Түркі дүниесінің түйе балуаны

Қырғыз елінің Шолпан-Ата қаласында дүркіреп өткен үшінші Дүниежүзілік көшпенділер ойынының барысы жайлы жан-жаққа хабар таратушы қырғызстандық ақпарат көздері моңғолиялық қазақ балуаны Серік Бердімұратұлы туралы аста-төк мақтауларды саршаның сары қымызындай сапырып жатыр.  

Егемен Қазақстан
10.09.2018 6375
2

Аңдап бақсақ олардың айтқаны рас екен. Өйткені Се­рік балуан түркі һәм парсы халықтарына тән жекпе-жек сайыс түрлерінің түгелінен абсолюттік салмақта олжа салыпты. Айталық, дүбірлі тойдың алғашқы күні түрікмендердің гуреші (белбеу күрес) бойынша белдесіп, қола медалға қол жеткізсе, келесі күні басталған қазақша күрес түрінен түйе балуан сайысында иран-парсы, орыс-татардың небір алыптарын алып ұрып, бас жүлдені тақымға басыпты. Қызық болғанда Серік батыр қазақша күрестің алтын тұғырынан түскен бойы, қолма-қол екінші кілемде арпалысып жатқан иранның пахлавани күресіне қойып кеткен. Барғанда барлығын қоғадай жапырып, күміс тұғырға нық тұрақтаған. Бір күнде екі-үш халықтың ұлттық күресімен қатар белдесіп, алтын-күміс-қола тұғырға алма-кезек қонақтаған 24 жастағы қазақ оғыланының мықтылығы расында көшпенділер тойына жиналған жұрттың еріксіз таңдайын қақ­тырып, басын шұлғытқан. Қыр­­ғыз бауырлардың да тамсанып, толғанып жүргені осы екен. Кейбір күресқұмар қырғыз аға­йындар Серіктің ерік-жігері мен күрескерлік рухына қарап «Түркі дүние­сінің түйе балуаны» деп әспеттеп жатыр.

Орайы келіп тұрғанда айта кетейік, Серік Бердімұратұлы бұған дейін де талай биіктерді бағындырған. Атап айтқанда: самбо күресінен жасөспірімдер арасында әлем чемпионатының екі дүркін (2010, 2011) қола жүл­дегері, жасөспірімдер арасында сумо күресінен Жапония ашық чемпионатының (2011) қола жүлдегері. Моңғолдың ұлт­тық күресінен жастар арасын­да ел чемпионы (2012) және өте мәртебелі «Мемлекеттік лашын» (2017) атағының иегері. Дзюдодан жасөспірімдер арасында Моңғолия чемпионы (2009) және ересектер арасында (2014) күміс медаль иегері. Қазақша күрестен «Еуразия Барысының» (2013) күміс жүлдегері және Азия чемпионы (Астана, 2018).

Әсіресе, Серікті елге танымал еткен оқиға – 2012 жылы қазан айының 27-28 күндері Гон­конгте сумо күресінен өткен әлем чем­пио­наты. Бұл додаға дү­ние жүзінің 40 елінен 200-ден астам балуан қатысқан екен. 100 кило салмақта белдескен Серік әуелі жергілікті сумошыны жығып, келесі белдесуде грузин балуанымен жолы түйісіпті. Оны да жеңген жас қазақ өз тобының шешуші сынында ресейлік балуаннан айласын асырады. Сөйтіп чемпиондық белдік үшін жапондық балуан, студенттер арасындағы әлем чемпионы Онами Ашихашимен күш сынасып, оны бар-жоғы екі минутта төңкеріп тастаған. Сөйтіп, сумо күресінен әлем чемпионы атанған тұңғыш қазақ ретінде тарихта аты қалды. Осы чемпио­натта сумо күресінің ғұламасы Ояката Такасаганың қырағы көзі Серікті шалады. Бұл кісі атақты Асашеорюдің бапкері. Ояката бапкер Серікке айтады: «Жапон еліне кел, құдай бұйыртса, дүниені дүр сілкіндіретін сумошы болатын түрің бар, тірі адамға не қажет, бәрін жасаймын». Бірақ Серік әр қилы себептерге байланысты бас тартқан.

Осылай, бозбала шағында тұлпар мініп, ту ұстаған Серіктің түп-тұқиянына үңілсек, арғы аталары Ақтай мен Бозтай аюмен алысып атағы шыққан. Осы Ақтай балуаннан Қанжығалы, одан – Қылаң, одан – Жаманқара, одан – Елеш. Елештің төрт ұлының бірі мына біз сөз етіп отырған Серік балуанның әкесі Бердімұрат. Бекең қазір Ұлан-батыр қаласында жеке кәсіппен айналысады. Ал Серіктің анасы Гүлдана Жеңісханқызының мамандығы – инженер.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.02.2019

Екатеринбургтағы жол апатында 5 қазақстандық зардап шекті

21.02.2019

Жамбылда аз қамтылған және көпбалалы отбасылар үшін 10 жатақхана салынады

21.02.2019

Үкіметті уақытша басқару Асқар Маминге жүктелді

21.02.2019

Мемлекет басшысының мәлімдемесі

21.02.2019

Елбасы Үкіметті таратты

21.02.2019

Н.Нығматулин Аустрия Парламенті Ұлттық Кеңесінің төрағасымен кездесті

21.02.2019

Сенаторлар халықаралық келісімдерді ратификациялады

21.02.2019

Индустрияландыру бағдарламасы аясында 20 мың тұрақты жұмыс орны ашылады

21.02.2019

Қызылордалық полицейлер заңсыз аң аулаушыларды ұстады

21.02.2019

Түркістан облысының өз футбол командасы құрылады

21.02.2019

Жайық өзені бойында ауқымды рейд өткізілді

21.02.2019

Биыл 65 мың ірі қара сатып алуға ақша бөлінеді

21.02.2019

Бас прокуратура өтемақы қорына өндіру тәртібін түсіндірді

21.02.2019

Қоғамға көмектесетін инклюзивті инновациялар

21.02.2019

Дариға Назарбаева Еуропалық Одақтың Орталық Азия жөніндегі арнайы өкілімен кездесті

21.02.2019

Airastana 1 сәуірден бастап Қазақстан арқылы Ташкентке рейстерді ұлғайтады

21.02.2019

Қазақстан Ұлттық Банкінің төрағасы неміс бизнес-қоғамдастығының өкілдерімен кездесті

21.02.2019

Қазақстан мен ЕҚДБ арасындағы ынтымақтастық мәселесі талқыланды

21.02.2019

Семейлік оқушы-кәсіпкер Нәдір Сәбитов жиһаз шығаратын цех ашты

21.02.2019

Алексей Луценко «Оман турының» жеңімпазы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу