Күрестің дамуына үлес қосқан Қазымбетов

Қазақ спорты тарихында Ахметжан Қазымбетов дейтін дарынды һәм өте патриот тұлға өткен. Бұл кісі кеңес заманында көп жыл республикалық «Қайрат» ерікті спорт қоғамын басқарған. Замандастары бұл адамды асқан намысшыл, ұлтшыл, әділетсүйгіш адам ретінде таниды. Ахаң Алаштың біртуар тұлғалары Смағұл Сәдуақасов, Ғаббас Тоғжановтар дүниеге келген солтүстік өңірінің тумасы. 

Егемен Қазақстан
07.08.2018 5406
2

А.Қазымбетов жас кезінде самбо, еркін және қазақ күресі түрлерінен Қазақстанның бірнеше дүркін чемпионы, сондай-ақ одақтық деңгейдегі біріншіліктер мен турнирлерде жүлдеге ілініп жүрген балуан. 1963 жылы Мәскеуде өткен КСРО халықтары спартакиадасында еркін күрестен Қазақстан құрамасы сапында белдесіп, бәсекенің алғашқы күні молдаван балуанын небәрі екі минутта ұтып, командаға алғашқы тарихи жеңісті сыйлаған.

Өткен ғасырдың жетпісінші жылдары рес­пуб­ликалық маңызды жарыста танымал балуан Диханбай Биткөзов екеуінің финалда жолы түйісіпті. Биткөзов әскерден жаңадан оралған және самбодан Кеңес армиясының чемпионы атанып, болып-толып тұрған шағы. Диханбай қар­сыласы Ахметжанды таза жығады. Төрешілер бастыққа жақ­тасып, Диханбайға жеңіс бермей бұлғақ­тайды. Бұл әрекетке намыстанған Ахмет­жан жеңілгенін мойындап, өзі барып Диханбайдың қолын көтеріпті. Диханбай болса өзіне берілген сыйлығын мәрт ағасының қанжығасына байлайды. Осы оқиғаның өзі қазіргі жас буынға үлгі емес пе?!

Осылай ойда жоқта жолы түйіскен қос балуан ажырамас досқа айналады. Ахметжан Диханбайға еріп Жаңаарқаға барады. Ауылда агроном болып жүрген Дихашты жұмыстан босаттырып, жарысқа қа­тыс­тырады. Биткөзов болса КСРО ауыл спартакиадасында қатарынан үш рет жеңімпаз болады. Одан кейін де оның шәкірт тәрбиелеуіне жағдай жасайды. Нәтижесінде самбо күресінен Қанат, Талғат, Жанат Байшолақовтар, Сергей Валобуев, Айбатыр Махмұдовтар әлем, Еуропа чемпионы атанып, әлем кубогінің иегері болды.

Егер де Ахметжан Қазымбетов жаңа­ар­қ­алықтарға жоғарыдағыдай жағдай жасамағанда, бұлай топырлап чемпиондар да шықпас еді.

Кезінде Қазымбетовпен қатар жүріп, спорттағы жолын жалғастырған қазір зейнет жасындағы ардагер, еркін кү­рес­тен КСРО спорт шебері, КСРО спар­такиадасының жүлдегері Аманкелді Мұ­сабеков:

– Менің пайымдауымша, қазақ спортына еңбек сіңірген адам Ахметжан Қазымбетов. 1970 жылы Бүкiлодақтық ауылшаруашылық спартакиадасы Арменияның Иджеван қаласында өтті. Қазақ спортшыларын Ахмет­жан аға­мыз басқарып барды. Әбiлсейiт Ай­ханов, Аманжол Бұғыбаев жә­не мен чемпион атан­дық. Мен финалда қарсыласымды ба­сым­дықпен ұтып жат­қан едiм... Осы сәт­те Ахметжан аға шы­дамай кiлемге жүгі­ріп шығып, күллі одақ жан­күйер­лерiне «Мi­не, көрiңдер, бiз­дiң қазақтар қа­лай күреседi, өмiр бойы ес­терiң­де болсын, ұмыт­паңдар!» деп айғай салды. Жарықтық iшкi сезiмiн жасыра алмайтын, нағыз намыс үшін жаралған адам едi, – деп еске алады.

Арада сегіз жыл өткен соң 1978 жылы Бүкiлодақтық ауылшаруашылық спартакиадасы тамыз айында Кишинев қаласында өтеді. Қазақстан спортшыларын баяғы Ахметжан ағамыз бастап барады. Жарыс барысында қазақ жігіттеріне қиянат жасалады. Кілемге шығып тұрған самбошы Нұрбай Жармұхамедовті кешікті деп жарыстан шеттетсе, классикалық күрестен ешкімге дес бермеген Жақсылық Үшкемпіровті төрешілер аяқтан шалады. Осындай әділетсіздікке күйінген қайран ағамыз кілемге жүгіріп шығып, спортшыларына қиянат жасағандардың беттерін тіледі. Намысты азамат тағы бір үлкен жарыс­та қазақтарға жасалған әділетсіздікке күйініп, қатты ширыққан күйі кілемге атып шыққан бойында жүрегі тоқтаған екен. Қысқасы, ұлт намысы жолында құрбан болған.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, 
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.10.2018

Астанада вирусты менингитке күдікті сегіз оқушы ауруханаға жатқызылды

18.10.2018

Еуроодақ саммиті: «Брексит» мәселесі қиындай түсті

18.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Рольф Драакпен және Мехран Эфтехармен кездесті

18.10.2018

Қарағандыда әнші-композитор Қорабай Есеновтің мерейтойлық кеші өтті

18.10.2018

Мемлекет басшысы Еуропаның іскер топтар өкілдерімен кездесті

18.10.2018

Маңғыстауда алғашқы электр қуаттандыру станциясы ашылды

18.10.2018

«Ұлттық чемпиондар 2.0» бағдарламасы басталды

18.10.2018

Көлік кептелісінде көмекші - Road Zipper

18.10.2018

«Хабар 24»: «Egemen Qazaqstan»-ға шолу

18.10.2018

Венгрияға баратын балуандар белгілі

18.10.2018

Қыздар университеті туған жерге тағзым етіп қайтты

18.10.2018

Керчьтегі оқиғада қаза тапқандардың ішінде қазақстандықтар жоқ

18.10.2018

Илья Теренченко «Нұр Отан» партиясының хатшысы болып тағайындалды

18.10.2018

Д. Кәлетаев Қостанайдағы үкіметтік емес ұйымдар республикаға үлгі екенін айтты

18.10.2018

Таиланд қазақстандықтарға визаны тегін бермек

18.10.2018

Қызылордада Жолдаудағы тапсырмалардың мәні түсіндірілді

18.10.2018

79 жасында алғаш рет подиумға шыққан Ван Дешунь

18.10.2018

Жалпы азаматтық құқықтар ар-ұждан бостандығымен шиеленіспейді

18.10.2018

Қызылордада апатты үйлер мәселесі шешілді

18.10.2018

Марат Сұлтанғазиев Мемлекеттік кірістер комитетінің төрағасы болып тағайындалды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Jer emgender oza ma, toza ma?

Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу