Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Егемен Қазақстан
14.09.2018 387
3

Onyń birqatar sebebi bar. Sonyń biri bir bıdiń shyǵarǵan sheshimin ekinshi bı rastaýy qajet. Bul azamattyq daýlar isinde kezdesetin jaıt. Mundaı daý kóp jáne olar tez qaralyp, tez sheshimin tabýy tıis. Al daýlasyp qalǵan jandardy tyǵyryqtan shyǵarý úshin ádil tórelik jasaý degenimiz, ıaǵnı eki tarapqa da tıimdi jol taýyp berý – qara qyldy qaq jarý. Bul talap oryndalmaǵan jaǵdaıda, sotqa senim de azaıady. Degenmen qazirgi kezde kez kelgen azamattyq daýlardy aýdandyq sottarda ǵana qaraý sapaǵa áserin tıgizetindigi aıqyndaldy. Máselen, múliktik daýlar ózge de azamattyq ister sekildi aýdandyq jáne arnaıy qurylǵan aýdanaralyq ekonomıkalyq sottarda qaralyp keldi. Árıne áli de qaralyp jatqandary bar. Biraq bul sottarda ózge de qaralatyn is kóp, ıaǵnı ár sýdıanyń júktemesi jyl saıyn kóbeıe túsýde. Sonyń salda­­­­­­rynan múliktik daýlardy qaraý sozbalańǵa túsip, saıabyrsyp qalǵan bolatyn.

Bul tyǵyryqtan shyǵý úshin 2016 jyly elimizde «Tórelik týraly» Zań qoldanysqa endi. Búginde osy zańnyń aıasynda elimiz boıynsha 23 tórelik mekeme ashylyp, olarda túrli múliktik daýlar qaralýda. Olar Ádilet mınıstrligi janynan qurylǵan Tórelik palatasyna tirkelip, tıisti jumys atqarýda. Qazirgi kúni mundaı tórelik mekemeleri arqyly túrli uıymdardyń, kásiporyndardyń, mekemelerdiń, kásipkerlerdiń quqyqtary men zańdy múddeleri qorǵalýda. Muny nege tarqata aıtyp otyrmyz. О́ıtkeni keıbireýler daý-damaı sottarda da qaralady deıtini anyq. Ol ras, onda tek daý-damaıdy ǵana emes, olardy sotqa jetkizbeı kelisim, bitim arqyly sheshý amaldaryn da qarastyrady. Alaıda qaıshylyqtardyń aldyn alý, taraptar arasynda týyndaǵan túrli daýlardy tikeleı kelissózder arqyly retteý múmkin bola bermeıdi. Muny quqyq qorǵaýshylar da tolyqtaı moıyndaıdy. Sondyqtan mámilelerdiń quqyqtyq qamtamasyz etilýi jáne daý-damaı arqyly paıda bolǵan keleńsizdikter men qaıshylyqtardyń naqty da túpkilikti sheshilýi taraptar úshin asa qajet. Mine, osy máselelerdiń oıdaǵydaı sheshimin tabýyna túrtki bolatyn jáne soǵan kepildik beretin jaǵdaı jasalynýy tıis. Muny tórelik qyzmet etýshi mekemeler júzege asyra alady.

Árıne «Tórelik týraly» Zańnyń qabyldanýy, iske asyrylýy elimizdegi sot bıligine qosylǵan eleýli jańalyq qana emes, aldymen azamattardyń ýaqytyn únemdeý men naqty da qajetti sheshimderin der kezinde alýyn kózdegendikten týyndaǵan negizgi maqsat. Iаǵnı, eki tarap arasynda daý týyndaǵanda, aldymen ýaqyt únemdelýi kerek. Adamdar mundaı kezde sotqa júgirip ýaqyt ótkizbeı, osy tórelik qyzmetke júginip, birden sheshim alýy tıis. Biraq «kósh júre túzeledi» degendeı, tórelik qyzmettiń keıbir kemshin tustary da anyqtalyp jatqandyǵy qazir jasyryn emes. Máselen, Astana qalasynda «Teńdeý» atty tórelik keńes ashyp, búgingi kúnge deıin 2 myńnan astam múliktik is qaraǵan Belgibaı Saharıev muny ashyq aıtady. Aıtalyq, taraptar aldyn ala ózara jasalǵan mámile sharttarynda talaptary oryndalmasa nemese buzylsa bul týraly Tórelik qyzmetke birden júgine alady. Jáne ózderi qalaǵan Tórelik qyzmetti tańdaı alady. Al tórelik qyzmeti óz óndirisine qabyldaǵan kez kelgen daýdy sol sátten bastap bir aı ishinde qarap, tıisti tórelik sheshim shyǵaryp beredi. Ol sheshim zań boıynsha sot sheshimimen birdeı pármenge ıe jáne birden oryndalýǵa jatady.

Iá, atalǵan zań boıynsha ol sheshim birden oryndalýу tıis. Biraq joǵaryda aıtylǵan tórelik qyzmettiń kemshiligin kórsetetin qıamet tap osy kezde bastalady eken. Qalaı deısiz ǵoı? Sebebi tóre­lik týraly sheshim naqty oryndalýy úshin, oǵan arnaıy oryndaý qaǵazy berilýi kerek. Onyń ne ekenin kóziqaraqty oqyrman jaqsy túsinedi. Mundaı oryndaý qaǵazynsyz eshqandaı sheshim oryndalmaıdy. Al endi ony kim beredi? Ony beretin aýdandyq sot. Ol da ony birden bere salmaıdy. Sýdıa oryndaý qaǵazyn berý úshin bul máseleni jeke tártippen qarap, sosyn baryp oryndaý qaǵazyn berý týraly uıǵarym shyǵarady. Kórdińiz be, tórelik qyzmetke júginý arqyly utqan ýaqytyńyzdan endi oryndaý qaǵazyn alý kezin­de utyla bastaısyz. Qaıtadan sózbuıdaǵa, isti soz­balańǵa salý aldyńyzdan shyǵady. Bul nege kerek?

Rasynda, eger «Tórelik týraly» Zańǵa saı tórelik sheshim sot sheshimimen para-par bolyp tanylsa, onda osy sheshimdi qabyldap otyrǵan tóreshi, ıaǵnı daýdy sheshý úshin taraptar tańdaǵan nemese «Tórelik týraly» Zańǵa sáıkes taǵaıyndalǵan adam oryndaý paraǵyn da nege toltyryp bere almaıdy? Túptep kelgende, oryndaý paraǵy sheshimnen basym emes qoı. Bul ne sonda, joǵaryda Abaı hakim aıtqandaı, bı ekeý bolsa, daý tórteý boladynyń naqty kórinisi me? Olaı bolsa, jekelegen azamattar men zańdy tulǵalar arasynda týyndaǵan kez kelgen daýdy sheshýge arnalǵan atalǵan zań talaptary qaǵajý qalǵan sekildi. Demek, bul zań atyna saı áli pármendi de dármendi bola almaı tur. Eger álemniń damyǵan elderindegideı atalǵan zań tolyqqandy kúshine ense, Tórelik qyzmettiń alar bıigi zor bolmaq.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.09.2018

Головкин мен Альварестің үшінші жекпе-жегі болуы мүмкін бе? (ВИДЕО)

18.09.2018

11 жылдан кейін қайталанған тарихи кездесу

18.09.2018

Мемлекет басшысы қосарланған салықты болдырмайтын Өзбекстанмен арадағы келісімге өзгерістер енгізді

18.09.2018

Елбасы Байқоңыр тұрғындарына медициналық көмек көрсету заңына енгізілген өзгерістерге қол қойды

18.09.2018

Студент жастардың жатақхана мәселесі шешілуде

18.09.2018

Батыс Қазақстан облысында Мемлекеттік қызмет мектебі ашылды

18.09.2018

Жеңімпаздар әлем чемпионатына барады

18.09.2018

«Астана» 4 қазан күні өз алаңында Францияның «Ренн» клубымен ойнайды

18.09.2018

Атырауға алғаш рет Елбасының көшпелі көрмесі келді

18.09.2018

Қостанай облысының оңтүстік өңірі егін орағын аяқтап келеді

18.09.2018

Бауыржан Қарағызұлы Мәдениет және спорт министрінің кеңесшісі болып тағайындалды

18.09.2018

Ақмола облысында 61 ІТ сыныбы ашылды

18.09.2018

Әлихан Смайылов Қаржы министрі болып тағайындалды

18.09.2018

«Адырна» республикалық әдеби-көркем ұлттық журналы аламан бәйге жариялады

18.09.2018

Статусты сәйкестендіру керек

18.09.2018

Қостанай облысында адасқан тырна аңшылық шаруашылығына тапсырылды

18.09.2018

Ақмола облысында 2870 орынды қамтитын 11 жатақхана салу жоспарлануда

18.09.2018

Әулиеата аймағында туризмді дамытудың нақты жоспары жасалды

18.09.2018

Құрылыс компаниялары қызығушылық танытуда

18.09.2018

Елімізде жұмыспен қамтылған жастардың саны - 2,1 млн адамды құрайды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

О́mir súrý salty

BUU aqparatyna saı, áıelder arasynda eń joǵary ortasha ómir súrý uzaqtyǵy boıynsha 86,8 jaspen Japonıa aldyńǵy qatarda tursa, er adamdar arasynda 81,3 jaspen Shveısarıa birinshi orynda. Al keıbir elderde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy tipti 60 jasqa da jetpeıdi. «Nege?» degen suraqqa túrli faktorlardy keltire otyryp jaýap berýge bolady.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Búgingi qazaq áıeli

Qazaq áıeli qaı zamanda da qatparly taqyryp bolǵan. Epostyq jyrlar men ertegilerde, jyraýlar poezııasynda qazaq áıeliniń, qazaq qyzynyń asqaq beınesi áspetteldi, sulýlyǵy jyrlandy, jan dúnıesiniń izgilikti qasıetteri pash etildi. Baǵzydaǵy Tumar hanym men Umaı anadan bastap qazaq tarıhy da Domalaq ana, Aıpara ana, Qyzaı ana, beridegi Bopaı hansha men uly Abaıdyń ájesi Zere syndy ardaqty esimderge kenen bolyp kelgeni belgili. Qashannan-aq halyq qasıetiniń qormaly, ulttyń uıaty áıel bolǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу