Күрестің дамуына үлес қосқан Қазымбетов

Қазақ спорты тарихында Ахметжан Қазымбетов дейтін дарынды һәм өте патриот тұлға өткен. Бұл кісі кеңес заманында көп жыл республикалық «Қайрат» ерікті спорт қоғамын басқарған. Замандастары бұл адамды асқан намысшыл, ұлтшыл, әділетсүйгіш адам ретінде таниды. Ахаң Алаштың біртуар тұлғалары Смағұл Сәдуақасов, Ғаббас Тоғжановтар дүниеге келген солтүстік өңірінің тумасы. 

Егемен Қазақстан
07.08.2018 5823
2

А.Қазымбетов жас кезінде самбо, еркін және қазақ күресі түрлерінен Қазақстанның бірнеше дүркін чемпионы, сондай-ақ одақтық деңгейдегі біріншіліктер мен турнирлерде жүлдеге ілініп жүрген балуан. 1963 жылы Мәскеуде өткен КСРО халықтары спартакиадасында еркін күрестен Қазақстан құрамасы сапында белдесіп, бәсекенің алғашқы күні молдаван балуанын небәрі екі минутта ұтып, командаға алғашқы тарихи жеңісті сыйлаған.

Өткен ғасырдың жетпісінші жылдары рес­пуб­ликалық маңызды жарыста танымал балуан Диханбай Биткөзов екеуінің финалда жолы түйісіпті. Биткөзов әскерден жаңадан оралған және самбодан Кеңес армиясының чемпионы атанып, болып-толып тұрған шағы. Диханбай қар­сыласы Ахметжанды таза жығады. Төрешілер бастыққа жақ­тасып, Диханбайға жеңіс бермей бұлғақ­тайды. Бұл әрекетке намыстанған Ахмет­жан жеңілгенін мойындап, өзі барып Диханбайдың қолын көтеріпті. Диханбай болса өзіне берілген сыйлығын мәрт ағасының қанжығасына байлайды. Осы оқиғаның өзі қазіргі жас буынға үлгі емес пе?!

Осылай ойда жоқта жолы түйіскен қос балуан ажырамас досқа айналады. Ахметжан Диханбайға еріп Жаңаарқаға барады. Ауылда агроном болып жүрген Дихашты жұмыстан босаттырып, жарысқа қа­тыс­тырады. Биткөзов болса КСРО ауыл спартакиадасында қатарынан үш рет жеңімпаз болады. Одан кейін де оның шәкірт тәрбиелеуіне жағдай жасайды. Нәтижесінде самбо күресінен Қанат, Талғат, Жанат Байшолақовтар, Сергей Валобуев, Айбатыр Махмұдовтар әлем, Еуропа чемпионы атанып, әлем кубогінің иегері болды.

Егер де Ахметжан Қазымбетов жаңа­ар­қ­алықтарға жоғарыдағыдай жағдай жасамағанда, бұлай топырлап чемпиондар да шықпас еді.

Кезінде Қазымбетовпен қатар жүріп, спорттағы жолын жалғастырған қазір зейнет жасындағы ардагер, еркін кү­рес­тен КСРО спорт шебері, КСРО спар­такиадасының жүлдегері Аманкелді Мұ­сабеков:

– Менің пайымдауымша, қазақ спортына еңбек сіңірген адам Ахметжан Қазымбетов. 1970 жылы Бүкiлодақтық ауылшаруашылық спартакиадасы Арменияның Иджеван қаласында өтті. Қазақ спортшыларын Ахмет­жан аға­мыз басқарып барды. Әбiлсейiт Ай­ханов, Аманжол Бұғыбаев жә­не мен чемпион атан­дық. Мен финалда қарсыласымды ба­сым­дықпен ұтып жат­қан едiм... Осы сәт­те Ахметжан аға шы­дамай кiлемге жүгі­ріп шығып, күллі одақ жан­күйер­лерiне «Мi­не, көрiңдер, бiз­дiң қазақтар қа­лай күреседi, өмiр бойы ес­терiң­де болсын, ұмыт­паңдар!» деп айғай салды. Жарықтық iшкi сезiмiн жасыра алмайтын, нағыз намыс үшін жаралған адам едi, – деп еске алады.

Арада сегіз жыл өткен соң 1978 жылы Бүкiлодақтық ауылшаруашылық спартакиадасы тамыз айында Кишинев қаласында өтеді. Қазақстан спортшыларын баяғы Ахметжан ағамыз бастап барады. Жарыс барысында қазақ жігіттеріне қиянат жасалады. Кілемге шығып тұрған самбошы Нұрбай Жармұхамедовті кешікті деп жарыстан шеттетсе, классикалық күрестен ешкімге дес бермеген Жақсылық Үшкемпіровті төрешілер аяқтан шалады. Осындай әділетсіздікке күйінген қайран ағамыз кілемге жүгіріп шығып, спортшыларына қиянат жасағандардың беттерін тіледі. Намысты азамат тағы бір үлкен жарыс­та қазақтарға жасалған әділетсіздікке күйініп, қатты ширыққан күйі кілемге атып шыққан бойында жүрегі тоқтаған екен. Қысқасы, ұлт намысы жолында құрбан болған.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, 
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.03.2019

Б. Сапарбаев жұмыскерлердің лайықты жалақы алу құқықтарын қорғауды ұсынды

19.03.2019

Елімізде «Еңбек омбудсмені» институты құрылады

19.03.2019

Б.Сапарбаев: Жұмыскерлерді қауіпсіз еңбек жағдайларымен қамтамасыз ету керек

19.03.2019

Польшада Қазақ күресінен Еуропа чемпионаты өтеді

19.03.2019

Ел экономикасында 6,6 миллионға жуық жалдамалы жұмыскер жұмыс істеп жатыр

19.03.2019

Былтыр 39 мыңнан астам өнеркәсіптік қауіпсіздік талаптарының бұзылғаны анықталды

19.03.2019

Петропавлда қоғамдық көліктерде ерекше акция өтіп жатыр

19.03.2019

Теннистен АҚШ-та Мастерс турнирі басталады

19.03.2019

Нұрберген Жұмағазиев: Бізге өз мықтылығымызды дәлелдейтін кез жетті

19.03.2019

Қазақстандық гимнастар Дохадағы әлем кубогі кезеңінде бақ сынайды

19.03.2019

Шорт-тректен Қазақстан чемпионатының алғашқы жеңімпаздары анықталды

19.03.2019

А.Мамин: 1 мамырдан бастап баспанаға мұқтаж көпбалалы отбасыларға пәтер бөлуді бастаймыз

19.03.2019

Кешірілген өсімпұл көлемі 587 миллионға жетті

19.03.2019

Былтыр 1568 адам өндірісте жарақат алған

19.03.2019

Шымкентте қызғалдақтар гүлдеді

19.03.2019

Базалық лауазымдық қызметақыны кезеңімен өсіру қажет – Б.Әбдірайым

19.03.2019

«Nur Otan» партиясының «Бақытты отбасы» қоғамдық қоры кімдерге көмек көрсетеді?

19.03.2019

Ерік Асқаров атындағы жас ақындар мектебі ашылды

19.03.2019

Өткен тәулікте қаладан 15,8 мың текше метрден астам қар шығарылды

19.03.2019

«Соғыс пен бейбітшілік» романы француз тілінде сахналанды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу