Жалған құжаттың салдары

Қоғамдық тамақтандыру орындарынан, көшедегі дүңгіршектерден тамақ­танғандардың ұшынуы, улануы жиі кездесіп жатады. Оны қойып тіпті балабақша, мектеп асханасында да астан ұшыну оқиғалары болғанын жиі естиміз.

Егемен Қазақстан
07.06.2018 1792
2

Бұған қоса дәрігерге қаралдым, емделдім деген адамның ауруы асқынып, қиын жағдайларға тап болып жататыны да жасырын емес. Осының барлығының басты себебі неде? Біздің ойымызша, осының барлығы қоғамдағы «бармақ басты, көз қысты» әрекеттер кесірінен туындап отырған мәселе.

Әрине басы ауырып, балтыры сыздаған адам білікті дәрігерді, озық білім іздеген адам тәжірибелі мамандарды іздейді. Сол сияқты асхана, дәмхана, шаштараз, банк, сауда орталығы мен мәдениет орындарына барғанда адам өзіне лайықты қызмет көрсетілуін күтеді. Алайда бұл талаптар, жоғарыда айтқанымыздай, кейде көңілден шыға бермейді.

Иә, көпшілік дәрігердің, құқық қорғау органдарының және басқа да толып жатқан салалық қызмет көрсетушілердің қызметіне айтарлықтай риза болмай жатады. Көбінің көңілі толмайды. Сонда мәселен, кейбір дәрігердің немесе аспаздың жұмысына деген мұндай сенімсіздік көпшіліктің көңілінде қалай, қайдан пайда болды?

Әрине қай кезде де талапқа сай қызмет көрсетілмесе көңілде секем туады. Және бұл бір күнде пайда бола қалған сенімсіздік емес. Қоғамдық орындарда, асханаларда тамақтанғанда адам алдымен санитарлық-эпидемиологиялық нормалар талаптарының, тазалықтың аса қатаң сақталғанын қалайды. Өйткені «Ас – адамның арқауы». Ал керісінше болған жағдайда ең басты байлық – денсаулыққа зиян келеді. Сол секілді дәрігер деп барған адам біліксіз маман болса, ауру үстіне ауру жамалады.

Өйткені оның біліп, не білмей қызмет етіп тұрғанын ажырату, әрине мүмкін емес. Осының салдарынан кейбір асханада сапасыз тамақ ішіп, кейбір емханаларда нашар дәрігерлік ем алуыңыз әбден мүмкін. Себебі жалған құжатпен түрлі жұмысқа кәнігі маман секілді орналасатын немесе денсаулығы таза, яғни жұқтырғыш ауруы жоқ сау кәсіп иесі ретінде жұмыс істейтін немесе өз ісін жетік білетін маман сияқты қызмет көрсететіндер бар екен. Мұны тек біз емес, осы мәселені арнайы зерделеп, зерттеген, тексерген тиісті құқық қорғау өкілдері де айтады. Ал сонда сіз бен біздің асханадан жеген асымыз, дәрігерден алған еміміз, оқушылардың мектепте алып жатқан білімі талап деңгейіне келмесе, кім кінәлі? Жоғарыда айтқанымыздай, хирургке, неврологке, яки полицияға барғанмен ем қонбай, ауру асқынса, жазықсызды жазықты етсе, оларға не дей аласыз?

Мұның басты себебі – әлгіндей маман­дардың жұмысқа сыбайластықпен тұруы. Мәселен, мектепке мұғалім болып орна­ласқанда ол нақты шын құжатты ұсын­ды ма? Немесе аспаздық жұмысқа орналасарда денсаулық жағдайы туралы барлық ақпаратты көрсетті ме? Белгісіз. Мұны айтып отырғанымыз, қазіргі күндері медициналық анықтаманы, денсаулық кітапшасын немесе науқастық туралы демалыс парағын қолдан сатып алуға толық мүмкіндік бар көрінеді. Тіпті, аталған құжаттардың сатылатындығы жөнінде Интернет желілерінде ашық жарияланғанын Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Астана қаласы бойынша департаментінің өкілі де жасырмайды. Міне, осы департамент жоғарыда айтылған жалған медициналық құжаттарды заманауи компьютерлік технологияларды пайдалана отырып дайындайтын қылмыстық топты әшкерелеген.

Статистикалық мәліметтерге жүгінсек, 2017 жылы Астана қаласының 11 емханасы №086 нысан бойынша 29 099 жалған анықтама берген екен. Бұл күніне шамамен 79 анықтама берілді деген сөз. Әр анықтама қағазы 7 мың теңге тұрады. Осының ішінде орта есеппен күніне 10-ға жуық, яғни жылына 3 650 жалған анықтама берілетіні анықталған. Демек, Астана қала­сының емханалары жылына 25 550 000 теңгеден астам соманы да жоғалтып отыр­ған. Бұл тек бір ғана №086 нысандық анық­тама бойынша.

Ендеше осы сандарға-ақ қарай отырып, жалған анықтамалар алған қанша адам халыққа қызмет көрсетіп жатқанын шамалай беріңіз. Бұған баса мән беріп отырғанымыз, аталған жағдай әлеуметтік маңызды сала­лар­дағы, яғни білім беру, денсаулық сақтау, қоғамдық тамақтандыру орындарында аза­маттарға қауіпсіз қызмет көрсетілуін қам­та­масыз етуге кері әсерін тигізеді. Демек, мұндай жалған құжат беру үрдісіне тосқауыл қоятын уақыт жетті. Әйтпесе, базардағы азық-түлік сатушылардың, даяшылардың, шаштараздың денсаулықтарының қандай күйде екені маңдайларында жазылып тұрмайды. Денсаулықтың қадірін ауырғанда білерсің дейді, бірақ ауырмай оны сақтағанға не жетсін!

Александр ТАСБОЛАТ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.02.2019

Орал қатты қалдықты өңдеуге кірісті

18.02.2019

ҚХЛ: «Барыс» «Адмиралдан» ұтылды

18.02.2019

Семейде математикадан аймақтық олимпиада өтті

18.02.2019

Шымкентте өртеніп жатқан үйден сәбилерді аман алып қалған жас батыр марапатталды

18.02.2019

Семейде татар халқы  «Самавыр янында» бас қосты

18.02.2019

Жетісу кәсіпкерлері көшелерді  жарықтандыруға кіріседі

18.02.2019

Мәскеуде Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің кезекті отырысы өтеді

18.02.2019

Жапония мен Түрікменстан өкілдері кездесті

18.02.2019

Баку қаласында Каспий теңізі мәселелері жөнінде отырыс өтеді

18.02.2019

Алматыда 120 көшеге энергия үнемдейтін жарықдиодты жарықтандыру орнатылады

18.02.2019

Астана-Қарағанды тас жолы қатты бұрқасын салдарынан жабылды

18.02.2019

Алматы облысында 365 күнде 365 кәсіпкерден өтініш қабылданды

18.02.2019

Атақты дизайнер қиын жағдайға тап болған әйелдерге 50 киім үлгісін сыйлайды

18.02.2019

2018 жылы қызылшамен ауырғандар саны өскен

18.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығының әскери бөлімдері дабыл бойынша көтерілді

18.02.2019

Ақтаулық ата-аналар Оксфордтық курсты оқыды

18.02.2019

Қостанай ювеналдық сотында «Отбасы бөлмесі» ашылды

18.02.2019

Донецк қаласында бірнеше жарылыс болды

18.02.2019

Үндістан үкіметі Эверестің биіктігін қайта өлшемек

18.02.2019

Қазақстанда қанша қасқыр бар?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу