Жол апатын азайту жүргізуші мәдениетіне байланысты

Өткенде екі көлік соқтығысып қал­ды. Олар көшенің бағдаршамы жоқ қиылысында бір-біріне жол бермеген. Содан екі жүргізуші бірін-бірі кінәлап жатыр. 

Егемен Қазақстан
16.05.2018 1213
2

Бірі «менікі дұрыс» десе, екіншісі «сен жол ережесін бұздың» дейді. Тап осы арада кімді дұрыс, кімдікі бұрыс екендігін екеуіне түсіндіріп беру қиын. Өйткені екі жүргізуші де өздерінің жол ережесін сақ­тағандарына сенімді. Мұндай оқиға жиі кез­деседі. Сондықтан мұның түп-төркініне үңіліп көрсек.

Қос жүргізушіде де жүргізуші куәлігі бар. Екеуі де жол жүрісі ережесін оқып, көлік құралдарын жүргізу тәжірибесінен өтіп, емтихан тапсырған. Сонда қарасаңыз, екеуінің де көлік жүргізу ісінде біліктілігі бар. Былайша айтқанда, көлікті еркін жүргізе алады. Әйтсе де, апатқа жол беріп тұр. Тек бірі көлік жүргізуді арнайы автомектепте оқып, үйреніп шыққан. Екіншісі, өз бетімен дайындалып келіп емтихан тапсырған да, жүргізуші куәлігін қолына алған. Екеуі де заңды. Бұған қарап, әйтеуір көлік жүргізуді игерсең, кез келген тұста жол ережесін сақтай алуды білсең – жеткілікті екен дерсіз. Алайда жоғарыдағы оқиға осы қос бағытта оқыған, дайындалған жүргізушілердің арасында болып отыр.

Әрине жасыратыны жоқ, ірі жол апатына соқтыратын оқиғалардың дені жүр­гізушілердің қателігінен болатын белгілі. Содан кейін бұған техникалық ақаулар, жолдың нашарлығы, ауа райының қолай­сыздығы және т.б. факторлар да әсер етеді. Бірақ бәрібір, жол апатының дені жүр­гізушілердің  жол ережесін сақтауға жеткілікті көңіл бөлмеуінен, көлік жүргізу тәжірибесінің аздығынан және жол ережесін жетік білмеуінен туындайды. Былтырғы жылы ғана осындай уақытта еліміздің жолдарында 8 мыңға жуық жол-көлік оқиғасы тіркеліп, онда он мыңға жуық адам зардап шеккен.  738 адам қаза тапқан. Бұл айтуға ғана оңай болғанымен, өте ауыр жағдай. Жол-көлік апатының дені біз айтып отырған бағдаршамы жоқ жол қиылыстары секілді жүргізушінің жол жүрісі ережесін білу дәрежесі сыналатын тұстарда орын алады. Демек, бұл жерде жүргізушінің дайындығы жол-көлік апатына тікелей себеп болады деген сөз. Оның үстіне тек көлік жүргізуді білумен қатар, көлік жүргізу мәдениеті деген ұғымның бар екендігін де естен шығармаған жөн. Яғни жол жүрісі ережелерін қатаң сақтау арқылы өзге көлік иелеріне құрмет көрсетіледі. Көлік жүргізу мәдениетін таныту арқылы талай келеңсіздіктің алды алынады.

Ал көлік жүргізу үшін қажетті мұндай маңызды жайлар автомектептерде жүргі­зушілерді дайындағанда айтылмай қалмайды. Тіпті керек десеңіз, бұған аса мән беріледі. Өйткені ең алдымен жолда қауіпсіздік қажет. Қауіпсіздік жол жүрісі ережесін жатқа білу ғана емес, оны өзіңе, өзгеге деген құрмет арқылы қолдана алу. Осының бәріне автомектепте баса назар аударылады. Осы автомектептердің жағдайы мен өз бетінше көлік жүргізуді үйренетіндердің сапасы туралы «Құлагер» көлік мектебінің директоры Ардақ Күбетаев та өз пікірін жеткізді. Оның айтуы бойынша, бүгінде автомектептерде жүргізушілікке оқитындар саны айтарлықтай кеміп кеткен. Өйткені көбі өз бетінше дайындалып, тек емтихан тапсырарда ғана қарасын көрсетеді екен. Ал автомектептерде шын мәнінде көліктің не екенін, жол ережесін жетік білгісі және кез келген жағдайда шебер жүргізуді нақты үйренгісі, меңгергісі келетін адамдар ғана оқиды дейді. Бұрынғыдай емес, автомектептер саны да қысқарды. Теорияны білмеген адамға практиканы игеру де қиынға соғатыны белгілі.

Алайда автомектептерде жүргізушілікке даярлау әлдеқайда ілгері және жан-жақты болса да қазіргі күні оны айналып өтіп, жүргізуші куәлігін  алуға да мүмкіндік бар. Өз бетінше оқып, жүргізуші куәлігін алған соң олар да өз білімдеріне, көлік жүргізу даярлығына сенімді. Біз бұл арада адамның өз бетінше ізденіп, оқып, қажетті білім аларына күмән келтіріп отырған жоқпыз. Мәселе, жолда көлік жүргізуді талапқа сай үйренбей көлік тізгінін ұстайтындар қатары молайып бара жатқан жоқ па деген сұрақ мазалайды. Мына 2018 жылдың 3 айында ғана республиканың жолдарында 3 047 жол-көлік оқиғасы тіркелген, онда 336 адам қайтыс болған. Оған қоса 978 адам жарақаттанған. Сонда біле-білсеңіз, жол-көлік оқиғаларының дені жүргізушілік өтілі бір жылға дейінгі көлік иелері кінәсінен орын алады екен.

Жалпы, жол жүрісі қауіпсіздігі сала­сындағы уәкілетті орган жол-көлік оқиға­ларының жалпы статистикасын, сондай-ақ жүргізуші өтілі 1 жылға дейінгі және 1 жылдан бастап 3 жылға дейінгі жүргізушілердің қатысуымен болған ЖКО-ның статистикасын жүргізеді. Бірақ өз бетінше дайындалып, емтихан тапсыру арқылы жүргізуші куәліктерін алған жүргізушілердің қатысуымен болған жол-көлік оқиғалары бойынша статистиканы ешкім жүргізбейді. Өйткені оны жүргізіп қадағалайтын болса көлік апатының дені және жол жүру ережесін кімдер бұзатыны алақанға салғандай көрінер еді. Дегенмен түптің-түбінде оның қамы қамдалып, бұған да бір зерделеу жүргізілетін кез келер. Сонда алдымен автомектептерде оқыту ісіне бұдан да зор мән беріліп, жүргізушілердің білімі, біліктілігі, даярлығы, көлік жүргізу мәдениеті мен жол жүрісі ережесін білу деңгейі бірізділікке түсіп, жолда жүру қауіпсіздігі артады деген сенім бар. Бұған сіз не дейсіз, ағайын?!

Александр ТАСБОЛАТ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.11.2018

Солтүстік Қазақстанда «Қозыбаев оқулары» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті

18.11.2018

Қор нарығы ел экономикасына серпін береді

18.11.2018

Мәулен Әшімбаев ауыл шаруашылығы қызметкерлерін кәсіби мерекелерімен құттықтады

18.11.2018

Элизабет Тұрсынбаева Мәскеудегі турнирде үздік алтылыққа енді

18.11.2018

Қызылорда облысында МЖӘ бойынша екі спорт кешені ашылды

17.11.2018

Amazon мен Google-де жұмыс істейтін қазақстандықтарды елге шақыру керек - Атамекен ҰКП

17.11.2018

Павлодар облысында 370 жүргізуші мөлшерден артық жүк тасыған

17.11.2018

Павлодарда 524 полиция қызметкері пәтерге мұқтаж

17.11.2018

Дулат Қажанов: Оңтүстік тұрғындарын Күршімге шақырамыз

17.11.2018

Таразда Ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің күні аталып өтті

17.11.2018

Қызылордадағы ЖКО: 29 адам ауруханада, 45-і үйіне оралды

17.11.2018

Қызылордада жолаушылар автобусы соқтығысты

17.11.2018

Атырауда балық шаруашылығы басқармасының басшысы тағайындалды

17.11.2018

Астанада дзюдодан Қазақстан Чемпионаты өтті

17.11.2018

Таразда «Туған жерге туыңды тік!» форумы өтті

17.11.2018

Ақ Жайықтың жастарында жігер көп

17.11.2018

Оралда қоғамдық ұйымдардың VIII форумы өтті

17.11.2018

17 қарашаға арналған ауа райы болжамы

16.11.2018

Қазақстан туризмін дамытудағы кезекті қадам

16.11.2018

Абылай ханның Галдан Цереннің тұтқынында болған жері табылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу