Заңдылықтың қайнар көзі

Құқық үстемдігін құрметтеуді және жаппай заңға мойынұсынушылықты мақсатты және жүйелі түрде қалып­тас­тыру – уақыт талабы. Ал Конституция талап­тарын нығайту құқық үстемдігін қамта­масыз еткен жағдайда ғана толық­қанды іске асырылмақ. Бұл адам­ның және азаматтың құқықтары мен бостан­дық­тарына деген кепілдікті, құқықтық ашық­тықты, әділдікті, заң алдындағы теңдікті сақтап, өкілеттілікті асыра пай­да­­ла­нуға жол бермеуді және сот төрел­і­гіне қол­жетімділікті қамтиды. Бірақ осы қағи­­далардың орындалуы қалай жүзеге асырыл­­мақ?

Егемен Қазақстан
29.08.2018 637
3

Бұл біздің құқықтық, демократиялық мемлекет ретінде қоғамдық құндылықтарымызды орнықтырудағы маңызды міндеттердің бірі болып табылады. Өйткені кез келген адамның құқы қорғалуы үшін, алдымен заңдылық сақталып, конституциялық құқық үстемдігі салтанат құруы тиіс. Бұл – бүгінгі өркениетті елдердің басты ұста­нымы. Мәселен, әлемде экономикасы озық, саяси мәртебесі биік, өркениетті елдердің басты көрсеткіші адам құқының қорғалу деңгейімен айқындалады. Мұндай елдерде барлық материалдық жақсылық, алдымен адамның өзіне, ал әділдік оның құқын құрметтеуге бағытталады. Осындай оң жағдай жасалған мемлекеттердің халқы да елдегі тәртіп пен талаптың жоғары болғанын қалайды.

Ал біздің елімізде қалай? Адамға алдымен жақсылық жасалуы үшін бір ғана мекеме, яки ұйым емес, мемлекеттің барлық саласы жұдырықтай жұмылуы керек. Әсіресе соның ішінде, құқық қорғау салалары заңдылықтың сақталуына аса мән бергені жөн. Олай дейтініміз, Ата Заң – Конституциямызда «Қазақстан Респуб­ли­касы өзін демократиялық, зайырлы, құқық­тық және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтырады, оның ең қымбат қазынасы – адам және адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтары» деп жазылғаны белгілі. Демек Ата Заңымыздың бірінші бабында айтылған бұл қағида барлық мемлекеттік салалардың бірігіп қолға алар негізгі міндеті болып отыр. Алайда осы айтылған маңызды міндеттердің орындалуын Конституциямызға сай кім қамтамасыз ете алмақ? Міне, осы орайда Елбасының: «Конституциялық Кеңес конституциялық заңнаманы қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарады. Оның қызметі – қазақстандық заңнаманың Негізгі Заңның рухына және әрпіне сәйкес келуінің берік кепілі» деген сөзі осы тәуелсіздік жылдары ішінде барлық мемлекеттік салалар жұмысының оң реформалануына жол ашып отыр.

Жалпы бұл орайда мемлекетімізде Конс­титуциялық Кеңес қызметінің сапасын жетілдіру жолына о бастан-ақ ерекше назар аударылып келеді. Президент Конститу­ция­лық Кеңестің Ата Заң үстемдігін қамта­масыз ететін мемлекеттік орган екеніне тоқта­лып, оның әлеуетін одан әрі арттыра түсу қажет­тігіне де назар аударып отыр. Сон­дық­тан Пар­­ламенттің, еліміздегі мемлекеттік органдар­дың қабылдаған бүкіл заңдары мен норматив­тік құқықтық актілері Конституция ереже­леріне және нормаларына толық сәйкес келуі тиіс.

Ендеше мемлекеттік салалардың қайнар көзі Ата Заңымыздың талаптарынан бас­тау алады десек, осы орайда Президент Нұр­сұл­тан Назарбаев еліміздің сот жүйесін әлемдік стан­дарттарға сәйкестендіруде көпте­ген көшелі міндеттерді алға қойды. Ең бас­тысы адам құқы барлық жағдайда басты назар­ға алынуы қажеттігін қатаң тапсырды. Бұл айтылған ортақ мақсаттарды жүзеге асы­руда құқық қорғау органдарының және сот жүйесінің атқаратын міндеті зор. Мәсе­лен, тәуелсіз және әділетті сот – құқықтық мемле­кеттің негізі болып табылады. Сондық­тан еліміз әлемнің ең дамыған 30 елінің қата­рына қосылу үшін сот жүйесінің атқарар жұмыстарын Конституция талаптарымен үзбей сәйкестендіріп, жүйелі түрде жүргізу – заңдылықтың қайнар көзі. Осындай жүйелі де үлгілі атқарылған жұмыстар нәтижесінде тәуелсіздік жылдары ішінде құқық қорғау органдары мен сот жүйесі ғана жетіліп қоймай, елімізді әлем таныды. Қазақстан дүние жүзін мойындатты. 

Ендеше Елбасы алға қойған тапсырмаларды мүлтіксіз орындауда арқасүйер Ата Заңымыздың әлеуеті зор дейміз. Соған сай Конституциямызда мемлекеттің ең қымбат қазынасы адам және оның өмірі деп нақты белгілеуіне орай өрбіген заңдылықтарымыздың одан әрі өріс алуына сәйкес қызметін жүргізетін Конституциялық Кеңес мақсатының да маңызы арта бермек. Бұл орайда, жоғарыда айтқанымыздай, Конституция талаптарының жіті сақталуына аса көңіл бөлініп, азаматтарымыздың құқын қорғауда құқық қорғау органдары мен сот жүйесі жұмысы соған сай жүргізілуі қажет. Сонда ғана адам құқының қорғалуы – заңдылықтың сақталуы деген қағида шын мәнінде жүзеге асып, әділдіктің тек соттарда ғана емес, мемлекеттің барлық саласында салтанат құра алатындығына көз жеткізе аламыз.

 

Александр ТАСБОЛАТ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.11.2018

Солтүстік Қазақстанда өткен ел біріншілігінде Н. Жарылғапов «түйе палуан» атанды

18.11.2018

Солтүстік Қазақстанда «Қозыбаев оқулары» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті

18.11.2018

Қор нарығы ел экономикасына серпін береді

18.11.2018

Мәулен Әшімбаев ауыл шаруашылығы қызметкерлерін кәсіби мерекелерімен құттықтады

18.11.2018

Элизабет Тұрсынбаева Мәскеудегі турнирде үздік алтылыққа енді

18.11.2018

Қызылорда облысында МЖӘ бойынша екі спорт кешені ашылды

17.11.2018

Amazon мен Google-де жұмыс істейтін қазақстандықтарды елге шақыру керек - Атамекен ҰКП

17.11.2018

Павлодар облысында 370 жүргізуші мөлшерден артық жүк тасыған

17.11.2018

Павлодарда 524 полиция қызметкері пәтерге мұқтаж

17.11.2018

Дулат Қажанов: Оңтүстік тұрғындарын Күршімге шақырамыз

17.11.2018

Таразда Ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің күні аталып өтті

17.11.2018

Қызылордадағы ЖКО: 29 адам ауруханада, 45-і үйіне оралды

17.11.2018

Қызылордада жолаушылар автобусы соқтығысты

17.11.2018

Атырауда балық шаруашылығы басқармасының басшысы тағайындалды

17.11.2018

Астанада дзюдодан Қазақстан Чемпионаты өтті

17.11.2018

Таразда «Туған жерге туыңды тік!» форумы өтті

17.11.2018

Ақ Жайықтың жастарында жігер көп

17.11.2018

Оралда қоғамдық ұйымдардың VIII форумы өтті

17.11.2018

17 қарашаға арналған ауа райы болжамы

16.11.2018

Қазақстан туризмін дамытудағы кезекті қадам

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qala jáne qazaq

Astana – jastar qalasy. Qala kóshelerinde kele jatyp aınalańa qarasań kóbinese jastardy kóresiń. Demek, Astana – bolashaqtyń qalasy. Osy Astana arqyly qazaqtardyń qala halqyna aınalyp kele jatqandyǵyn jáne aınala alatyndyǵyn anyq baıqaýǵa bolady.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу