«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Егемен Қазақстан
14.08.2018 166
3

«Өгіздің басына туған күн бұзаудың да басына туады» дегендей, бұл Kodak бастан кешкен жағдайға таяудағы он шақты жыл ішінде өнеркәсіптің басқа да көптеген салалары тап болады деген сөз. Ең жаманы сол, көптеген адамдар оқиғаның осыншалық тез өзгеретінінен мүлде хабарсыз. Сондықтан да өзге халықтар жаңалықтар ашып, ілгері ұмтылып жатқанда, біз жиналыстар өткізіп, той тойлап, «аха-хаудан» арыла алмай жүрміз. 

Ғалымдардың айтуынша, компьютерлерді бағдарламалық қамтамасыз ету таяудағы 10-15 жылдың ішінде өнеркәсіптің дәстүрлі салаларына түбегейлі өзгерістер әкелмек. Мысал үшін айтар болсақ, бағдарламалық құралы ғана бар да, автомобильдері жоқ Uber фирмасы қазірдің өзінде әлемдегі ең ірі такси-компания болып табылады. Ал нақты орынжайларының болмағанына қарамастан, AirBnB фирмасы іс жүзінде әлемдегі ең ірі қонақүйге айналып отыр.

Осындай жайттарды ескере келіп сарапшылар егер сіз қазір құқықтану ісін оқып жүрген болсаңыз, дереу тоқтатыңыз, жа­қын болашақта заңгерлерге деген сұраныс қазіргімен салыстырғанда 90 процентке азая­ды, тек тар шеңберлі сот мамандары ғана қала­ды деп ескертуде. 

2018 жылдың өзінде өзін өзі басқаратын автомобильдер халықтың кең ауқымы үшін қолжетімді болады деген сөз шындыққа айналып отыр. Көп ұзамай сізге машинаны телефонмен ғана шақыратын күн туады, ал ол өзі келіп сізді алып кететін болады. Соған орай 2020 жылға қарай қазіргі жұмыс істеп тұрған автомобиль өнеркәсібі біртіндеп жойыла бастайды, жұрт жеке автомобиль сатып алмайтын болады деген болжам жасалып отыр. Ол кезде жүргізушілік куәліктің де қажеті болмай қалады екен. Тіпті көптеген автомобиль шығаратын фирмалар банкротқа ұшырайды деген де пікірлер бар. Ондай уақытта бұрынғы автомобильдерді заман талабына сай жетілдірудің де еш көмегі тимейді. Өйткені Tesla, Apple, Google сияқты инновациялық фирмалар революциялық көзқарас ұстанып, доңғалақты компьютерлер жасап шығаруды қолға алмақ. Бұл, әрине, бір күнде немесе бір жылда бола қоятын шаруа емес. Дегенмен, процесс басталды дегенше, оның түпкі нәтижесінің де көп күттірмесі анық.

Бұл аз десеңіз, бүгінде қаптап кеткен сақтандыру компанияларының да болашағы тұманды болатын сыңайлы. Себебі, автомобиль апаттары орын алмаған жағдайда оны сақтандыру да 100 есеге арзандап кете­ді екен. Ақырында автомобильдерді сақ­тандыру ісі мүлде жойылмақ.

2020 жылға қарай көптеген автомашиналар электр қуатымен жүретін болады дейді сарапшылар. Оның өзі қалалардағы шуды азайтып, ауаның тазаруына септігін тигізбек. 

Күн энергиясының пайдаланыла баста­ғанына 30 жыл болғанына қарамастан біз оның тиімділігін енді ғана біліп жатырмыз. Кейбір мәліметтер бойынша, 2011 жылы әлемде жанатын материалдарды пайдаланатын стансаларға қарағанда күн электр стансалары көбірек салыныпты. Осы қарқын сақталар болса, күн энергиясының бағасы арзандап, оның өзі 2025 жылға қарай көмір өндіруші компаниялардың жабылуына апарып соқтыруы әбден мүмкін екен.

Төртінші өнеркәсіптік революцияның ең үлкен жетістігі 3D принтер бол­мақшы. Сарапшылар соңғы 10-15 жылда мұн­дай принтерлер құнының 18 мыңнан 400 долларға дейін арзандағанын айтып отыр. Сонымен бірге 3 өлшемді тәсілмен басып шығару 100 есеге жылдам бола түскен. Осындай тәсілмен өз аяғыңды сканерден өткізіп, үйде отырып-ақ өзіңе аяқ киім «басып» шығаруыңа болады екен. Қытайда қазірдің өзінде 3 өлшемді принтердің көмегімен 6 қабатты үй тұрғызылғаны көпшілікке мәлім. Осындай себептерден 2027 жылға қарай бүкіл өндірілетін тауарлардың 10 проценті 3 өлшемді принтерлер көмегімен шығарылатын болады деген болжам бар. 

Қарқынды дамудың арқасында ХХ ғасырда табысты болған небір идеялар ХХІ ғасырда мүлдем кәдеге жарамай қалатын көрінеді. Өйткені жұмыстардың денін роботтар атқаратын болғандықтан, алдағы 20 жылдың ішінде қазіргі жұмыс орындарының 70-80 проценті түбегейлі жойылып кетпек. Оның есесіне уақыттың өскелең талабына сай көптеген жаңа жұмыс орындары ашылмақ. Бірақ олардың жеткілікті немесе жеткіліксіз боларын ешкім де дөп басып айта алар емес.

Дамудың мұндай түріне әлем ғалымдары «технологиялық сингулярлылық» деген атау берген. Бұл техникалық прогрестің шапшаң және күрделі түрде дамитыны соншалық, оның өзі адамның түсінуі үшін мүмкін болмай қалады дегенді білдіреді екен. Мұндай кезең жасанды интеллект пайда болғаннан кейін туындамақ. Оның уақытын кейбіреулер 2030 жыл десе, енді біреулер 2045 жыл деп болжап отыр. 

Қалай дегенде де, бір мәселенің басы ашық. Бұл – ғылым мен техниканың бұрын-соңды болмаған таңғаларлық тұрғыда шапшаң дамитындығы. Бүгінгі таңда адам­заттың, соның ішінде біздің де алдымызда тұрған міндет, сол шапшаңдыққа ілесе алу болса керек. Ендеше, «асықпаған арбамен қоянға жетеді» деген кертартпа мақалды ұмытқанымыз жөн.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.11.2018

Солтүстік Қазақстанда өткен ел біріншілігінде Н. Жарылғапов «түйе палуан» атанды

18.11.2018

Солтүстік Қазақстанда «Қозыбаев оқулары» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті

18.11.2018

Қор нарығы ел экономикасына серпін береді

18.11.2018

Қостанайда Батырбек Байназаровтың «Қобыз – аңыз» атты жеке концерті өтті

18.11.2018

Мәулен Әшімбаев ауыл шаруашылығы қызметкерлерін кәсіби мерекелерімен құттықтады

18.11.2018

Элизабет Тұрсынбаева Мәскеудегі турнирде үздік алтылыққа енді

18.11.2018

Қызылорда облысында МЖӘ бойынша екі спорт кешені ашылды

17.11.2018

Amazon мен Google-де жұмыс істейтін қазақстандықтарды елге шақыру керек - Атамекен ҰКП

17.11.2018

Павлодар облысында 370 жүргізуші мөлшерден артық жүк тасыған

17.11.2018

Павлодарда 524 полиция қызметкері пәтерге мұқтаж

17.11.2018

Дулат Қажанов: Оңтүстік тұрғындарын Күршімге шақырамыз

17.11.2018

Таразда Ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің күні аталып өтті

17.11.2018

Қызылордадағы ЖКО: 29 адам ауруханада, 45-і үйіне оралды

17.11.2018

Қызылордада жолаушылар автобусы соқтығысты

17.11.2018

Атырауда балық шаруашылығы басқармасының басшысы тағайындалды

17.11.2018

Астанада дзюдодан Қазақстан Чемпионаты өтті

17.11.2018

Таразда «Туған жерге туыңды тік!» форумы өтті

17.11.2018

Ақ Жайықтың жастарында жігер көп

17.11.2018

Оралда қоғамдық ұйымдардың VIII форумы өтті

17.11.2018

17 қарашаға арналған ауа райы болжамы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу