Ұлттық валюта бағамына қандай факторлар ықпал етуде?

Төл валютамыздың дол­ларға шаққандағы бағамы ай аралатпай жатып тағы құлдырап, 1 АҚШ доллары 370 теңгені төңіректеді. Ал Ұлттық банк төрағасы Данияр Ақышев алдағы жылдары инфляция көлемі артуы мүмкін екенін тағы ескертті. 

Егемен Қазақстан
06.09.2018 9898
2

Жалпы, жыл сайын ин­фля­цияның жоғарылайтыны қазір жаңалық емес деуге болады. Ин­фляцияның көлемі қанша процент болатыны, белгіленген дәлізден қаншалықты алшақтайтыны  ғана жаңалық. Ұлттық банк төра­ға­сының айтуынша, тамыз айын­да төл ақшамыз 0,2 процент­ке құнсызданған көрінеді, бұл бұр­нағы жылдармен салыстырғанда айтарлықтай жоғары көрсеткіш. Ресейге салынып жатқан санк­ция­лардың салдары әсерінен елімізде таяу болашақта құтыла алмайтын түрі бар. 

– 2019-2020 жылдары инфляция кө­лемі жоғары болуы мүмкін. Яғни белгі­ленген дәлізден асып түседі. Бұған бірнеше себеп бар. Біріншіден, Ресей­ге қарсы санкциялар күшейіп жатыр. Бұған қоса, теңгенің әлсіреуіне мұнай ба­ға­сының төмендеуі және әлеу­мет­тік шығындардың арта түсуі де айтар­лықтай ықпал етеді, – деді Д.Ақышев. 

Белгілі қаржыгер Ілияс Исаев­тың пайымдауынша, Ресей­ге салынған санк­циялардың Қазақ­стан­ды шарпуы заңды құбылыс. Ең ірі экономикалық әріптес, сау­да­дағы айнымас серіктес ретінде одан бас сауғалау қиынға соғады. 

– Ресей біздің елдің сауда-сат­­тық саласындағы басты әріп­­те­сіміз. Шет мемлекеттерден елі­­мізге тасымалданатын тауар­­лар­дың 30 проценттен астамы Ре­­сейдің үлесінде. Екінші орын­­да – Қытай, одан кейінгі орын Еу­ропа елдері мен АҚШ-қа тие­­сілі. Басты әріптесіміздің валю­тасы құнсызданған кезде біз­дің теңгеміздің де синхрон­ды түрде құн­сыздануы қалыпты нәр­се. Олай болмаған жағдайда екі ел­дің ара­сындағы импорттық-экс­порт­тық паритет бұзылады. Сауда­дағы па­ритет бұзылған жағдайда біз ұты­ламыз. Паритеттің бұ­зы­луынан Қазақстанның импорт­тау­шы­ла­ры да, экспорттаушы­лары да зиян шегеді. Өзіңіз білесіз, бұ­рынырақта Ресейдің ақшасы 1 долларға шаққанда 71 рубльге құл­дыраған кезде елімізде рубльге деген сұраныс күшейіп кетіп, ав­токөлік, басқа да толып жат­қан тауарлар Ресейден тасымал­дана бастаған-ды. Сөйтіп өз на­рығымыздағы тауарларға сұраныс төмендеп кетті, – дейді сарапшы. 

Ілияс Исаев айтқандай, қазір биз­­нес­тің қызатын уақыты өтіп кетті. Әдет­те бизнес көктемде, жазда қызады.

– Күз, қыс мезгілдерінде биз­нес, сауда-саттық бәсең­дей­тіні белгілі. 2018 жылдың макро­эко­но­микалық көрсеткіштері қа­лып­тасып болды. Ұлттық банк төрағасы келесі жылдарға қатысты болжамды айтып отыр. Биыл жылдың соңына дейін инфляция Ұлттық банк жоспарлаған, болжаған интервал шеңберінде сақталуы мүмкін. Ал 2019 жылы құнсыздану деңгейі болжанған интервалдан жоғары болуы әбден мүмкін, – дейді І.Исаев.

Ұлттық банк инфляцияның жоғарылауы мүмкін екендігін айт­қанда мұнай бағасының төмен­деуі ықтималдығын да тілге тиек еткені белгілі. Дегенмен, халық­аралық сарапшылардың арасында келер жылы көмірсутегінің құны көтеріледі деген болжам жасап отырғандар бар. Мәселен, CNBC-ге сұхбат берген америкалық сарапшы Джон Килдуф мұнайдың баррелі алдағы айларда 85-95 долларға көтеріледі деп пайымдап отыр. Оған да АҚШ-тың қатысы бар, бұл жолы Иран­ның мұнай экспортына сал­ған санкциясы бағаға ықпал етпек. 

«Қара алтынның» қазіргі ба­ғасы да біршама жоғары, 1 баррель 79 доллардан асты. Мұнай бағасы америкалық сарапшы айтқан деңгейге көтерілген жағдайда бұл теңгенің бағамына оң ықпалын тигізе ала ма? Қаржыгер І.Исаев бұл туралы былай дейді: 

– Мұнайдың бағасы көте­ріл­се, теңгенің рубльмен бірге құн­­сыз­дануына аз да болса теже­гіш фактор пайда болуы мүмкін. Себебі Қа­зақ­станның ішкі на­рығына түсе­тін доллардың мөлшері көбейеді. Ұлттық қорға түсе­тін қара­жатты ішкі нарықтағы жағдай­ды реттеуге пайдалануға болады. Әри­не, көмірсутегі құнының өс­кені Ұлттық банкке алтын-валю­та резервін азайтпай-ақ ішкі нарық­тағы ахуалды түзе­туге көмегін тигізуі мүмкін. 

Қаржыгердің пайымдауынша, теңгенің құнсыздану про­цесіне тежеу болуы мүмкін фактор ретінде шикізат бағасының өзгеруін ғана айтуға болады. 

Бұған дейін Ұлттық экономика министрі Тимур Сүлейменов Ресейге салынған санкциялардың бізге тигізетін теріс ықпалына қатысты мәселелерді Қазақстан АҚШ-пен арада шешуге кіріскені туралы хабарлағаны белгілі. Осы аптадағы Үкімет отырысында министр жыл басынан бері 8 ай ішінде инфляция көлемі 5-7 про­цент аралығында болғанын айтты. 

– Тамыз айында инфляция 2 процент болса, жыл басында ол 2,9 процентті құрады. Азық-түлік тауарларының қымбаттауы 2,3 процентті құрады. Азық-түлік емес тауарлар құны 3,7 процентке өсті, – дейді ол. 

Теңгенің құнсызданғаны бірінші кезекте азық-түліктік емес тауарлардың, мәселен, дизель отынының, сұйытылған газ­дың, дәрі-дәрмектің, тұрмыс­тық бұйым­дардың, киімнің қым­бат­тауына соқтырыпты. Авто­көлік­терге техникалық қызмет көрсе­ту, әуе және темір жол қаты­нас­­та­ры, қонақүй бағасы және бас­қа­лары да біршама көтеріл­ген. Әсі­ресе Атырау, Маңғыс­тау, Сол­түстік Қазақстан облыс­тарында, Астана қаласында қым­батшылық күшейген. 

Соңғы бірнеше айдың бе­дерін­де теңгенің біртіндеп «әлсі­реп» бара жатқаны анық бай­қал­ғаны белгілі. Алайда 8 тамыз күні төл валютамыздың дол­ларға шаққандағы бағамы 1 тәул­ік ішінде бақандай 6 теңгеге құн­сызданғаны елді алаңдатарлық жағдай. Араға апта салмай жатып теңге бағамының төмендеуі тағы қайталанды. Осы жағдайдан кейін қарапайым тұрғындарды айтпағанда, сарапшы мамандардың өзі валюта құнына қатысты болжамдарын сақтықпен айтуға көшкендей. Жасыратын несі бар, қайта-қайта құнсыздана беретін ұлттық валютаға халықтың да сенімі азая түскендей. 

Арнұр АСҚАР,
«Егемен Қазақстан

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

13.12.2018

Зейнетақы активтерін инвестициялық басқаруды Ұлттық Банк жүзеге асырады

13.12.2018

Түркістан облысында мақта қалдықтарынан электр қуатын өндіретін зауыт салу жоспарлануда   

13.12.2018

«Мұрагер ханзада» компаниясының өкілдері Екібастұзда болды

13.12.2018

Елбасы Беларусь Республикасы Қауіпсіздік кеңесінің Мемлекеттік хатшысы Станислав Засьпен кездесті

13.12.2018

Қыздар университетінде Нұртас Оңдасыновқа ескерткіш тақта орнатылды

13.12.2018

Тағы төрт спортшы допингпен ұсталды

13.12.2018

Ұлағатты ұстазбен кездесу өтті

13.12.2018

Түрікменстанның вице-премьері: екі ел арасындағы әрекеттестіктің деңгейі жоғары

13.12.2018

«БҰҰ Адам құқықтары Жалпыға ортақ Декларациясына» 70 жыл» шарасы өтті

13.12.2018

Жинақтаушы зейнетақы жүйесіне 20 жыл толуына орай дөңгелек үстел өтті

13.12.2018

«Qazaq Banki» АҚ салымшылары кепілдік берілген депозиттері бойынша өтемді ВТБ-дан алатын болды

13.12.2018

Атырауда сыбайлас жемқорлыққа қарсы жобалық кеңсе ашылды

13.12.2018

Алматыда қаланың үздік мұғалімдері марапатталды

13.12.2018

Джиу-джитсудің хас шеберлерінің жүлдесі үшін жарыс өтеді

13.12.2018

Қ.Тоқаев қытайлық Genertec холдингінің басшысын қабылдады

13.12.2018

«Нұр Отан» партиясының депутаттары Алматының 2019 жылғы бюджетіне ұсыныстар енгізді

13.12.2018

Алматыда АИТВ-мен өмір сүретіндерге көмектесетін мобильді қосымша таныстырылды

13.12.2018

Үш ардагерге «Қарағанды облысының құрметті азаматы» атағы берілді

13.12.2018

Левандовски мергендер көшін бастады

13.12.2018

Қазақфильм «Қызғалдақтар атамекені» деректі фильмін жарыққа шығарды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Baılyq jasaýshy sala

Árbir adam óz úıiniń ishinde qandaı zattar bar ekendigin jáne onyń qaı jerde turǵandyǵyn, qaı shkaftyń ishinde qandaı zattyń jatqandyǵyn, jertólesinde qandaı azyq túrleriniń saqtalyp turǵandyǵyn jaqsy biledi. Sondyqtan eshnársesin shashaý qaldyrmaıdy. Qajetine qaraı paıdalanyp otyrady. Al ózimizdiń ortaq úıimiz – Qazaqstanda qandaı zattar bar ekendigin, ásirese, jerimizdiń astynda qandaı mıneraldyq shıkizat kózderiniń shoǵyrlanǵanyn jáne olardyń qory qandaı ekendigin bilemiz be?

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу