Күрестің дамуына үлес қосқан Қазымбетов

Қазақ спорты тарихында Ахметжан Қазымбетов дейтін дарынды һәм өте патриот тұлға өткен. Бұл кісі кеңес заманында көп жыл республикалық «Қайрат» ерікті спорт қоғамын басқарған. Замандастары бұл адамды асқан намысшыл, ұлтшыл, әділетсүйгіш адам ретінде таниды. Ахаң Алаштың біртуар тұлғалары Смағұл Сәдуақасов, Ғаббас Тоғжановтар дүниеге келген солтүстік өңірінің тумасы. 

Егемен Қазақстан
07.08.2018 3924

А.Қазымбетов жас кезінде самбо, еркін және қазақ күресі түрлерінен Қазақстанның бірнеше дүркін чемпионы, сондай-ақ одақтық деңгейдегі біріншіліктер мен турнирлерде жүлдеге ілініп жүрген балуан. 1963 жылы Мәскеуде өткен КСРО халықтары спартакиадасында еркін күрестен Қазақстан құрамасы сапында белдесіп, бәсекенің алғашқы күні молдаван балуанын небәрі екі минутта ұтып, командаға алғашқы тарихи жеңісті сыйлаған.

Өткен ғасырдың жетпісінші жылдары рес­пуб­ликалық маңызды жарыста танымал балуан Диханбай Биткөзов екеуінің финалда жолы түйісіпті. Биткөзов әскерден жаңадан оралған және самбодан Кеңес армиясының чемпионы атанып, болып-толып тұрған шағы. Диханбай қар­сыласы Ахметжанды таза жығады. Төрешілер бастыққа жақ­тасып, Диханбайға жеңіс бермей бұлғақ­тайды. Бұл әрекетке намыстанған Ахмет­жан жеңілгенін мойындап, өзі барып Диханбайдың қолын көтеріпті. Диханбай болса өзіне берілген сыйлығын мәрт ағасының қанжығасына байлайды. Осы оқиғаның өзі қазіргі жас буынға үлгі емес пе?!

Осылай ойда жоқта жолы түйіскен қос балуан ажырамас досқа айналады. Ахметжан Диханбайға еріп Жаңаарқаға барады. Ауылда агроном болып жүрген Дихашты жұмыстан босаттырып, жарысқа қа­тыс­тырады. Биткөзов болса КСРО ауыл спартакиадасында қатарынан үш рет жеңімпаз болады. Одан кейін де оның шәкірт тәрбиелеуіне жағдай жасайды. Нәтижесінде самбо күресінен Қанат, Талғат, Жанат Байшолақовтар, Сергей Валобуев, Айбатыр Махмұдовтар әлем, Еуропа чемпионы атанып, әлем кубогінің иегері болды.

Егер де Ахметжан Қазымбетов жаңа­ар­қ­алықтарға жоғарыдағыдай жағдай жасамағанда, бұлай топырлап чемпиондар да шықпас еді.

Кезінде Қазымбетовпен қатар жүріп, спорттағы жолын жалғастырған қазір зейнет жасындағы ардагер, еркін кү­рес­тен КСРО спорт шебері, КСРО спар­такиадасының жүлдегері Аманкелді Мұ­сабеков:

– Менің пайымдауымша, қазақ спортына еңбек сіңірген адам Ахметжан Қазымбетов. 1970 жылы Бүкiлодақтық ауылшаруашылық спартакиадасы Арменияның Иджеван қаласында өтті. Қазақ спортшыларын Ахмет­жан аға­мыз басқарып барды. Әбiлсейiт Ай­ханов, Аманжол Бұғыбаев жә­не мен чемпион атан­дық. Мен финалда қарсыласымды ба­сым­дықпен ұтып жат­қан едiм... Осы сәт­те Ахметжан аға шы­дамай кiлемге жүгі­ріп шығып, күллі одақ жан­күйер­лерiне «Мi­не, көрiңдер, бiз­дiң қазақтар қа­лай күреседi, өмiр бойы ес­терiң­де болсын, ұмыт­паңдар!» деп айғай салды. Жарықтық iшкi сезiмiн жасыра алмайтын, нағыз намыс үшін жаралған адам едi, – деп еске алады.

Арада сегіз жыл өткен соң 1978 жылы Бүкiлодақтық ауылшаруашылық спартакиадасы тамыз айында Кишинев қаласында өтеді. Қазақстан спортшыларын баяғы Ахметжан ағамыз бастап барады. Жарыс барысында қазақ жігіттеріне қиянат жасалады. Кілемге шығып тұрған самбошы Нұрбай Жармұхамедовті кешікті деп жарыстан шеттетсе, классикалық күрестен ешкімге дес бермеген Жақсылық Үшкемпіровті төрешілер аяқтан шалады. Осындай әділетсіздікке күйінген қайран ағамыз кілемге жүгіріп шығып, спортшыларына қиянат жасағандардың беттерін тіледі. Намысты азамат тағы бір үлкен жарыс­та қазақтарға жасалған әділетсіздікке күйініп, қатты ширыққан күйі кілемге атып шыққан бойында жүрегі тоқтаған екен. Қысқасы, ұлт намысы жолында құрбан болған.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, 
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.08.2018

Батыс Қазақстанда жылыту маусымына дайындық қызу

20.08.2018

Талдықорғанда Тыныштықбек Әбдікәкімұлының кітабы талқыланды

20.08.2018

Головкин-Альварес андеркартында жекпе-жекке шығатын үш жұп белгілі болды

20.08.2018

Тұлға еді ол...

20.08.2018

Құрбан айт – ұлық мереке

20.08.2018

Елорда орманын зиянкестерден қалай қорғаймыз?

20.08.2018

Азиада-2018: Қазақстан 4 медаль еншіледі

20.08.2018

Уикипедияның үйретері не?

20.08.2018

Бас жүлде Айгүл Елемесоваға бұйырды

20.08.2018

Кеншілер қаласы көркейе түседі

20.08.2018

Ақтөбеге Қарағанды облысынан мектеп оқушылары мен жетек­шілерден құрылған топ келді

20.08.2018

Астанада математика мен тілді терең меңгеруге арналған мектеп ашылды

20.08.2018

Түркологтар төрқалада бас қосты

20.08.2018

Болат Баймұхамбетов баптаған батырлар

20.08.2018

Көп балалы аналар құқығы назардан тыс қалмауы тиіс

20.08.2018

Тамыз кеңесі: білім саласында қандай бетбұрыс бар?

20.08.2018

Түркістанның жаңа дәуірі басталды

20.08.2018

Бұқар жыраудың 350 жылдық тойы Арқа төсінде тойланды

19.08.2018

Маңғыстауда мемлекеттік органдардағы кадр қызметінің сапасы қандай?

19.08.2018

Азиада-2018: Дмитрий Алексанин Қазақстан қоржынына алғашқы алтынды салды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Уикипедияның үйретері не?

Бүгінде адамдар қолдарына кітапты жиі ала бермейді. Оған себеп – интернет. Халық қажет деген мәліметтерді компью­терді ақтарып, уикипедиядан іздейді. Мұның өзі өскелең уақыттың талабы. Бі­­рақ сол ақпараттық технологияңыз уақыт­­тың талабымен үндескенімен, нақты ақпарат алып, тарихи шындыққа көз жет­кізгісі келген талғампаз адамдардың талабына сай келе бере ме? Міне, мәселенің осы жағына келгенде үлкен күмән туындай­тын тәрізді.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Тілтолғақ пен тілтұтқа

Әлеуметтік желіден «Астана қаласы­ның қаракөз балдырғандары қазақша сөй­лемейтіні несі?» деген сыңайдағы сұрау­лы сөйлем, қобалжулы пікірді көзіміз шалып ойланып қалдық, қапаландық. 

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Ертеңгі ұрпақтың да еншісі бар

Қойнауы құт қазақ жері тәуел­сіз­дігі­міздің ширек ғасырдан асқан шежіресінде ел экономикасын тұралап қалу қасіретінен сақтап келеді. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу