Безбүйрек ананың жазасы қандай?

«Безбүйрек ана», «дәретханадан табылған тастанды бала»... Мұндай сөздерді есітуге құлағымыз үйренді, етіміз де өлді...

Егемен Қазақстан
27.07.2018 7065
2

Қылмыстық кодекс­тің 100-бабы – «Жаңа туған сәбиді анасының өлтіруі» деп аталады. Онда «...есінің дұрыстығын жоққа шығармайтын психикасы бұзылуы жағдайында өлтіруі – төрт жылға дейінгі мерзімге бас бостандығын шектеуге немесе сол мерзімге бас бостандығынан айы­руға жазаланады» делінген.

Баласын тастап кеткен аналар «Қауіпті жағдайда қалдыру» деп аталған 119-бап бо­йынша жауапкершілікке тартылады. Онда кісі өлімі болған жағ­дайда қылмыскер үш, бес жыл­ға дейінгі мерзімге бас бос­тандығынан айы­рылатыны жа­зылған. Бірақ бұл баппен баласын туып тастап кеткен ана­лар жазалануы мүмкін. Ал баласын тумай артынша, яғни, тууға жеткізбей өлтіргендердің мәселесі ел заңнамасында қа­рас­тырылмапты. Бұл әлбетте өкінішті жағдай. Іште тоғыз ай толып, айы-күні жеткен бала – бала да, алты-жеті ай болып, енді бір екі-үш айдан соң сап-сау, шекесі торсықтай болып туылғалы тұрған бала – бала болмағаны ма?

Еліміздің Қылмыстық кодек­сін­де «Заңсыз түсік жасау» деген бап бар. Бірақ бұл 319-бапта «тиісті бейіндегі жоғары ме­ди­­ци­налық білімі жоқ адам» және «тиісті бейіндегі жоғары ме­дициналық білімі бар адам» заң­сыз түсік жасағанда берілетін жазалар туралы айтылған. Егер заңсыз түсік жасау кезінде адам өлімі болса, абортты жасаған адам үш жылдан жеті жылға дейін бас бостандығынан айрылуы мүмкін. Аталған 319- баптың мақсаты түсік жасататын әйелдің денсаулығын сақтау мен медициналық қызмет­кердің жауапкершілігін арттыруға ба­ғытталғаны көрініп тұр.

Енді «заңсыз» түсік пен «заң­ды» түсіктің ара жігін айыру үшін «Халық денсаулығы және ден­саулық сақтау жүйесі туралы» кодекске жүгінеміз. Аталған кодекстің 104-бабында әйелдің қалауымен он екі аптаға дейін, әлеуметтік айғақтар болған жағ­дай­да жиырма екі аптаға дейін, ме­дициналық айғақтар болса кез келген мерзімде жасанды түсік жасауға рұқсат бе­рілген. Бірақ жиырма екі аптадан асқан баланы медициналық көр­сетілімсіз алдырған әйел қай бап бойынша қандай жауапкершілікке тартылатыны еліміздің Қылмыстық кодексінде көрсетілмепті.

Алматы облысы Еңбекшіқазақ аудандық ауруханасының бас дәрігері Болат Бала­қойшиев баланың денсаулы­ғындағы ақау ерте мерзімде бел­гілі бола бер­­мейтіндігін айтады. «Егер ден­саулығындағы кінә­раты соңғы мерзімде анық­талса, ол баланы өмірге әкел­меуге анасының толық құқы бар. Ал әлеуметтік жағдайға бай­­ланысты баланы дүниеге әкел­­гісі келмеген аналарға барын­ша түсіндіру жұмыстарын жүргіземіз. 22 аптадан асқан бала өмір сүруге қабілетті. Сондықтан ана мен баланың дені сау болған жағдайда 22 аптадан кейінгі мерзімде біз аборт жасамаймыз. Бірақ нарық заманы болған­дықтан қоғамда аборт жасаудың түрлі жолы бар. Бұған тыйым салу қиын. Бұл мәселенің шешімі – халықтың осы саладағы сауаттылығын арт­тырып, әлеумет­тік жағдайды жақ­сарту дер едім», дейді ол.

Аборт жасауға мүлде тыйым­ салған мемлекеттер әлем­де бар­шы­лық.  Елімізде «Заңмен ты­йым салсақ, заңсыз аборт өр­шиді, әйелдер көр­ші елдерге ба­рып жасататын болады», «халық­тың денсаулығына зиян Қы­тай дәрілеріне сұраныс күрт арта түседі», «біз зайырлы­ мем­лекетпіз, баланы туу-тумау­ әркім­нің өз еркінде» деген мың-сан сылтау айтылады. Бірақ қай­ заманда да қоғам, мемлекет үшін аса маңызды заң­­дар болған. Ондай заңдар мейлінше жіті ойластырылған. Мәселен, Тәуке ханның «Жеті жар­­ғы­сында» «Өреде тұрған, тұ­сау­­лы жүрген сәйгүлік атты ұр­лаған кісіге өлім жазасы бұйы­рылсын» деген заң болыпты. Мұ­ның мәнісі, жаугершілік заманда халықтың негізгі қаруы, көлігі – ат. Тұтқиылдан жау шап­қанда ел ішіндегі ерлер мен батырлар қор­ғанысқа шұғыл аттану үшін аттары әрдайым даяр тұруы тиіс еді. Аттары алда-жалда орнынан табылмай қалса бұл елдің соғыста жеңілуіне де әкеп соғуы мүм­кін. Сондықтан да өреде тұр­ған атты ұрлаған адамға өлім жа­­засы тағайындалған. Мұндай жаза барын біле тұра ол атты ұр­лауға ешкімнің дәті бармасы анық. Тіпті әйелін өлтірген адам­ға да құн төлетіп, айыбын жууға мүмкіндік берген баяғының билері өреде тұрған жалғыз атты ұр­лаған адамға өлім жазасын неге кесті?

Өйткені мемлекеттің қауіпсіздігін адамдардың ар-ұя­тының енші­сіне қалдырып, тәуекелге баруға болмайтын еді. Ал қазір еліміздің басына үлкен қауіп әйелдің арсыздығынан, еркек­тің бетсіздігінен келіп тұрған жоқ па? Елімізде жаңа ұрпақ – тас­танды балалар ұрпағы өсіп келеді. Баладан іште құтылудың еш сәті түспеген соң әйелдер олардан перзентханада бас тартып жатады. Оның да реті келмегендері көшеде туып, лақтырып кетеді. Сондықтан да «Заңсыз түсік жасау» бабына өзге­рістер енгізіліп, дәрігер­лердің ғана емес, заңсыз аборт жа­сатқан әйелдердің жазасы да нақты көрсетілуі тиіс. Әлеуметтік көрсетілімдердің ішіне «Некеде тұр­майтын әйел» деген сөзді кір­гізіп, әйелдердің некесіз бала көтеріп, алдырып тас­тап емін-еркін жүре беруі­не жол ашып бергеннен гөрі, керісінше, оларға қомақты айып­пұл салу, бас бостандығын шектеу тәрізді жазаларды енгізу керек.

Ауруын жасырғанды өлім әшкерелейді. Заңсыз абортты азайтамыз деп, бәрін заңдас­тырып бергеннен халыққа да, билікке де еш пайда жоқ. Бұл мәселені жан-жақты зерттеп, заңды қатайтып, арсыздық пен жауыздыққа тосқауыл қоятын уақыт болды.

Нұрбану КАМАЛ,

журналист

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.12.2018

«Ырыс» Түркістан облысында 16 мыңнан астам жаңа жұмыс орнының ашылуына ықпал етті

17.12.2018

Солтүстік Қазақстанда 80-ге жуық  полицей марапатталды

17.12.2018

Арыс қаласында 16 нысан пайдалануға берілді

17.12.2018

Самал Есләмова тамылжыта ән шырқап, жерлестерін  тәнті етті

17.12.2018

Ақтөбеде дәрігерлер Тәуелсіздік күніне орай пәтерлі болды

17.12.2018

Солтүстік Қазақстанда Тәуелсіздік күні жоғары деңгейде атап өтілді

17.12.2018

Қазақстан таэквондо федерациясы биылғы маусымды қорытындылады

17.12.2018

Димаш Құдайберген «Жыл әншісі» және «Ұлы Жібек жолының мәдени елшісі» атанды

17.12.2018

Төл мерекеміз Түркияда тойланды

17.12.2018

«Желтоқсанның 16 күні» деректі фильмі көрерменге жол тартады

17.12.2018

Ақтөбеліктер Тәуелсіздік күнін атап өтті

17.12.2018

Степногорск қаласында жаңа спорт алаңы ашылды

17.12.2018

Зеренді ауданында энергияның тиімділігін арттыру мәселесі талқыланды

17.12.2018

Ә.Жақсылықов: Тауарлы-сүт фермасын құрып, 100 бас сиыр ұстаудамыз

17.12.2018

Шортанды ауданында Абылай ханға ескерткіш орнатылды

17.12.2018

Көкшедегі тәуелсіздік тойы

17.12.2018

Қобда ауданының тұрғындары баспаналы болды

16.12.2018

Түркияда еліміздің тәуелсіздік күні мерекесі тойланды

16.12.2018

Тұңғыш Президенттің тариxи-мәдени орталығына Елбасы көлігі қойылды

16.12.2018

Шымкенттіктер «Елбасы жолы. Астана» көркем фильмін тамашалады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Baılyq jasaýshy sala

Árbir adam óz úıiniń ishinde qandaı zattar bar ekendigin jáne onyń qaı jerde turǵandyǵyn, qaı shkaftyń ishinde qandaı zattyń jatqandyǵyn, jertólesinde qandaı azyq túrleriniń saqtalyp turǵandyǵyn jaqsy biledi. Sondyqtan eshnársesin shashaý qaldyrmaıdy. Qajetine qaraı paıdalanyp otyrady. Al ózimizdiń ortaq úıimiz – Qazaqstanda qandaı zattar bar ekendigin, ásirese, jerimizdiń astynda qandaı mıneraldyq shıkizat kózderiniń shoǵyrlanǵanyn jáne olardyń qory qandaı ekendigin bilemiz be?

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу