Көмір неге қымбат?

 «Қыс шанаңды жаз сайла» дегендей, жаздың әр күні қыстың жүз күніне татитын маусымда қарбаласқа толы ел іші отын-суын, жем-шөбін қамдап қалмаса, әне-міне дегенше қылышын сүйретіп жетіп келетін қыстың қысылтаяң күнінде қысылып, қымтырылып қалатыны анық. «Ыршып жүріп ән салған шырылдауық шегірткенің» хәліне тап болмас үшін әсіресе жылыту маусымының жырына әзір болған жөн. Дегенмен жылыту маусымына дейін әлі екі-үш ай уақыт болса да елімізде көмір бағамына байланысты жыр басталды. Жылына орта есеппен 100 миллион тонналап көмір өндіретін Қазақстандағы отын саудасы қағажу көріп келе жатқан қарапайым шаруаның жанын оттай күйдіреді.

Егемен Қазақстан
09.08.2018 7287
2

Міне, бүгінде көмірдің бағасы кей өңірлерде 17 мың теңгеге дейін көтеріліп отыр. Айталық, Шығыс Қазақстан өңірінде шілде айының соңында облыс әкімдігінің қатысуымен бекітілген меморандум бо­йынша көмірдің әлеуметтік бағасы – 8 350 теңге, бөлшек саудада – 8 800 теңге болуы керек еді. Алайда «үйдегі көңілді базардағы нарық бұзады» дегендей, алыпсатарлардың араны ашылып кеткенін байқамау қиын емес. Тіпті аталған облыстың екі ірі орталығы саналатын Өскеменде тұрғындар көмірді 8 800 теңгеден алса, Семейде тоннасы 7 400 теңгеге сатылуда. Ал шалғайдағы аудандарда 17 мың теңгеге дейін жеткен.

Бұл жағдай көмір сатушылардың шығындарына байланысты есептелген баға көрінеді. Өңірдегі тұрғын үй-коммуналды шаруашылық бас­қар­масы энергетика бөлімінің басшысы Нұрлан Рамазанов алыпсатарлар көмірді төмен бағаға алғанымен, аудандарда өздерінің үстемесімен сататы­нын, басқарма мамандары бар­лық аудандағы бағаны бақылауы­ның мүмкін еместігін айтады. Яғ­ни жеке кәсіпкерлер бағаны өз­дері қояды. Ал көмір тапшы­лығы күзге қарай болуы мүм­кін, дейді ол. Қазір аталған өңір­дегі баға саясатына «Нұр Отан» партиясының жергілікті фи­лиалы араласпақ ниетте. Ал бүгінге дейін Шығыс Қазақ­станға 244 мың тонна көмір жіберілген. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 124 мың тоннаға артық.

Жалпы, көмір тасы­мал­даудың негізгі операторы «Қа­зақ­стан темір жолы» ұлттық ком­паниясының «Жүк тасымалы» акционерлік қоғамының мәлі­метінше, биылғы мамыр-шілде айларында көмір тасымалдау 2 миллион тоннаға жеткізіліп, өткен жылдың сәйкес мерзімімен салыстырғанда
35 %-ке артты.

Осы маусымда 850 мың тонна көмір тасымалданып, өткен жылмен салыстырғанда 74% жоғары көрсеткішті құрады. Соңғы үш айда Ақмола тұрғындарына және коммуналдық мекемелеріне 300 мың тонна қатты отын жет­кізілді. Бұл өткен жылмен са­лыс­тырғанда 126 мың тоннаға жо­ғары көрсеткіш. Алматы облысына 456 мың тонна жіберілген. Яғни 194 мың тоннаға артық. Қарағанды, Оңтүстік Қазақ­стан облыстарына да көмір тасымалдау ісі қарқынды түрде жүргізіліп жатыр.

Яғни көмір жетіспеушілігі жоқ. Ал көмір бағасының қым­бат­тауына не себеп?

Оның үстіне жазғы маусым­да­ғы темір жолмен тасымалдау тарифі көтерілген емес. Мәселен «Қызылжар – Астана» бағдарымен бір тонна көмір тасымалдау құны 1719,9 тең­ге болса, «Дегелең – Жаңа Өске­мен» бағытына 1500,7 теңге тұ­ра­ды. «Дегелең – Семей» бағы­тына 824,5 теңге болып бекі­тіл­ген. Сондай-ақ биыл 1 тамыздағы мә­лі­мет­ке қарағанда, еліміздегі жылу орталықтарындағы тәу­лік­­тік көмір қоры нормадан жо­ғары. Айталық, Энергетика ми­нистрлігі бекіткен нормативке қа­ра­ғанда тәуліктік қор 20 күнге межеленсе, мұнда 39 күндік қор жасақталған.

Қазіргі таңда Көкшетау қала­сының жылу орталығына жөндеу жұмыстары жүргізілуіне байланысты көмір жеткізу тоқтатылды. 1 қыркүйектен бастап айына 36 мың тонна көмір жет­кізілмек. «Қазақстан темір жо­лы» ҰК» АҚ бастамашылығымен жыл­ басынан бері барлық өңірдегі те­мір жол бөлімшелерінің өкілде­рі жүк жөнелтушілермен, жүк қа­был­даушылармен, жергілікті ат­қарушы органдардың өкіл­дері­мен, ірі көмір кен орын­дары­ның бас­шылығымен, жыл­жы­малы құрамның меншік ие­лері­мен кездесулер өт­­кізуде. Бұл кез­десулерде әкімшілік және жүк жөнелтушілерге әлеу­мет­тік маңыз­ды жүктерді тұты­ну­­­шыларға ерте жеткізу жайы талқыланды. Тұтынушыларға көмір отынын дер кезінде жеткізу үшін өңірлер жүк жөнелтушілерге уақытында көмір жеткізу туралы жоспарын беруі тиіс. Бұл өз кезегінде тасымалдаудың жыл бойы ретімен жүргізілуіне ық­пал етпек. Яғни күз түскенде көмірге қатысты дау-дамайдың алдын алуға болады. Қазіргі таң­да бекеттерде және көмір қоймаларында қатты отынның жеткізілуіне мониторингтік бақылау орнатылған. «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ еліміздің барлық өңіріне көмір жеткізуге қатысты вагондар саны жеткілікті екендігін хабарлады.

Ал еліміздегі көмірдің басым бөлігін өндіретін өңір – Қа­рағанды облысында былтыр 32 миллион тонна көмір өн­дірілсе, биыл бұл меже 38 мил­лионға дейін ұлғайтылады. Облыс әкімінің орынбасары Алмас Айдаровтың айтуынша, соның ішін­де тұрмыстық қажеттілік үшін өндірілетін көмірдің көлемі – 4,8 миллион тонна болмақ. Әрине елімізде көмір Павлодар мен Шығыс Қазақстан облыстарында да өн­діріледі. Сондықтан қатты отынға де­ген қажеттілікті кен орын­дары да, тасымал қызметі де орындап отыр деуге болады. Бұлай болғанда, көмір бағасы негізсіз қымбаттамауы тиіс еді. Алайда көмір бағасын аспандатып жіберетін алыпсатарлардың қулығына құрық бойламай тұр. Бұл салада да баға саясатына қатаң қадағалау болмаса, қал­тасынан қағылатын қара­пайым халық болып қала бермек.

 

Думан АНАШ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.12.2018

Нұртас Оңдасыновқа ескерткіш тақта орнатылды

19.12.2018

Арманы Ақжайықпен үндескен қаламгер

19.12.2018

Шымкентте БАҚ өкілдері арасында шағын футболдан республикалық турнир өтті

19.12.2018

Мәжіліс Төрағасы Н.Нығматулин Жапонияның Қазақстандағы елшісін қабылдады

19.12.2018

Степногорда көп функциялы спорт алаңы ашылды

19.12.2018

Мароккодан қола медаль

19.12.2018

Асығыс және шабытты күйде туған Blood on the Tracks

19.12.2018

Өскеменде ардагерлер арасында волейболдан облыстық турнир өтті

19.12.2018

Әлем кубогынан қос жүлдемен оралдық

19.12.2018

Өнердегі өрелі ынтымақтастық

19.12.2018

Төрт күн электр стансасы салынады

19.12.2018

Қазақстанның алты дзюдошысы үздіктер қатарында

19.12.2018

Зейнетақы қоры 2018 жылдың үздік жұмыс берушісін атады

19.12.2018

Илья Ильин де Дохадағы додаға қатысады

19.12.2018

Маңғыстаулық студенттер республикалық чемпионаттан жүлдемен оралды

19.12.2018

Алматыда Фариза Оңғарсынова тұрған үйге ескерткіш тақта орнатылды

19.12.2018

Еуропа чемпионы Қазақстанның шахмат мектебін мақтады

19.12.2018

Қала полицейлері сандық жүйеде жұмыс істейді

19.12.2018

Қорғаныс министрі Нұрлан Ермекбаев Таразға келді

19.12.2018

Алматыда жаңа әлеуметтік нысандар бой көтерді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Baılyq jasaýshy sala

Árbir adam óz úıiniń ishinde qandaı zattar bar ekendigin jáne onyń qaı jerde turǵandyǵyn, qaı shkaftyń ishinde qandaı zattyń jatqandyǵyn, jertólesinde qandaı azyq túrleriniń saqtalyp turǵandyǵyn jaqsy biledi. Sondyqtan eshnársesin shashaý qaldyrmaıdy. Qajetine qaraı paıdalanyp otyrady. Al ózimizdiń ortaq úıimiz – Qazaqstanda qandaı zattar bar ekendigin, ásirese, jerimizdiń astynda qandaı mıneraldyq shıkizat kózderiniń shoǵyrlanǵanyn jáne olardyń qory qandaı ekendigin bilemiz be?

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу