Безбүйрек ананың жазасы қандай?

«Безбүйрек ана», «дәретханадан табылған тастанды бала»... Мұндай сөздерді есітуге құлағымыз үйренді, етіміз де өлді...

Егемен Қазақстан
27.07.2018 6003
2

Қылмыстық кодекс­тің 100-бабы – «Жаңа туған сәбиді анасының өлтіруі» деп аталады. Онда «...есінің дұрыстығын жоққа шығармайтын психикасы бұзылуы жағдайында өлтіруі – төрт жылға дейінгі мерзімге бас бостандығын шектеуге немесе сол мерзімге бас бостандығынан айы­руға жазаланады» делінген.

Баласын тастап кеткен аналар «Қауіпті жағдайда қалдыру» деп аталған 119-бап бо­йынша жауапкершілікке тартылады. Онда кісі өлімі болған жағ­дайда қылмыскер үш, бес жыл­ға дейінгі мерзімге бас бос­тандығынан айы­рылатыны жа­зылған. Бірақ бұл баппен баласын туып тастап кеткен ана­лар жазалануы мүмкін. Ал баласын тумай артынша, яғни, тууға жеткізбей өлтіргендердің мәселесі ел заңнамасында қа­рас­тырылмапты. Бұл әлбетте өкінішті жағдай. Іште тоғыз ай толып, айы-күні жеткен бала – бала да, алты-жеті ай болып, енді бір екі-үш айдан соң сап-сау, шекесі торсықтай болып туылғалы тұрған бала – бала болмағаны ма?

Еліміздің Қылмыстық кодек­сін­де «Заңсыз түсік жасау» деген бап бар. Бірақ бұл 319-бапта «тиісті бейіндегі жоғары ме­ди­­ци­налық білімі жоқ адам» және «тиісті бейіндегі жоғары ме­дициналық білімі бар адам» заң­сыз түсік жасағанда берілетін жазалар туралы айтылған. Егер заңсыз түсік жасау кезінде адам өлімі болса, абортты жасаған адам үш жылдан жеті жылға дейін бас бостандығынан айрылуы мүмкін. Аталған 319- баптың мақсаты түсік жасататын әйелдің денсаулығын сақтау мен медициналық қызмет­кердің жауапкершілігін арттыруға ба­ғытталғаны көрініп тұр.

Енді «заңсыз» түсік пен «заң­ды» түсіктің ара жігін айыру үшін «Халық денсаулығы және ден­саулық сақтау жүйесі туралы» кодекске жүгінеміз. Аталған кодекстің 104-бабында әйелдің қалауымен он екі аптаға дейін, әлеуметтік айғақтар болған жағ­дай­да жиырма екі аптаға дейін, ме­дициналық айғақтар болса кез келген мерзімде жасанды түсік жасауға рұқсат бе­рілген. Бірақ жиырма екі аптадан асқан баланы медициналық көр­сетілімсіз алдырған әйел қай бап бойынша қандай жауапкершілікке тартылатыны еліміздің Қылмыстық кодексінде көрсетілмепті.

Алматы облысы Еңбекшіқазақ аудандық ауруханасының бас дәрігері Болат Бала­қойшиев баланың денсаулы­ғындағы ақау ерте мерзімде бел­гілі бола бер­­мейтіндігін айтады. «Егер ден­саулығындағы кінә­раты соңғы мерзімде анық­талса, ол баланы өмірге әкел­меуге анасының толық құқы бар. Ал әлеуметтік жағдайға бай­­ланысты баланы дүниеге әкел­­гісі келмеген аналарға барын­ша түсіндіру жұмыстарын жүргіземіз. 22 аптадан асқан бала өмір сүруге қабілетті. Сондықтан ана мен баланың дені сау болған жағдайда 22 аптадан кейінгі мерзімде біз аборт жасамаймыз. Бірақ нарық заманы болған­дықтан қоғамда аборт жасаудың түрлі жолы бар. Бұған тыйым салу қиын. Бұл мәселенің шешімі – халықтың осы саладағы сауаттылығын арт­тырып, әлеумет­тік жағдайды жақ­сарту дер едім», дейді ол.

Аборт жасауға мүлде тыйым­ салған мемлекеттер әлем­де бар­шы­лық.  Елімізде «Заңмен ты­йым салсақ, заңсыз аборт өр­шиді, әйелдер көр­ші елдерге ба­рып жасататын болады», «халық­тың денсаулығына зиян Қы­тай дәрілеріне сұраныс күрт арта түседі», «біз зайырлы­ мем­лекетпіз, баланы туу-тумау­ әркім­нің өз еркінде» деген мың-сан сылтау айтылады. Бірақ қай­ заманда да қоғам, мемлекет үшін аса маңызды заң­­дар болған. Ондай заңдар мейлінше жіті ойластырылған. Мәселен, Тәуке ханның «Жеті жар­­ғы­сында» «Өреде тұрған, тұ­сау­­лы жүрген сәйгүлік атты ұр­лаған кісіге өлім жазасы бұйы­рылсын» деген заң болыпты. Мұ­ның мәнісі, жаугершілік заманда халықтың негізгі қаруы, көлігі – ат. Тұтқиылдан жау шап­қанда ел ішіндегі ерлер мен батырлар қор­ғанысқа шұғыл аттану үшін аттары әрдайым даяр тұруы тиіс еді. Аттары алда-жалда орнынан табылмай қалса бұл елдің соғыста жеңілуіне де әкеп соғуы мүм­кін. Сондықтан да өреде тұр­ған атты ұрлаған адамға өлім жа­­засы тағайындалған. Мұндай жаза барын біле тұра ол атты ұр­лауға ешкімнің дәті бармасы анық. Тіпті әйелін өлтірген адам­ға да құн төлетіп, айыбын жууға мүмкіндік берген баяғының билері өреде тұрған жалғыз атты ұр­лаған адамға өлім жазасын неге кесті?

Өйткені мемлекеттің қауіпсіздігін адамдардың ар-ұя­тының енші­сіне қалдырып, тәуекелге баруға болмайтын еді. Ал қазір еліміздің басына үлкен қауіп әйелдің арсыздығынан, еркек­тің бетсіздігінен келіп тұрған жоқ па? Елімізде жаңа ұрпақ – тас­танды балалар ұрпағы өсіп келеді. Баладан іште құтылудың еш сәті түспеген соң әйелдер олардан перзентханада бас тартып жатады. Оның да реті келмегендері көшеде туып, лақтырып кетеді. Сондықтан да «Заңсыз түсік жасау» бабына өзге­рістер енгізіліп, дәрігер­лердің ғана емес, заңсыз аборт жа­сатқан әйелдердің жазасы да нақты көрсетілуі тиіс. Әлеуметтік көрсетілімдердің ішіне «Некеде тұр­майтын әйел» деген сөзді кір­гізіп, әйелдердің некесіз бала көтеріп, алдырып тас­тап емін-еркін жүре беруі­не жол ашып бергеннен гөрі, керісінше, оларға қомақты айып­пұл салу, бас бостандығын шектеу тәрізді жазаларды енгізу керек.

Ауруын жасырғанды өлім әшкерелейді. Заңсыз абортты азайтамыз деп, бәрін заңдас­тырып бергеннен халыққа да, билікке де еш пайда жоқ. Бұл мәселені жан-жақты зерттеп, заңды қатайтып, арсыздық пен жауыздыққа тосқауыл қоятын уақыт болды.

Нұрбану КАМАЛ,

журналист

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.10.2018

Тіл меңгерудің өзекті мәселелері талқыланды

21.10.2018

Ұлттық құндылықтардың иесі – жастар

21.10.2018

«Қазпоштаның» 25 жылдығына орай «Жазылушылар күні» ұйымдастырылды

21.10.2018

Қостанайда есірткі сатушылардың көшедегі жарнамасы өшірілді

21.10.2018

Қостанайда «102» операторлары үшін еліміздегі тұңғыш скрипт жасалады

21.10.2018

Қостанайда Абай Әмірхановты еске алуға арналған фестиваль өтті

21.10.2018

Алматыда үйінен шығып кеткен журналист келіншектің мәйіті табылды

21.10.2018

Солтүстік Қазақстанда республикалық ақпараттық-насихат тобы Жолдау талаптарын түсіндірді

21.10.2018

Дәрігер телефонмен кеңес береді

21.10.2018

Мәдениет министрі жолдау бағыттарын түсіндірді

21.10.2018

Солтүстік Қазақстанда дене шынықтыру-сауықтыру кешені ашылды

21.10.2018

Астанада Солтүстік Қазақстан облысының ауыл шаруашылық жәрмеңкесі өтті

21.10.2018

Қорабай Есеновтің «Мәңгілік шырақ» атты мерейтойлық концерті өтті

21.10.2018

Туризмді дамыту жайы халықаралық форумда талқыланды

21.10.2018

Солтүстік Қазақстанда қазақ күресінен Батыр Баян атындағы республикалық турнир өтті

21.10.2018

Музейге қатысты мәселе талқыланды

21.10.2018

Қостанайда Қайнекей Жармағамбетовтың 100 жылдығы аталып өтті

21.10.2018

Астанада халықаралық ақындар айтысы өтіп жатыр

21.10.2018

«БӨРІЛІ МЕНІҢ БАЙРАҒЫМ...»

21.10.2018

Ұлттық палатада туризмді дамыту бағдарламасы таныстырылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Ádep pen ádet

Jýyrda Almaty qalasyna jolymyz túsip, taǵylymy mol tamasha toıǵa qatystyq. Taý shatqalyna aqshańqan shatyr tigip, qudalaryn taǵatsyzdana kútip turǵan almatylyqtardyń ónegeli isine kóz toıyp, kóńil marqaıady. Biz toıly aýylǵa qudalar kelmeı turyp barǵan edik. Qyzyq ıelerimen burynnan tanyspyz. Arǵy túbi Arqanyń qazaqtary. Ultymyzdyń qadym zamandardan beri kele jatqan salt-dástúri, tartý-taralǵysy, jón-joralǵysy yqylym josynymen úılestirilgen toıdyń erekshe bolatyny sezilip tur.

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу