Безбүйрек ананың жазасы қандай?

«Безбүйрек ана», «дәретханадан табылған тастанды бала»... Мұндай сөздерді есітуге құлағымыз үйренді, етіміз де өлді...

Егемен Қазақстан
27.07.2018 7294
2

Қылмыстық кодекс­тің 100-бабы – «Жаңа туған сәбиді анасының өлтіруі» деп аталады. Онда «...есінің дұрыстығын жоққа шығармайтын психикасы бұзылуы жағдайында өлтіруі – төрт жылға дейінгі мерзімге бас бостандығын шектеуге немесе сол мерзімге бас бостандығынан айы­руға жазаланады» делінген.

Баласын тастап кеткен аналар «Қауіпті жағдайда қалдыру» деп аталған 119-бап бо­йынша жауапкершілікке тартылады. Онда кісі өлімі болған жағ­дайда қылмыскер үш, бес жыл­ға дейінгі мерзімге бас бос­тандығынан айы­рылатыны жа­зылған. Бірақ бұл баппен баласын туып тастап кеткен ана­лар жазалануы мүмкін. Ал баласын тумай артынша, яғни, тууға жеткізбей өлтіргендердің мәселесі ел заңнамасында қа­рас­тырылмапты. Бұл әлбетте өкінішті жағдай. Іште тоғыз ай толып, айы-күні жеткен бала – бала да, алты-жеті ай болып, енді бір екі-үш айдан соң сап-сау, шекесі торсықтай болып туылғалы тұрған бала – бала болмағаны ма?

Еліміздің Қылмыстық кодек­сін­де «Заңсыз түсік жасау» деген бап бар. Бірақ бұл 319-бапта «тиісті бейіндегі жоғары ме­ди­­ци­налық білімі жоқ адам» және «тиісті бейіндегі жоғары ме­дициналық білімі бар адам» заң­сыз түсік жасағанда берілетін жазалар туралы айтылған. Егер заңсыз түсік жасау кезінде адам өлімі болса, абортты жасаған адам үш жылдан жеті жылға дейін бас бостандығынан айрылуы мүмкін. Аталған 319- баптың мақсаты түсік жасататын әйелдің денсаулығын сақтау мен медициналық қызмет­кердің жауапкершілігін арттыруға ба­ғытталғаны көрініп тұр.

Енді «заңсыз» түсік пен «заң­ды» түсіктің ара жігін айыру үшін «Халық денсаулығы және ден­саулық сақтау жүйесі туралы» кодекске жүгінеміз. Аталған кодекстің 104-бабында әйелдің қалауымен он екі аптаға дейін, әлеуметтік айғақтар болған жағ­дай­да жиырма екі аптаға дейін, ме­дициналық айғақтар болса кез келген мерзімде жасанды түсік жасауға рұқсат бе­рілген. Бірақ жиырма екі аптадан асқан баланы медициналық көр­сетілімсіз алдырған әйел қай бап бойынша қандай жауапкершілікке тартылатыны еліміздің Қылмыстық кодексінде көрсетілмепті.

Алматы облысы Еңбекшіқазақ аудандық ауруханасының бас дәрігері Болат Бала­қойшиев баланың денсаулы­ғындағы ақау ерте мерзімде бел­гілі бола бер­­мейтіндігін айтады. «Егер ден­саулығындағы кінә­раты соңғы мерзімде анық­талса, ол баланы өмірге әкел­меуге анасының толық құқы бар. Ал әлеуметтік жағдайға бай­­ланысты баланы дүниеге әкел­­гісі келмеген аналарға барын­ша түсіндіру жұмыстарын жүргіземіз. 22 аптадан асқан бала өмір сүруге қабілетті. Сондықтан ана мен баланың дені сау болған жағдайда 22 аптадан кейінгі мерзімде біз аборт жасамаймыз. Бірақ нарық заманы болған­дықтан қоғамда аборт жасаудың түрлі жолы бар. Бұған тыйым салу қиын. Бұл мәселенің шешімі – халықтың осы саладағы сауаттылығын арт­тырып, әлеумет­тік жағдайды жақ­сарту дер едім», дейді ол.

Аборт жасауға мүлде тыйым­ салған мемлекеттер әлем­де бар­шы­лық.  Елімізде «Заңмен ты­йым салсақ, заңсыз аборт өр­шиді, әйелдер көр­ші елдерге ба­рып жасататын болады», «халық­тың денсаулығына зиян Қы­тай дәрілеріне сұраныс күрт арта түседі», «біз зайырлы­ мем­лекетпіз, баланы туу-тумау­ әркім­нің өз еркінде» деген мың-сан сылтау айтылады. Бірақ қай­ заманда да қоғам, мемлекет үшін аса маңызды заң­­дар болған. Ондай заңдар мейлінше жіті ойластырылған. Мәселен, Тәуке ханның «Жеті жар­­ғы­сында» «Өреде тұрған, тұ­сау­­лы жүрген сәйгүлік атты ұр­лаған кісіге өлім жазасы бұйы­рылсын» деген заң болыпты. Мұ­ның мәнісі, жаугершілік заманда халықтың негізгі қаруы, көлігі – ат. Тұтқиылдан жау шап­қанда ел ішіндегі ерлер мен батырлар қор­ғанысқа шұғыл аттану үшін аттары әрдайым даяр тұруы тиіс еді. Аттары алда-жалда орнынан табылмай қалса бұл елдің соғыста жеңілуіне де әкеп соғуы мүм­кін. Сондықтан да өреде тұр­ған атты ұрлаған адамға өлім жа­­засы тағайындалған. Мұндай жаза барын біле тұра ол атты ұр­лауға ешкімнің дәті бармасы анық. Тіпті әйелін өлтірген адам­ға да құн төлетіп, айыбын жууға мүмкіндік берген баяғының билері өреде тұрған жалғыз атты ұр­лаған адамға өлім жазасын неге кесті?

Өйткені мемлекеттің қауіпсіздігін адамдардың ар-ұя­тының енші­сіне қалдырып, тәуекелге баруға болмайтын еді. Ал қазір еліміздің басына үлкен қауіп әйелдің арсыздығынан, еркек­тің бетсіздігінен келіп тұрған жоқ па? Елімізде жаңа ұрпақ – тас­танды балалар ұрпағы өсіп келеді. Баладан іште құтылудың еш сәті түспеген соң әйелдер олардан перзентханада бас тартып жатады. Оның да реті келмегендері көшеде туып, лақтырып кетеді. Сондықтан да «Заңсыз түсік жасау» бабына өзге­рістер енгізіліп, дәрігер­лердің ғана емес, заңсыз аборт жа­сатқан әйелдердің жазасы да нақты көрсетілуі тиіс. Әлеуметтік көрсетілімдердің ішіне «Некеде тұр­майтын әйел» деген сөзді кір­гізіп, әйелдердің некесіз бала көтеріп, алдырып тас­тап емін-еркін жүре беруі­не жол ашып бергеннен гөрі, керісінше, оларға қомақты айып­пұл салу, бас бостандығын шектеу тәрізді жазаларды енгізу керек.

Ауруын жасырғанды өлім әшкерелейді. Заңсыз абортты азайтамыз деп, бәрін заңдас­тырып бергеннен халыққа да, билікке де еш пайда жоқ. Бұл мәселені жан-жақты зерттеп, заңды қатайтып, арсыздық пен жауыздыққа тосқауыл қоятын уақыт болды.

Нұрбану КАМАЛ,

журналист

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.02.2019

Екатеринбургтағы жол апатында 5 қазақстандық зардап шекті

21.02.2019

Жамбылда аз қамтылған және көпбалалы отбасылар үшін 10 жатақхана салынады

21.02.2019

Үкіметті уақытша басқару Асқар Маминге жүктелді

21.02.2019

Мемлекет басшысының мәлімдемесі

21.02.2019

Елбасы Үкіметті таратты

21.02.2019

Н.Нығматулин Аустрия Парламенті Ұлттық Кеңесінің төрағасымен кездесті

21.02.2019

Сенаторлар халықаралық келісімдерді ратификациялады

21.02.2019

Индустрияландыру бағдарламасы аясында 20 мың тұрақты жұмыс орны ашылады

21.02.2019

Қызылордалық полицейлер заңсыз аң аулаушыларды ұстады

21.02.2019

Түркістан облысының өз футбол командасы құрылады

21.02.2019

Жайық өзені бойында ауқымды рейд өткізілді

21.02.2019

Биыл 65 мың ірі қара сатып алуға ақша бөлінеді

21.02.2019

Бас прокуратура өтемақы қорына өндіру тәртібін түсіндірді

21.02.2019

Қоғамға көмектесетін инклюзивті инновациялар

21.02.2019

Дариға Назарбаева Еуропалық Одақтың Орталық Азия жөніндегі арнайы өкілімен кездесті

21.02.2019

Airastana 1 сәуірден бастап Қазақстан арқылы Ташкентке рейстерді ұлғайтады

21.02.2019

Қазақстан Ұлттық Банкінің төрағасы неміс бизнес-қоғамдастығының өкілдерімен кездесті

21.02.2019

Қазақстан мен ЕҚДБ арасындағы ынтымақтастық мәселесі талқыланды

21.02.2019

Семейлік оқушы-кәсіпкер Нәдір Сәбитов жиһаз шығаратын цех ашты

21.02.2019

Алексей Луценко «Оман турының» жеңімпазы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу