Қайраткерлік

Қазіргі қазақ мұғаліміне қажет қасиет – қайраткерлік. Қайраткерлік қайдан шығады? Қажыр-қайраттан, мамандыққа құштарлықтан шығады. Ғасыр бұрынғы Алаш қайраткерлерінің ғұмыр дерегіне үңілсеңіз, барлығы дерлік мұғалім болды. Алыс ауылдарда бала оқытты. Айталық, Сұлтанмахмұт Алтайдың қойнауында, Міржақып Торғай өңірінде, тіпті Зайсанда мұғалім болып еңбек етті. Бұл бұл ма? Мағжан, Жүсіпбек, Міржақыптай аяулы азаматтар жеке шығармашылықтарын жиып қойып, бұрқ-сарқ қайнап тұрған қабілетін қазақ баласына қажетті педа­гогикалық әдістемелер жазып ұлт мекте­бінің соны соқпағын салуға, негізін қа­лауға арнады. Міне, қайраткерліктің үз­дік үлгісі!

Егемен Қазақстан
06.08.2018 273
3

Кешегі кеңестік кезеңнің қудалауына түссе де, идеологиясына қисынды өзек болған, үздік көркем шығармадан озық көркем фильмге айналған «Менің атым Қожа» кинокартинасында «Оқушы деген шамшырақ, тек жаға білу керек» деген мектеп мүдірінің сөзі талай буынның жан-дүниесін толқытып, тамаша тәрбиенің арқауына айналды.

Расында, Антон Макаренколардан басталған кеңестік педагогиканың тіні берік болуында қандай негіз бар деген ойға қаласыз. Біздің пайымдауымызша, бұл мұғалімдердің қайраткерлігінен туындаған жүлге сияқты әсер қалдырады. Қаншама қажырлы еңбек жолы сайрап жатқан сол соқпақтан қазір адасып қалғандаймыз.

Өйткені қоғамда бала тәрбиесінде ақылға сыймайтын өрескел көріністер қылаң беріп жатыр. Әрине бала – қатыгез. Балалардың арасында бір-біріне зәбір көрсету, әлімжеттік жасау бұрыннан бар. Бірақ қазіргідей шектен шыққан, адамгершіліктен ада зорлық-зомбылық оқиғалары болған емес. Бұл дүрбелеңге қалай тап болдық? Ең басты себеп, мұғалімдердің қайраткерлік қасиетінен көз жазып қалуы дер едік. Қайдан қайраткер болады? Кәсібіне жүрдім-бардым қараса.

Бұған жеткізетін жолды былайша тізбелер едік. Қағазбастылықтан бас көтермеу, табыстың төмендігі, ата-аналардың шектен тыс шағымы, басы бар да соңы жоқ реформалар, білімсіз бен біліксіз адамдардың мұғалімдік қызметке орналасуы, басқа да түрлі келеңсіздіктер мұғалімнің беделін төмендетуге қызмет етті. Қадірі кеткен кәсіп иесіне құрмет те азаймақ.

Кешегі кеңес кезеңінде мұғалімге деген құрмет қандай еді! Сухомлинскийдің Павлыш мектебі іспетті қазақ педагогикасы­ның мақтанышына айналған қайраткердің бірі – КСРО Халық мұғалімі атанған Құмаш Нұр­ғалиевтің мектебі болды. Замандастарының оны «Марқаның Маресеві» деп атауы бекер емес. Құмаш Нұрғалиев қияндағы Марқакөл өңірінде өмір сүрсе де, соғысқа аяғы мен қолын беріп келсе де мойыған жоқ.

Алыста жатып-ақ атағы алты қырдан асты. Сол кезде ел басқарған Дінмұхамед Қонаевтың өзі «Сама жизнь этого замечательного человека – подвиг, который служит прекрасным примером для нравственного воспитания, формированияя у учащихся высоких морально-политических качеств» деп жоғары бағасын берді.

Одақтың «Правда» газеті бірінші бетінен Құмекеңнің қайраткерлігі туралы мақала жариялады. Ғафу Қайырбеков сияқты ғажап ақын «Тағылған жеке дара жұлдыз еді, Алтайдың алтын шекпен жағасына!» деп жырын арнады. Міне, қайраткерлікке, риясыз мұғалімге құрмет!

Қайраткерлік, мұғалімнің қайраткерлігі туралы сөз қозғағанда әйгілі ұстаз, КСРО Мемлекеттік сыйлығының иегері Қанипа Бітібаеваға қайырылмау мүмкін емес. Белгілі қаламгер Әлібек Қаңтарбаев «Ол туралы аңыз да, аңызға бергісіз шындық та молынан айтылады. Аңызы – оны шәкірттері мен әріптестері көк пен жердің арасындағы көгілдір сағым сынды қиял-ғажайып кейіпкерге айналдырып жіберуінде» деп­ жазғандай, көзі тірісінде «Хан апа», «Қа­зақтың Қанипасы» атанған апамыз Абайды оқыту туралы екі кітап, Әуезовті оқыту туралы үш кітап жазды.

Қазақтың кіл клас­сик қаламгерлерін жоғары сыныптарда оқыту сияқты іргелі ұлттық мәселелер кө­терді. Мерейлі мұғалімнің методологиясы Моңғолия, Қытай, Өзбекстан, Түрікменстан, Ресей елдерінде де зерделенді һәм пайдаланылды. Қанипа Бітібаевадай ұлт ұрпағына ұлағатпен қызмет етер мұғалімдер қазір де қажет. Біздегі зәрулік – осы.

Жуырда мұғалімдердің тамыз кеңесі өтеді. Білім және ғылым министрлігінің ұйымдастыруымен былтыр ұстаздар қауымы бірінші рет TEDx форматында бас қосты. Жаңашыл мұғалімдер тәжірибелерімен бөлісіп, сахнада сөйледі. Сол кездесуде мемлекеттік тіліміз кенжелеп қалғандай көрініс жанға батты. Әгәраки, Қанипа Бітібаевадай ұстаздар ортада болғанда, тіліміз де түлеп сала бергендей бар нәрімен асқақ тұрар еді.

Бұл бүгінгі жаңартылып жатқан қазақстандық педагогикаға ұлттық реңк жетпейтінін, ұлт бояуын бере алар қайраткерлердің жоқтығын көрсетеді. Қоғамда орын алып жатқан балалар мен жастар­дың адами тәрбиеден тыс оқиғалары осы қай­раткер мұғалімдер қалыптастырған ұлт­тық педагогикадан айырылып қалудан туын­дауда. Сондықтан алдағы тамыз кеңесінде көтерілер һәм шешілер түйін ұлттық педагогика мен оның қайраткерлері туралы болуы тиіс.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.10.2018

Халықтың әл-ауқатын арттыру басты назарда

17.10.2018

Сенатор Б.Шелпеков Маңғыстау облысына іссапармен келді

17.10.2018

Финляндияның бірқатар компанияларымен контейнерлік тасымалды дамыту жөніндегі келісімге қол қойылды

17.10.2018

Агенттіктің аумақтық департаментінде өзгеше форматта кездесу өтті

17.10.2018

Йеменде 18 миллион адам азық-түлікке зәру

17.10.2018

Әміре Қашаубаев фестивалінің бас жүлде иегері 1 миллион теңге алады

17.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Карл Маннергейм бейіті мен «Батырлар кресі» ескерткішіне гүл шоғын қою рәсіміне қатысты

17.10.2018

Елбасы Финляндияға ресми сапарының қорытындысы бойынша БАҚ өкілдеріне брифинг өткізді

17.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Финляндия Республикасының Президенті Саули Ниинистёмен кездесті

17.10.2018

Дзюдодан ел чемпионаты Астанада өтеді

17.10.2018

Елеусінов Монте-Карлода жұдырықтасады

17.10.2018

Сенаторлар Түркістан облысының тұрғындарымен кездесті

17.10.2018

«Батыс» өңірлік қолбасшылығында армиялық қоян-қолтық ұрыстың үздік жауынгерлері анықталды

17.10.2018

«Егеменнің» тілшісі Хамит Есаман жүлдегер атанды

17.10.2018

Алматы облысында екі ауданға жаңа әкім тағайындалды

17.10.2018

Альварес Головкинмен қайта жұдырықтасуға қарсы емес

17.10.2018

Маңғыстауда Қарақия ауданының 45 жылдығы тойланды

17.10.2018

Мемлекет басшысының Финляндия Республикасына ресми сапары жалғасуда

17.10.2018

Kazakhstan Fashion Week сән апталығы басталды

17.10.2018

«Орда» бағдарламасы-әлеуметтік жағынан аз қорғалған отбасылардың үлкен үміті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Jer emgender oza ma, toza ma?

Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdik vırýsy

О́tken ǵasyrdyń 80-jyldary rejısser R.Bykovtyń «Chýchelo» atty fılmi Odaq kólemindegi búkil eldi shýlatqan bolatyn. Kishkentaı ǵana 6 oqıtyn balalardyń boıynan sonshalyqty qatygezdikti kórgen qazaq qaýymy, bálesinen aýlaq, qalada ósken ózge ulttyń qatybastary ábden buzylyp ba­rady eken, bizdiń balalarymyzdan, keleshegimizden aýlaq dep shoshyǵan. Ol kezde mundaı zulymdyq qazaq balasynda kezdespeıtin jat qylyq sanalatyn. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу