Түркі дүниесінің түйе балуаны

Қырғыз елінің Шолпан-Ата қаласында дүркіреп өткен үшінші Дүниежүзілік көшпенділер ойынының барысы жайлы жан-жаққа хабар таратушы қырғызстандық ақпарат көздері моңғолиялық қазақ балуаны Серік Бердімұратұлы туралы аста-төк мақтауларды саршаның сары қымызындай сапырып жатыр.  

Егемен Қазақстан
10.09.2018 5943
2

Аңдап бақсақ олардың айтқаны рас екен. Өйткені Се­рік балуан түркі һәм парсы халықтарына тән жекпе-жек сайыс түрлерінің түгелінен абсолюттік салмақта олжа салыпты. Айталық, дүбірлі тойдың алғашқы күні түрікмендердің гуреші (белбеу күрес) бойынша белдесіп, қола медалға қол жеткізсе, келесі күні басталған қазақша күрес түрінен түйе балуан сайысында иран-парсы, орыс-татардың небір алыптарын алып ұрып, бас жүлдені тақымға басыпты. Қызық болғанда Серік батыр қазақша күрестің алтын тұғырынан түскен бойы, қолма-қол екінші кілемде арпалысып жатқан иранның пахлавани күресіне қойып кеткен. Барғанда барлығын қоғадай жапырып, күміс тұғырға нық тұрақтаған. Бір күнде екі-үш халықтың ұлттық күресімен қатар белдесіп, алтын-күміс-қола тұғырға алма-кезек қонақтаған 24 жастағы қазақ оғыланының мықтылығы расында көшпенділер тойына жиналған жұрттың еріксіз таңдайын қақ­тырып, басын шұлғытқан. Қыр­­ғыз бауырлардың да тамсанып, толғанып жүргені осы екен. Кейбір күресқұмар қырғыз аға­йындар Серіктің ерік-жігері мен күрескерлік рухына қарап «Түркі дүние­сінің түйе балуаны» деп әспеттеп жатыр.

Орайы келіп тұрғанда айта кетейік, Серік Бердімұратұлы бұған дейін де талай биіктерді бағындырған. Атап айтқанда: самбо күресінен жасөспірімдер арасында әлем чемпионатының екі дүркін (2010, 2011) қола жүл­дегері, жасөспірімдер арасында сумо күресінен Жапония ашық чемпионатының (2011) қола жүлдегері. Моңғолдың ұлт­тық күресінен жастар арасын­да ел чемпионы (2012) және өте мәртебелі «Мемлекеттік лашын» (2017) атағының иегері. Дзюдодан жасөспірімдер арасында Моңғолия чемпионы (2009) және ересектер арасында (2014) күміс медаль иегері. Қазақша күрестен «Еуразия Барысының» (2013) күміс жүлдегері және Азия чемпионы (Астана, 2018).

Әсіресе, Серікті елге танымал еткен оқиға – 2012 жылы қазан айының 27-28 күндері Гон­конгте сумо күресінен өткен әлем чем­пио­наты. Бұл додаға дү­ние жүзінің 40 елінен 200-ден астам балуан қатысқан екен. 100 кило салмақта белдескен Серік әуелі жергілікті сумошыны жығып, келесі белдесуде грузин балуанымен жолы түйісіпті. Оны да жеңген жас қазақ өз тобының шешуші сынында ресейлік балуаннан айласын асырады. Сөйтіп чемпиондық белдік үшін жапондық балуан, студенттер арасындағы әлем чемпионы Онами Ашихашимен күш сынасып, оны бар-жоғы екі минутта төңкеріп тастаған. Сөйтіп, сумо күресінен әлем чемпионы атанған тұңғыш қазақ ретінде тарихта аты қалды. Осы чемпио­натта сумо күресінің ғұламасы Ояката Такасаганың қырағы көзі Серікті шалады. Бұл кісі атақты Асашеорюдің бапкері. Ояката бапкер Серікке айтады: «Жапон еліне кел, құдай бұйыртса, дүниені дүр сілкіндіретін сумошы болатын түрің бар, тірі адамға не қажет, бәрін жасаймын». Бірақ Серік әр қилы себептерге байланысты бас тартқан.

Осылай, бозбала шағында тұлпар мініп, ту ұстаған Серіктің түп-тұқиянына үңілсек, арғы аталары Ақтай мен Бозтай аюмен алысып атағы шыққан. Осы Ақтай балуаннан Қанжығалы, одан – Қылаң, одан – Жаманқара, одан – Елеш. Елештің төрт ұлының бірі мына біз сөз етіп отырған Серік балуанның әкесі Бердімұрат. Бекең қазір Ұлан-батыр қаласында жеке кәсіппен айналысады. Ал Серіктің анасы Гүлдана Жеңісханқызының мамандығы – инженер.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.10.2018

Тіл меңгерудің өзекті мәселелері талқыланды

21.10.2018

Ұлттық құндылықтардың иесі – жастар

21.10.2018

«Қазпоштаның» 25 жылдығына орай «Жазылушылар күні» ұйымдастырылды

21.10.2018

Қостанайда есірткі сатушылардың көшедегі жарнамасы өшірілді

21.10.2018

Қостанайда «102» операторлары үшін еліміздегі тұңғыш скрипт жасалады

21.10.2018

Қостанайда Абай Әмірхановты еске алуға арналған фестиваль өтті

21.10.2018

Алматыда үйінен шығып кеткен журналист келіншектің мәйіті табылды

21.10.2018

Солтүстік Қазақстанда республикалық ақпараттық-насихат тобы Жолдау талаптарын түсіндірді

21.10.2018

Дәрігер телефонмен кеңес береді

21.10.2018

Мәдениет министрі жолдау бағыттарын түсіндірді

21.10.2018

Солтүстік Қазақстанда дене шынықтыру-сауықтыру кешені ашылды

21.10.2018

Астанада Солтүстік Қазақстан облысының ауыл шаруашылық жәрмеңкесі өтті

21.10.2018

Қорабай Есеновтің «Мәңгілік шырақ» атты мерейтойлық концерті өтті

21.10.2018

Туризмді дамыту жайы халықаралық форумда талқыланды

21.10.2018

Солтүстік Қазақстанда қазақ күресінен Батыр Баян атындағы республикалық турнир өтті

21.10.2018

Музейге қатысты мәселе талқыланды

21.10.2018

Қостанайда Қайнекей Жармағамбетовтың 100 жылдығы аталып өтті

21.10.2018

Астанада халықаралық ақындар айтысы өтіп жатыр

21.10.2018

«БӨРІЛІ МЕНІҢ БАЙРАҒЫМ...»

21.10.2018

Ұлттық палатада туризмді дамыту бағдарламасы таныстырылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Ádep pen ádet

Jýyrda Almaty qalasyna jolymyz túsip, taǵylymy mol tamasha toıǵa qatystyq. Taý shatqalyna aqshańqan shatyr tigip, qudalaryn taǵatsyzdana kútip turǵan almatylyqtardyń ónegeli isine kóz toıyp, kóńil marqaıady. Biz toıly aýylǵa qudalar kelmeı turyp barǵan edik. Qyzyq ıelerimen burynnan tanyspyz. Arǵy túbi Arqanyń qazaqtary. Ultymyzdyń qadym zamandardan beri kele jatqan salt-dástúri, tartý-taralǵysy, jón-joralǵysy yqylym josynymen úılestirilgen toıdyń erekshe bolatyny sezilip tur.

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу