Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

Егемен Қазақстан
13.08.2018 134
3

Әрине, таяу жылдардың өзінде ескі ұғымның іргесін қақыратуға тиіс үлкен де төтенше өзгеріс салада еңбек ететін адам­дардың мамандықтарына, кәсіптік ерек­шеліктеріне де әсер етпей тұрмайды. Көптеген жаңа мамандықтар дүниеге келетін болады. Сарапшылар мен футурологтардың пікірінше, мұндай мамандықтардың жаңа қырлары қазірдің өзінде айқындала бастаған.

Мәселен ауыл шаруашылығындағы негізгі кәсіп иесі фермерлер екені белгілі. Фермер деген кім? Ол – жер теліміне иелік ету немесе оны жалға алу арқылы ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіруші кәсіпкер шаруа. Қаланың ішінде ауыл шаруашылығы жерлері болмайтындықтан фермерлер әдетте қаладан тыс жерлерде, біздіңше айтқанда, далада еңбек етіп, өмір сүреді.

Енді фермер туралы осы негізгі түсініктің өзіне өзгеріс енгелі тұр. Алдағы уақытта «қалалық фер­мер» немесе «қалалық шаруа», соған сәйкес «қалалық фермер шаруашылығы» деген ұғымдар да пайда болмақ. Өйткені жердің тапшылығына байланысты ауыл шаруашылығының өзі қала ішіне қарай сыналап ене бастады. Батыстың көптеген елдерінде қалалардағы тұрғын үйлердің төбесінде немесе үйдің астынан қазылған жертөлелерде күн орнына қызмет ететін лампалар күшімен азық-түлік өнімдері өндірілуде. Қалалардағы мейрамханалар мен дәмханалардың олардың өнімдеріне қызығушылығы артып келеді.

Себебі жабдықтаушының өзі дәл іргеден пайда болып отыр. Енді алдағы уақытта қаладағы көпқабатты тұрғын үйдің орнына көпқабатты жылыжайлардың пайда болатындығын да ешкім жоққа шығара алмайды. Осы үдерістер «қалалық фермер» ұғымын міндетті түрде қалыптастырмақ.

Қазіргі уақытта гендік түрлендірілген өнімдердің қауіптілігі немесе тигізетін әсерінің белгісіздігі туралы әңгімелер көптеп айтылып жатқанымен мұндай өнімдер де ауыл шаруашылығы нарығын бірте-бірте жайлап келеді. Сарапшылардың болжамынша, енді осы үдерістің ықпалымен «гендік агроном (агроном-генетик)» мамандығы пайда болмақ.

Бұл мамандық иелері өсімдіктерді гендік түрлендіру ісімен шұғылданады. Биотехнологиялар жетістігін тәжірибеде қолдану арқылы жаңа өсімдіктерді белгілі бір аумақ пен климатқа жерсіндіру, өнімділігін молайтып, дәмділігін күшейту, ұзақ сақталу қабілетін нығайту секілді мәселелермен айналысатын гендік агрономдар өз жетістіктерінің нәтижесінде қоғам тарапынан зор құрмет пен сұранысқа ие болуы әбден мүмкін.

Қазіргі уақытта ауыл шаруашылығы техникаларының жылдан жылға күрделене түскендігін көріп отырмыз. Өйткені оларға түрлі деректерді жинақтап, қалыптастырушы және кеңес беруші компьютерлер орнатылуда. Демек, алдағы уақытта ақылды трактор мен комбайнды жөндеу үшін қазіргі механиктің білімі мен дағдысы жеткіліксіз болып қалмақ.

Өйткені механик енді микроэлектроника, компьютерлік бағдарламалау және желілік технологиялар жөнінде жаңа білімді меңгеруі және егіншіліктің жаңа тәсілдерінен жеткілікті хабардар болуы қажет. Міне, осы жағдай бұрынғы «механиктің» орнына «агроинженер» мамандығын өмірге әкелмек.

Ауыл шаруашылығы мәселелерімен шұ­ғылданатын ғалымдар мен сарапшылар алдағы онжылдықтарда ауыл шаруа­шылығының дамуы экологиямен тығыз байланысты болады деп есептейді. Құнарлы егістіктердің азаюы жағдайында қоғамда ауыл шаруашылығы саласында жаңа тұрпатты экологтар армиясын әзірлеу қажеттігі пайда болуы мүмкін.

Олардан табиғи ресурстарды сақтаудың жаңа тәсілдерін меңгеру талап етілетін болады. Сондықтан «ауыл шаруашылығы экологі» аталатын бұл жаңа мамандық иесі жекелеген мәдени дақылдарды өндіргеннен кейін қалдықтарды қайта өңдеу немесе жою, жер құнарлылығын қайта қалпына келтіру, сондай-ақ белгілі бір егістік алқаптарға арнап таза ауыл шаруашылығы өнімдерін өндірудің бағдарламасын жасап, оның әдіс-тәсілдерін айқындау мәселелерімен шұғылдана алатындай білімді болуы тиіс.

Өйткені белгілі бір компаниядан немесе фермерден ауыл шаруашылығы өнімін топтап сатып алушы сатып алған өнімінің экологиялық тазалығына бірінші кезекте мән беріп, осыған кепілдік талап етуі де әбден мүмкін.

Футурологтар мен сарапшылардың болжамынша, міне, таяудағы 10-15 жылдың өзінде осындай мамандық иелері әлемнің әр елінде пайда болуға тиіс. Демек, қазіргі күні Мемлекет басшысының тапсырмасымен ауыл шаруашылығын цифрландыру ісімен белсене шұғылданып жатқан еліміздегі жоғары немесе орта арнаулы оқу орындары осы мәселеге мән берсе, ауыл шаруашылығындағы болашақ мамандықтар тізімін айқындап, оларды даярлау ісіне көңіл бөлсе, жөн болар еді.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.11.2018

«Қасиетті Қазақстан: Туған жерге тағзым» атты тарихи-танымдық экскурсиялар сериясы басталды

21.11.2018

ҰБТ-ға өзгерістер енгізіліп жатыр

21.11.2018

Мемлекет басшысы бірқатар заңдарға қол қойды

21.11.2018

Елбасы білім беру жүйесін одан әрі жаңғырту мәселесі жөнінде кеңес өткізді

21.11.2018

Түркістанның ежелгі беделін қайта көтеру – бүкіл түркі әлемі үшін үлкен жетістік болады

21.11.2018

Мархабат Байғұт: Әлемдік әдемі әңгіме

21.11.2018

Түркі киносын әлемге танымал етудің жайы талқыланды

21.11.2018

Бердібек Сапарбаев Ақтөбе қаласындағы өндіріс нысандарын аралады

21.11.2018

«Егемен Қазақстан» газетінің журналистері болашақ тілшілермен кездесті

21.11.2018

Голландиялық бизнесмен Ақтөбе облысының инвесторларға тартымды екенін айтты

21.11.2018

Нұрболат Ахметжанов: Көне тарих көмескі тартпасын

21.11.2018

Әбдіманап Бектұрғанов: Тарихқа тағзым

21.11.2018

Қ.Әбдірахманов: «Ұлы даланың жеті қыры» әлем мәдениетін жақындастырады

21.11.2018

Павлодарда археологтар б.з.д. 5-ші мыңжылдықта жерленген жылқылар сүйектерін тапқан

21.11.2018

«Ақтөбе» футбол клубы сенімді басқармаға берілді

21.11.2018

Ұлттар Лигасының қорытындысы шығарылды

21.11.2018

Такир Балықбаев: Жаңа еңбек жаңаша ой салды

21.11.2018

Ақтөбеде кәсіп бастағысы келетін жандарға кеңес берілді

21.11.2018

Мәулен Әшімбаев: Ұлт тарихын танудың жаңа кезеңі

21.11.2018

Chartbeat жобасы аясындағы байқау жеңімпаздары ашық деректер панелін құрады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tánti bolar tusy kóp

Jylda, Táýelsizdik kúni jaqyndaǵan saıyn osy ýaqyt ishinde elimiz qandaı jetistikterge jetti degen saýaldy ózimizge qoıyp, ony saralaýǵa tyrysamyz. Biraq mundaıda jappaı aıtylyp júrgen jetistikterdi emes, ózimiz baıqaǵan jeke kózqarastaǵy tabystardy taldaýǵa tyrysamyz. Sonyń ishinde kózge túsetin bir ǵanıbetti jańalyq – halqymyzdyń burynǵydaı eshkimnen qysylmaı, kimmen bolsa da ómirdiń barlyq salasynda ıyq teńestire túskeni.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Stokgolm sındromy

Jumyr jerdiń betinde sany jaǵynan bizden áldeqaıda kóp, alaıda táýelsiz el atanýdy mańdaılaryna jazbaǵan, ol oryndalmas armandaı kórinetin halyqtar az emes jeterlik. Jaratqannyń qalaýymen qolǵa tıgen táýelsizdik qazaq balasynyń eń bir asyl muraty edi.

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

«Baı bolsań halqyńa paıdań tısin»

«Batyr bolsań jaýyńa naızań tısin, Baı bolsań halqyńa paıdań tısin». Kezinde aıyr tildi Áıteke bı aıtqan aqyldy sóz. Keler ǵasyrlarǵa da keter ǵaqlıa.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу