулы мақаласында: «Біздің бабаларымыз ғасырлар бойы ұшқан құстың қанаты талып, жүгірген аңның тұяғы тозатын ұлан-ғайыр аумақты ғана қорғаған жоқ. Олар ұлттың болашағын, келер ұрпағын, бізді қорғады» деп жас­тар санасында елдік патриотизмді қалып­тастыруды, олардың бойына туған жердің рухын сіңіруді баса айтып, міндет етіп жүк­теген еді.

Егемен Қазақстан
03.05.2018 746
2

Отанымызда жастарға жасалып жатқан жақсылық, көрсетіліп отырған қамқорлық бар­шылық. Кейде соны тиісті мекемелер мен жауапты адамдар дұрыс пайдаланбай ма, әлде ата-аналардың жұмысбастылығы, болмаса ұрпағына жете мән бермеуден бе, ер­кін заманды еркелік деп ұққандықтан ба, өс­кен орта, кей тұста әлеуметтік жағдайдың кесір-кесапатынан ба жастар арасында әт­тегенайлар аз болмай жатады. Әсіресе бала құқығын таптау жайы жиі кездесетін болып барады. Бұл кімді де болса ойландыруы тиіс. Тіпті мұндай ағаттық тәрбиенің кемістігінен де болып отырған жоқ па екен? Біз көбіне білім беру мәселесіне көңіл бөле­міз де, тәр­биені соның қалқасында қалдыра беретін секіл­діміз. Тәрбиесіз берген білімнің құмға құйған судай болатынын әл-Фараби бабамыз айтты дейміз де, ескеруге келгенде оны естен шығарып алып жатамыз.

Елімізде 17 жасқа дейінгі ұрпақ халықтың 30,4 пайызын құрайды екен. Бұл бес жарым миллионнан артық ұрпақтың өсіп келе жат­қанын көрсетеді. Барлай қарасақ, аз күш емес. Сол ұрпақтың құқығы қазір көп әң­гі­меге арқау болып жүр. Небір бассыз­дық­­тар көрініс беруде. Арақтың құлына айналған пенделердің сойқан істері жан түршіктіреді. Педофил дегендер де шектен шығып бара жатқандай. Адамдықтан аттағандардың әрекеті төбе шашыңды тік тұрғызуы былай тұрсын, кейде ұл-қызыңның, немере-шөбереңнің ертеңін болжай алмай, пұшайман күйге түсесің. Кейбір деректерге ден қойсақ, екі мыңға таяу балаға қатысты қылмыстық іс қозғалған екен. 248 бала зорлық-зомбылыққа ұшырапты. 200 бала үйі­нен, не тәрбие мекемелерінен қашып кеткен. Мәжіліс депутаты, Қазақстандағы Бала құқықтары жөніндегі уәкіл З.Балиеваның Үкіметке жолдаған сауалында жеті мың баланы мемлекет қамқорлығына алғанын, өт­кен жылы үш мыңға жуық баладан ата-ана­сы бас тартқанын, 817 баланы ата-анасы тастап кеткенін көрсетіпті. Ата-ананың ба­ла­сынан бас тартуы дегеннен шығады, жақында «Қазақстан» телеарнасындағы «Қарекет» бағдарламасында бес баласынан бас тартқан әйел туралы айтылды. Ері балаларым десе, жары олардан қол үзем депті. Ондай анадан не қайыр?! Керісінше кейбір ер-азаматтар отбасының ойранын шығарып, ұл-қызы мен сүйіктісін сүйкімсіз деп, тіпті заң талабына сай балаларына алимент төлеуге келгенде ат-тонын ала қашып, қашқынның күйін кешетінін қайтерсің. Ондайлар өздерін өмірге әкелген ата-анасының алдындағы қарызы мен парызын қазір естен шығарып, сайран салып жүргенімен, ертең қолы қал­тырап, тізесі бүгілген тұстағы жәудір сә­тін ескермеуі естілікке жата қоймас. Мұн­­дай кердеңнің кесірі көп жағдайда бей­күнә балаларды әуре-сарсаңға салып, тағ­дыр-тамырына балта шауып, сұрқия сұм­дықтарға әкеліп жатқаны анық. Иә, әлеуметтік жағдайдың да әсері болатынын жоққа шығаруға болмас. Дегенмен іштен шыққан «шұбар жыланға» жаны ашымау  адам атына жараспаса керек. Ең қасіреттісі, халқымыздың салт-санасында анасына қарсы сөз айтып көрмеген ұлттың қадірін кетіріп, анасына тіл тигізу, қол жұмсау, тіпті мерт қылу – бетке шіркеудей қонып тұр. Ондай оқиғаның Талдықорғанда болғаны бел­гілі. Алдын алмаса «Көрген көргенін, көсеу түрткенін» деп, ондайдың алда қай­таланбасына кім кепілдік бере алады?

Жері кең, халқы шағын, ертеңіне зор үміт­пен қадам басып бара жатқан жұрт үшін қандай да бір оқиғаны елеусіз қалдырмай, оған бітіспес күрес ашу керек-ақ. Себебін зерделеп, салдарын болдырмауға бекем бел байламасақ, айналып соқпай қоймайтын сұмдықтар жиілеп барады. «Халықтың түзелуінің үміті – жастарда» демеп пе еді Ахмет Байтұрсынұлы.

Ұрпақ денсаулығы да ұйқыңды шайдай ашады. Түрлі сырқаттардың шеті шы­ғып жатыр. Соның бірі аутизм кеселі дер едік. Бұрын өзге елдерде етек алған бұл ауру қазір біздің ұл-қыздың арасында да жиі кездесетін болыпты. Ондай сырқатқа шал­дық­қандардың ұзын саны осы күні үш жүз мыңдай екен. Сырқатты тізімге алу 2010 жылдан басталыпты. 2013 жылы жүз мың тұрғынға шаққанда 116 болса, 2015 жылы бұл көрсеткіш 216-ға жетіпті. Сол секілді елімізде церебральды сал сырқатына шалдыққандар 2013 жылы 10 мың бала десек, 2017 жылы 19 мыңға жуықтапты. Бұлардың бәрі де 15 жасқа дейінгілер екен.

Осындай кеселдердің алдын алу бо­йынша қыруар жұмыс атқарылуда. Жалпы, ұлттың ер­теңі саналатын ұрпақтың тағдыры қай-қайсымызды да бейжай қалдырмауы керек. Әсіресе сол ұл-қызды өмірге әкелген ата-ана жауапкершілігі бәрінен биік тұруы тиіс. Ауруға амал жоқ екені рас. Ал дені сау баланың адасуы, теріс басуы, жат қылыққа баруы үлкендердің еренсіздігінен екені айдай ақиқат. Қазақтың ақыны Қадыр Мырза Әлінің: «Барыңды күзет, арыңды күзет, өзіңді күзет» дегені бар еді. Барыңды күзету, арыңды күзету, ұрпағыңды күзету осы күні бәрімізге сын болып тұрғаны шындық. Шындықтың шырайы жауапкершілікті сезінгенде ғана кіреді.

Сүлеймен МӘМЕТ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.10.2018

Брексит: келісімге қол жетпеді

15.10.2018

Геннадий Шиповских: Мұғалім мәртебесін асқақтату еліміз үшін аса маңызды (ВИДЕО)

15.10.2018

Сенаторлар Атырау қалалық Бизнес және құқық колледжінде кездесу өткізді

15.10.2018

Станимир Стоилов: Әлеуетін толық көрсете алмай жүрген футболшылар бар

15.10.2018

Павлодарда құрылысы ұзаққа созылған 25 нысан анықталды

15.10.2018

Елбасы жұмыс сапарымен Ақтөбе облысына барды

15.10.2018

Қыздар университеті «Туған жерге тағзым» жобасын жүзеге асыруға кірісті

15.10.2018

«Ұстаз мәртебесі туралы» заңды әзірлеуге салалық кәсіподақ белсенді түрде атсалысады

15.10.2018

Өзбекстанда импорт өсіп, экспорт көрсеткіші төмендеді

15.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Арыстанбек Мұхамедиұлын қабылдады

15.10.2018

Мұратхан Шүкеев Жамбыл облысы әкімінің орынбасары болып тағайындалды

15.10.2018

Теннисшілердің әлемдік рейтингі жаңартылды

15.10.2018

Ұшқындағы үшем

15.10.2018

Армения әскері Таулы Қарабаққа қатысты атысты тоқтату режимін бұзды

15.10.2018

Жан тебіренісінен туған картиналар

15.10.2018

Ел анасы жайлы еңбек

15.10.2018

Боксшы Сабыржан Бекбергенов Минскіде топ жарды

15.10.2018

«Жебе тартқан сөз бен жыр қосынынан...»

15.10.2018

Мегаполис медицинасын алға жетелейтін орталық

15.10.2018

Өмір сыйлар Azurion

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Jer emgender oza ma, toza ma?

Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdik vırýsy

О́tken ǵasyrdyń 80-jyldary rejısser R.Bykovtyń «Chýchelo» atty fılmi Odaq kólemindegi búkil eldi shýlatqan bolatyn. Kishkentaı ǵana 6 oqıtyn balalardyń boıynan sonshalyqty qatygezdikti kórgen qazaq qaýymy, bálesinen aýlaq, qalada ósken ózge ulttyń qatybastary ábden buzylyp ba­rady eken, bizdiń balalarymyzdan, keleshegimizden aýlaq dep shoshyǵan. Ol kezde mundaı zulymdyq qazaq balasynda kezdespeıtin jat qylyq sanalatyn. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

О́mir kúzetindegi meıirim

Otbasylyq jáne jeke basynyń jaǵdaıyna baılanysty Germanıadaǵy oqýynan eriksiz qol úzip, týǵan jerge oralǵan Ǵabıt Nurhanuly esimdi azamattyń feısbýktegi jazbasy kóńilge túrli oı saldy. Elimizdegi densaýlyq saqtaý salasyndaǵy kóptegen túıtkildi synaǵan avtor nemis halqynan kóp nárseni úırenýimiz kerek deıdi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Týrızmdi damytý qonaqjaılyqtan bastalady

Tetigin tapqan elder týrızm salasyn sarqylmaıtyn tabys kózine aınaldyryp alǵan. Qyzyǵa qarap otyrsaq, bul saladan qyrýar qarajat túsetinin aıtpaǵanda, kóptegen jumys orny ashylyp,  eldiń tórtkúl álemge jaqsy aty shyǵyp jatady eken.  Al kez kelgen qonaqtyń kóńilin tabýǵa eń birinshi ashyq-jarqyn qabaǵyń, odan keıin dámdi tamaǵyń kerek ekeni álmısaqtan belgili aksıoma emes pe.  

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу