Тәуелсіздіктің кепілі – ұтымды саясат

Ағайынның араздығы туысқандар арасындағы қарым-қатынас барысында кәдімгідей проблема туғызатын болса, ал елдер арасындағы алауыздықтың бел­гілі бір деңгейде адамзаттың бейбіт өмір сү­руіне зардабын тигізетіні мәлім. Жақында қос Корея басшыларының кездесуіне әлем жұртшылығы айрықша көз тігіп, ядро­лық сынақтан бас тарту туралы КХДР басшысының пікірін жаһандағы жағым­ды жаңалықтың біріне балағаны да сол се­бепті. Өйткені бейбітшіліктің құны қашан да асқақ.

Егемен Қазақстан
14.05.2018 55
2

Жықпыл-жықпылы көп халықаралық сая­саттың астарлы ақиқатын қарапайым кісіге ә дегеннен тап басып тану қиын. Төрткүл дүниенің бір қиырындағы оқиғаның, жер шарының келесі бөлігіндегі әрекетпен қоса өріліп жататын кезі де аз емес. Ғаламда болып жатқан қақтығыстар мен шиеленістердің қай-қайсысының да ар жағында мүдделі күштердің тұратыны тағы да белгілі. Осы тұста ағылшынның мемлекет қайраткері Бенджамин Дизраэлидің жаһандық саясат төңірегіндегі айтқанын тілге тиек етсек, оқырманға мейлінше түсінікті бола түсер еді. «Әлемдік саясаттың басты және жалғыз мәні – бұл ресурстар үшін күрес және соған түбегейлі бақылау орнату. Қалғанының барлығы – бітпейтін және мәмілеге келе алмайтын соғыстың әдістері мен түрлері ғана». Басқа емес Ұлыбритания үкіметінің бір емес, екі мәрте тізгінін ұстаған Бенджамин Дизраэли саясат жайын жақсы біледі ғой, білгеннен соң айтады да. Қазір жер-жерде болып жатқан қақтығыстардың, соғыстардың себебін осы тұжырым қалыбына салып кеп жіберетін болсақ, бәрі тайға таңба басқандай айқындала түседі емес пе.

Әрине ықпалды, қуатты деген мемле­кет­тердің қай-қайсысы да ресурстар үшін күреске бел шеше кірісетіні белгілі. Олай болмаса, алпауыт атана ма? Әуелі дипломатиялық тетік­тер іске қосылса, кейінірек қаржылық мүм­кін­діктер араласады. Ал соңғы кездері ресурс үшін «өліспей беріспейтін» кезеңдер туды ма, әйтеуір адамды қырып-жоятын қару­ларға кезек тигені адамзат біткенді алаң­датып отыр. Таяу Шығыста бейбіт халық­тың босқынға айналып, қалалардың жаппай қи­ра­тылып жатқаны осының айғағы емес пе? Қанша жерден террористерге қарсы күрес деп бүркемелегенмен, ар жағында ресурс­қа бола, басқалай айтқанда байлықты бауыр­ға басуға ұмтылған ашкөздік кейпі менмұн­далайды. Тағы да Дизраэлидің айтқанына сүйенер болсақ, «кез келген елдің саясаты барлық уақытта да жеке өздерінің мүдделері тұрғысынан жүзеге асырылады және басқалардың мүддесін ешқашан ескермейді». Ескермейтіні белгілі ғой, бірақ жеке мүддесі жолында алпауыт елдердің басқаларға қиянат жасайтыны қаншалықты әділеттілікке саяды?

Осы тұрғыдан келгенде, ресейлік саясаттанушы Сергей Кара-Мурзаның өкінетініндей-ақ бар екен. «Елдің тұтастығынан айырылу арқылы біз ешқандай қаржымен өлшенбейтін қомақты пайданы жоғалтып алдық». Иә, әлемге билік жүргізуге, қомақты ресурстан үлес алуға ұмтылатындардың да өзіндік өкініші болады. Саясаттағы бәсекелестік алпауыттардың барлығының бірдей олжалы болуына мүмкіндік бере ме? КСРО сынды алып мемлекеттің тұтастығынан айырылу аумақтық қана емес, төрткүл дүниеге ықпал ету тетігінен айырды емес пе. Кара-Мурзаның қайғырып отырғаны да сол...

Халықаралық саясатта өзінің ықпалын жүргізуге ұмтылатын мемлекет не істейді? Әрине ресурстар үшін күрестің жан-жақты әдіс-тәсілдерін қолдануға жанталасады да. Осы мәселеге қатысты Ресейдің ұстанымын қоғамдық және саяси қайраткер Николай Стариков төмендегіше таңбалайды: «Біз өзіміздің күш-қуатымызды, ықпалымызды қалпына келтіріп, қайтадан одақтастарымызды жинауымыз керек. Кедендік және Еуразиялық одақ платформасында қайтадан біртұтас елді құруымыз қажет». Стариковтың мақсат-мұраты қаншалықты жүзеге асады, ол басқа мәселе. Біздің айтпағымыз, бірі-бірімен жым­даса өріліп жатқан әлемдік саясаттағы әрекет­тердің бір көрінісі ғана бұл. Әлемдік қоғам­дастықтың бір бөлшегі болып саналатын Қазақ елінің бейбіт өмір сүруі мен тұрақты­лығы төңірегіндегі ұтымды қимыл-әрекетін жа­ды­мызға тоқи отырып, қырғиқабақ саясаттың салқынынан сақтандыру ғана біздікі.

Олай дейтініміздің де жөні бар. Өйткені Бенджамин Дизраэлидің тағы бір айтқаны бар: «Тәуелсіздік алғанымен отар елдер бірден отарлықпен ат құйрығын үзісе алмайды». Яғни құлдық психологиядан, бодандық бұғауынан құтылу ә дегеннен оңайға соқпайтын көрінеді. Әлі күнге кеңестік кезеңді қой үстінде бозторғай жұмыртқалаған қоғамға балайтын, қожайынның айтқанымен жүріп-тұруды аңсайтын адамдар аз емес. «Бүкіл жақсылықтың барлығын орыстан көрдік» деп ойлайтындар солардың санатынан. «Батпандап кірген отарлық аурудың мысқалдап шығатынын» осыдан-ақ аңғаруға болады. Олай болса, тәуелсіздікті нығайту жолындағы ерік-жігер, қимыл-әрекет осындай кезеңде мейлінше шыңдалып, шымырлана түсуі тиіс екен. Жалған ұранның жетегінде кетпей, ұлттың мүддесін ұтымды саясатпен жүргізетін кез. Әлихан Бөкейханның айтқанымен түйіндер болсақ: «Кейінгі үрім-бұтақ не алғыс, не қарғыс бере жүрер алдымызда зор шарттар бар! Осыны аңғар, жұртым қазақ!».

Ғабит ІСКЕНДЕРҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.02.2019

Қарағанды облысында көпбалалы отбасыларды қолдаудың 10 қадамы жасалды

22.02.2019

Қостанайда әкім есебі жаңа ғимаратта өтті

22.02.2019

Қарағанды облысының тумасы Қазбек Нұржановтың құрметіне арналған 41-ші жеңіл атлетика жарысы өтті

22.02.2019

Қарағанды облысында 479 жоба іске асады

22.02.2019

Ұлттық валютадағы мәтін тек қазақ тілінде болады

22.02.2019

Sanofi - күдіктен ада компания

22.02.2019

Сенатор С.Айтпаева Германиядан келген делегациямен кездесті

22.02.2019

Қарағанды облысында көпбалалы отбасыларға тұрғын үй сертификаттары беріледі

22.02.2019

Ақтөбе облысында су тасқынына дайындық шаралары қабылданып жатыр

22.02.2019

Құралай Ахмет: Шет елде оқуға ынтасы бар кез келген адам «болашақтық» бола алады

22.02.2019

Жастар кәсіпкерлігіне арналған «Jas Business» семинары өтті

22.02.2019

Халықтың әл-ауқатын жақсарту – басты мақсат

22.02.2019

Жоғарғы сот жемқор судьяларды анықтауды күшейтеді

22.02.2019

Шаңғымен тұғырдан секіруден Қазақстан командасы әлем чемпионатында бақ сынайды

22.02.2019

Ерлан Қошанов көпбалалы отбасылар тұрғын үймен қалай қамтамасыз етілетінін айтты

22.02.2019

Мамандар: Денсаулық туралы жаңа Кодексті қабылдау бизнес үшін кедергілер туғызуы мүмкін

22.02.2019

Семейде «Нәджип Әмір» атындағы аудитория ашылды

22.02.2019

«Әбу-Даби Плаза» елордада жаңа жұмыс орындарын құруға мүмкіндік береді

22.02.2019

Милад Карими мен Аким Мусаев Мельбурндегі Әлем кубогінің финалына өтті

22.02.2019

Юлия Галышева бастаған Қазақстан командасы Жапониядағы әлем кубогіне қатысады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Jol erejesinen buryn, saqtyq kerek

Jasyratyny joq, ózimizdiń bir áriptesimiz, Qaraǵandy tas jolynan Astanaǵa kirer tusta keshqurym, ıaǵnı alageýim shaqta kóligimen bir adamdy basyp ketti. Ol jaıaý júrginshi jolaǵymen júgire basqan jandy kórmeı qalǵan. Qansha jerden kinásin moıyndasa da, ol – jaýapker. Sebebi jaıaý júrginshige arnalǵan jolaqta ereje buzdy. Toqtamady. Al toqtar edi, biraq adamdy kórgen joq. Mine, endi mundaı jaǵdaıda kimge kiná artasyz? Jaıaý júrginshi de opat boldy, júrgizýshi de qamalady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу