Тіл ықылассыз істі емес, періште көңілді ұнатады

Егемен Қазақстан
23.09.2018 1894
2

Соңғы үш-төрт жылдан бері Қазақстан халқы ассамблеясының «Мың бала» мәдени-ағартушылық жобасының аясында мемлекеттік тілде жалпықазақстандық диктант жазу дәстүрі қалыптасып келеді. Бұл мемлекеттік тілге құрметі бар қазақстандықтардың барлығын да елең еткізген, ұтымды табылған бастама болды. Биыл оған  елімізде 300 мыңнан астам адам қатысыпты. Қостанайда да алдын ала хабарландыру беріліп, диктант жазуға тілек білдірген кісінің барлығына қазақ тілін өзінің қаншалықты меңгергенін, ана тілінен сауат қарымын байқап көруге мүмкіндік жасалды. Студенттер, мемлекеттік қызметкерлер, жалпы жұртшылық өкілдері партаға отырды. Облыс өңірінің барлық шалғайында еліміздегі секілді «Астана – бейбітшілік бесігі» атты тақырыпта диктант бәйгенің сөресіндей бір мезгілде басталды. Облыс орталығындағы Достық үйіне диктант жазуға жиналғандардың арасында Қостанайдағы №7 орыс орта мектебінің 4-сынып оқушысы Талғат Латыпов та отырды. Хабарландыруды әлеуметтік желіден оқып, диктант жазуға өзі тілек білдіріпті. Шынашақтай баланың көзінен осындай шараға қатысқанына қуанған бір жарқыл, мақтаныш байқалады.

– Хабарландыруды әлеуметтік желіден көре сала ұлым осыған қатысамын деді. Мен де ұлымды толық қолдап, ертіп келдім. Әлінше жазып көрсін, әңгіме оның қатысуында деп білемін. Құдандалы татар мен қазақ бір-бірін еркін түсінеді, егер ынта болса тілді неге меңгермеске, түбіміз бір емес пе? Талғат мектепте қазақ тілін жақсы оқиды, – деген анасы Гүлнар Латыпованың сөзінен де мемлекеттік тілге деген құрметті байқағандай боламыз.

Келгендер диктантты бір сағаттың айналасында жазып шықты. Алайда осы сын сағатына қатысушылардың барлығы бірдей тіл маманы немесе қалам ұстап жүрген адамдар емес ғой, тіпті біразы өзге ұлттың өкілдері, орыс тілінде білім алған жандар. Диктантты оқығанда «ң» әріпі дұрыс айтылмады. Оның өн бойында осы әріппен аяқталатын сөздер «Астананын, Ақмоланын, жылдын» деп оқылды. Сонымен қатар сөздердің анық дыбысталмауы да жиіледі. Ұйымдастырушылар маманға мәтінді шара басталар алдында ғана берген. Дайындалуы үшін оны сенім білдіріп, бір кеш бұрын беріп қоюға болмас па еді? «Астана – бейбітшілік бесігі» диктанты мәтінінің өзі қатеден кінаратсыз емес еді. Оны байқаған комиссия мүшелері диктант жазылып жатқанда күбірлесіп айтып отырды да, кейін журналистің сұрағына маман ретінде жауап беруден қашқақтап, «қайтесің, керегі жоқ, менен аулақ» деп шыға келді.

Мемлекеттік тіл қолданыс аясының кеңея алмай келе жатқаны да осындай жауырды жаба тоқитын, табандылық танытуға ерінетін мінезімізден емес пе екен? Біздегі тамаша бастамаларға деген жұрттың ықыласы неге алғашқы әсіреқызыл көңілден аспайды? Басталмай жатып, адамдардың оған деген ықыласы білте шамның жарығындай нашарлай береді, соңы сиырқұйымшақталып та кетеді. Елдің ерен тұтар адамдары жыл сайын диктант жазушылардың алдына шығып, жылы сөзін арнаса, мерекелік, патриоттық рухты атойлатып, диктантты қатесіз жазғандардың мерейін үстем етсе, жұрттық елдікке үйірілуі судың иіріміндей тереңдей түспесе, келер кедергі болмас еді. Алдағы уақытта  латын харпіне көшкен әліпбиіміздің адымдауына да «Мың бала» секілді игі істердің ықпалы аз болмасы анық. Кішкентай Талғаттың мемлекеттік тілді білуге ынтасы мен диктантқа қатысуға ықыласы, періште көңілі мыңдарға жұғысты, үлгі болса, қанекей...

Нәзира ЖӘРІМБЕТ,

«Егемен Қазақстан»

ҚОСТАНАЙ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.03.2019

Асқар Мамин Талдықорғандағы құрылыс нысандарымен танысты

23.03.2019

Шекарашылар заң бұзушылардың жолын кесті

23.03.2019

Президент: Жастарға арналған кадрлық бағдарлама дайындалады

23.03.2019

Имидждік іс-шараларды азайту қажет – Қ.Тоқаев

23.03.2019

Қасым-Жомарт Тоқаев Шымкент қаласының даму жоспарымен танысты

23.03.2019

Шымкентте жаңа медициналық орталық ашылды

23.03.2019

The Star: Назарбаев елде тұрақтылық пен келісім орната білді

23.03.2019

Астаналық балалар «Мұзбалақ» фильмін тегін көре алады

23.03.2019

Премьер-Министр «Қорғас — Шығыс қақпасы» арнайы экономикалық аймағын аралады

23.03.2019

Президент алғашқы сапарын неліктен Түркістаннан бастағанын түсіндірді

23.03.2019

Мемлекет басшысы Шымкенттегі «Азала текстиль» фабрикасын аралады

23.03.2019

Полицейлер Петропавл тұрғындары үшін наурыз көже мен бауырсақ әзірледі

23.03.2019

Шекарашылар бірнеше заң бұзушылықтың алдын алды

23.03.2019

Қасым-Жомарт Тоқаев Шымкент қаласының әкімшілік-іскерлік орталығына барды

23.03.2019

Мемлекеттік шекараны бұзып өтпек болған адам ұсталды

23.03.2019

Анар Жайылғанова:  Астананың атауын өзгерту процедурасы заңға сай жүргізіліп жатыр

23.03.2019

Атырау халқы ерлікпен қаза тапқан полицейді соңғы сапарға шығарып салды

23.03.2019

Қасым-Жомарт Тоқаев жұмыс сапарымен Шымкентке барды

23.03.2019

Димаш әлем жұртшылығын аузына қаратты

23.03.2019

Павлодарда үздік ұлттық киімдер анықталды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу