Құндылықты қорғай алмайтын қоғам

Қаза үстінде жалған сөйлемейік. Болған істі бұрмаламай, шынтуа­йтына тоқталғымыз келеді. Де­нис Теннің қазасы қоғамға бі­раз ой салғаны анық. Орман ой­дың арасынан оймақтайын айтып өтелік. Біз барымызды бағалай ал­майтын, құндылықтарымызды құнт­тамайтын елміз бе?

 

Егемен Қазақстан
23.07.2018 15444
2

Бірнеше жыл бұрын Илья Ильинмен сұхбаттастық. Олимпиада мен Әлем чемпионатында олжа салып жүрген кезі. Бүкіл халық толағайдың рекордтарына тәнті болып, алақанына салды. Бірақ көк туымызды желбіреткен батырымызға тиесілі сыйақысы берілмеді. Мемлекеттен алуы тиіс шәкіртақысынан, үстеме қаржысынан қағылды. Ешбіріне қолы жетпей жүрді.

Араға бірнеше ай салып, Бақыт Сәрсекбаевтың осы сияқты дауға іліккені белгілі болды. Алматы қаласынан алуы тиіс болған пәтердің кілтін былғары қолғап шебері біршама уақыт уысына түсіре алмады. Бұл мәселе тілшілердің бақылауында болып, пәтеріне түбі қол жеткізді, әйтеуір Елена Хрусталева Ванкуверде күміс олжалап, ел абыройын асқақтатты. Кейіннен оған сыйға берілген пәтер де Алматыда болмай шықты. Облыстың атынан жарысқа қатысқандықтан, баспана Қаскелеңнен қарастырылыпты. Елена қыз «Алматыда жаттығамын, елдің атынан жарысқа қатыстым, осы шаһардан бір пәтер алсам деп едім, ол да бұйырмады. Олимпиадаға облыстың атынан емес Қазақстанның атынан қатысқан секілді едім» деп ойын бүкпестен, ашық жеткізді.

Одан кейін де осы тақылеттес талай мәселе көтерілді. Спортшылар тілшілерден көмек сұрап, ұзақ уақыт бойы Үкіметтің берешегін бермей жүргенін айтты. Ал тиісті мекемелер, министрліктер, спорт ко­митеті бұл істі шешуде асықпайды. Бері­ле­тін сыйақы түбі беріледі-ау, бірақ созы­лып сиырқұйымшақтанып кететіні бар. Тағайындалған қаржыны аламын дегенде келесі Олимпиада да басталуға шақ қалады. Құзырлы орындарға шығып, спортшылардың құқығын қорғамақ болып бұл мәселеге талай араластық та. Бірақ көптеген қол қойылуы тиіс құжаттар, толтырылуы тиіс хаттамалар, ресмиленген рәсімдер – барлығы да шыдамды тауысып жібереді.

Айтпағымыз, бүкіл ел болып халық­аралық жарыстарда тақымымызды қы­сып оғландарымыздың жолына қа­рай­мыз. Абыройымызды асқақтатып, әнұранымызды шырқатса төбеміз көкке жетеді. Саңлақ­та­рымыздың жеңісіне бөркімізді аспанға атып қуанамыз. Алайда, сол спортшыларымызды бағалай алдық па? Біршамасы әрине, діттеген мақсатына жетті. Бірақ қаншамасы әлі де қызметсіз, сыйақысыз, баспанасыз жүр.

Денис Теннің қазасынан кейін «қолда бар алтынымызды неге бағалай алмаймыз» деп жанұшыра жазып жатырмыз. «Әкімді көргенде, ақынды өлгенде құрметтейтін елміз» деген сөздің шынымен де рас болғаны ма? Әйтпесе, Алматының қақ ортасында, тапа тал түсте Олимпиаданың қола жүлдегері тұрмақ, қарапайым қала тұрғынына ешкім тиіспеуі тиіс еді ғой. Түскі сағат үште, күн жарықта Денис Тенді танымай, пышақ сұққан қанды қол қарақшылардың ісі ақылға сыймайды. Біздің елде Олимпиадада олжа салған жалғыз мәнерлеп сырғанаушы Денис Тен ғана еді ғой. Одан басқа ешкім мұз үстін­де ол секілді өрнек салмаған еді. Енді мұн­дай деңгейдегі спортшы қашан шығары да белгісіз. Қанша жыл бойы еңбектеніп, ел атын шығарып, бейнетінің рахатын көретін жасқа келіп қалған спортшы қапияда қаза тапты.

Елімізде Норвегиядағыдай Олим­пи­аданы 7-8 мәрте жеңген спортшылар жоқ. Скан­динавиядағы алақандай елде Олим­пиаданы бағындырған 500-ге жуық спорт­шы бар. Ал бізде қысқы спортта медаль алып, танымал болғандар санаулы. Смирнов, Полторанин, Тен... Ай­нал­дырған 2-3 адамды көшеде танымай, олар­ға қоқан-лоққы көрсету қо­ғам­ның ел­шілдіктен ада екендігін көр­сетпей ме? Ке­зінде Бақтияр Артаев пен Ермахан Иб­раимов­терге де қол көтер­ген­дер болды. Қайсыбірін айтайық.

Құндылықтарын бағалай алмайтын қоғам­да өмір сүріп жатырмыз, өкінішке қарай. «Алтынның қолда барда қадірі жоқ» дегендей, талай спортшымыз шетел асып өзге елдердің қоржынына медаль салды. Есімдерін ел біледі. Ал, «жаным қа­зақ» деп ел абыройын асқақтатқан бекзат спорт – мәнерлеп сырғанаудан шыққан тұң­ғы­шы­мыз Денис Тенді де сақтай ал­мадық. Олим­пиада чемпионы Бекзат Саттар­ханов да маңдайымызға сыймай кеткен еді...

Мәнерлеп сырғанау спортшы үшін ерте басталып, ерте аяқталатын өнер. Мұн­да 6 жасы­нан жаттығуға кірісіп, 13-14 жасында Халықаралық аренаға шығады. 13 жасында Олимпиадаға қатысып, жүлде алған сырға­наушылар жетерлік. 16 жасында екін­ші Олимпиадасына қатысқандар да бар. Денис­тің де екі Олимпиадаға қа­тыс­қа­ны белгілі. Өкініштісі, Денис спорт­тық ғұ­мырын аяқтай алмай кетті...

Ермұхамед МӘУЛЕН,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.02.2019

Рүстем Құрманов «ҚазАгро» басқарма төрағасы лауазымынан босатылды

21.02.2019

Н.Нығматулин Аустрия Парламенті Ұлттық Кеңесінің Төрағасы В.Соботкамен кездесті

21.02.2019

Ресми бөлім(21.01.2019)

21.02.2019

Қазақстандық мектеп оқушылары 2020 жылы Қытайда өтетін Дүниежүзілік гимназиадаға қатысады

21.02.2019

Омыртқа қарсаңындағы оғаш әңгіме

21.02.2019

Пушкин портреттері

21.02.2019

Мүмкіндігі шектеулілерге – шексіз көмек

21.02.2019

Smart-өмір – елді цифрландыру

21.02.2019

Қазақстан экспортшыларына ҚХР, БАӘ және Иран нарықтарына шығу жеңілдейді

21.02.2019

Сенаторлар «Дактилоскопиялық және геномдық тіркеу туралы» Заңды іске асыру мәселелерін талқылады

21.02.2019

Жас таланттар жарқылы

21.02.2019

Барыстың плей-оффтағы қарсыласы анықталды

21.02.2019

Tyıym men tıyn

21.02.2019

«7-20-25» бағдарламасы шеңберінде қарыз беруге 5 446 өтініш мақұлданды

21.02.2019

«Қолғабыс» – арнаулы көмек көрсетуді көздейтін жоба

21.02.2019

Қостанай облысында Бірыңғай жиынтық төлем жинала бастады

21.02.2019

2018 жылы Қазақстанда 775524 жеңіл автомобиль тіркелген

21.02.2019

Пәтер алғысы келетіндерге пайдалы ақпарат

21.02.2019

Тауар импортын 14%-ға дейін азайту жоспарлануда – Жеңіс Қасымбек

21.02.2019

Шетелдердегі тәжірибе қандай?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу