Технология һәм туристердің көбею қаупі

Әр жаз сайын Еуропадағы ең танымал мекендер селфи таяқшасын ұстаған туристерге толып, олардың саны жергілікті халықтан бірнеше есе асып түседі. 

Егемен Қазақстан
26.09.2018 5004
2 Суретті түсірген Гленн ХАРВИ

Фархад МАНЖУ, «Нью-Йорк Таймс»
 

Кейінгі кезде Еуропа турис­тер­дің шектен тыс көбеюінен қауіп­тене бастады. Сыншылар Airbnb, Uber секілді интернет желілері арқылы саяхатты жеңілдететін технологияларды кінәлай бастады. 

Жаһандық деңгейдегі әл-ау­қат­тың жақсаруы нәтижесінде ше­телге сапарға шығу қарқындай түскені белгілі. БҰҰ әлемдік туризм ұйымының мәліметтеріне сүйен­сек, халықаралық саяхатшы­лар көлемі 6 процентке артып, сарапшылардың күткен деңгейінен асып түскен. 

Мұндай өсім бастапқыда жақ­сы жаңалық секілді көрінген-тұ­ғын. Бірақ әлемдегі танымал жер­лер­дің мұншалықты адамдар нө­пірін қабылдауда біршама қиын­дық­тарға тап болатыны анық. Ту­ризмді реттеуді қолдаушылар ке­лу­шілердің көптігі тарихи ме­кен­дердің болмысын өзгертіп, са­парды қиындатып жібереді деп есеп­тейді. 

«Туризмнің осындай деңгейге жетуі жергілікті халық үшін қолай­сыздық тудырып, сонымен қатар жиһанкездердің өздеріне де жағымсыз әсерін тигізіп отыр. Өйт­кені жүздеген адамның тиісті орын­дарда кезек күтіп тұруы сол мекеннің шынайы келбетін тама­шалауға мүмкіндік бермейді», дей­ді Responsible Travel туристік ком­паниясының төрағасы Джастин Франкис. 

Кейінгі онжылдықта авиация саласындағы инновация, яғни, тиімді ұшақтар мен құны арзан әуе компанияларының көбеюі би­лет бағасын төмендетті. Үлкен круиздік кемелер жағалаулардағы порт­тарға жиі зәкір тастайтын бол­ды. Бұдан бөлек, интернеттің да­муы арқылы онлайн броньдау, кар­таны смартфон арқылы шолу, көлікті жалға алу, бірлесіп үй жалдау секілді жеңілдіктер көбейе түсті. Ең бастысы, әлеуметтік же­лі­нің де туризмнің қанат жаюына әсері зор. 

«Туристер нөпірі жөнінде айт­қанда Instagram мен Facebook-ке тоқталмау мүмкін емес. Меніңше, жиһангездердің көбеюіне басты себеп солар. 75 жыл бұрын туризм жақсы сезімді бастан өткеру, әлем­мен танысу болатын. Қазір бұл фотолар, әлеуметтік желілерді қол­дану арқылы жеке брендті қалып­тастыру құралына айналды. Сон­дықтан көптеген адам үшін сапар барысында түскен сурет әсер алудан маңызды», дейді Франкис мырза. 

Туристік мекендерді басқару табиғи байлықты пайдалану секіл­ді. Келушілердің лайықты дең­гей­де болуы жергілікті экономикаға тиім­ді, алайда олардың көбеюінің өзін­дік зардаптары болмай қой­майды. 

Еуропалық заңгерлер Airbnb-ді туристердің шектен тыс артуы­на басты себепкерлердің бірі ре­тін­де атап көрсетеді. Мәселен, Амс­тердамда жергілікті билік тұр­ғын­дардың үйлерін жалға беру мер­зімін 60 күннен 30 күнге азай­туға күш салып жатыр. Бұдан бөлек Лондон, Барселона секілді қала­ларда үйді бірлесіп жалға алу мә­селесі ерекше назарға алынып отыр. 

Мұның бәрі Airbnb компа­ния­сының даму қарқынынан бай­қа­лады. Бірнеше жылдың ішінде компания көптеген қалалардағы туризмнен түсетін пайданың бас­ты қозғаушы күшіне айналды. Компания деректеріне сүйенсек, Амстердамдағы 2017 жылы жалға берілген пәтерлердің 12 проценті Airbnb арқылы жүзеге асқан екен. Барселонада бұл көрсеткіш 18 процентке жетті. Жапонияның Киото шаһарында 22 проценттен асып түскен. 

Бірақ Airbnb компаниясы – Uber секілді әлем бойынша көр­се­ті­летін қызметті реттеуге атсалы­сып жүргендердің бірі. Олар өзде­рінің туристердің шектен тыс ар­­туы­на себеп болғанын жоққа шы­ға­рып, аталған түйткілдің шеші­мі табылатынын алға тартады. 

Airbnb өкілдерінің айтуынша, компания кез келген қаланың бүкіл бөлігінде қызмет көрсететіндіктен, туристерді реттеуге ықпал етеді. 

«Біздің қонақтарымыз қалада қонақ үйге келетіндерге қарағанда ұза­ғырақ тұрақтайды және сон­дағы экономикаға көбірек пай­да түсіреді», дейді Airbnb компа­ния­сының қоғаммен байланыс жө­нін­дегі вице-президенті Крис Леан. 

Дегенмен, жоғарыда айтыл­ған түйткілдер ұзаққа созылмай­тыны белгілі. Өйткені мәселеге айнал­ған технологиялар әрдайым өзгеріп отырады. Тағы бір қиын­дық – пәтерін жалға беретіндердің кәсібилігі арта түскен. Нәтижесінде пәтерді жалға беру үшін ғана сатып алатын олар Airbnb секілді сайттарды толтырып, жергілікті ережені жиі бұзады. 

«Ақырында мұндай жағдай мәселені ұлғайта түседі», дей­ді туризмді орнықты дамыту жөнін­дегі мемлекеттік емес ұйым – Sustainable Stewardship орталы­ғының негізін қалаушы Джона­тан Туртелу. Ол 1960 жылы, реак­тивті ұшақтар дәуірі бастал­ғанда халықаралық саяхатқа шыға­тындар саны 25 миллион адамға жеткен. Былтыр бұл көрсеткіш 1,3 миллиард болды. 

Ал туристер көп келетін ең танымал мекендердегі жағдай ше? «Олардың көлемі 1959 жылғы жағдаймен бірдей, болашақта да өзгермейді», дейді Дж.Туртелу. Иә, селфи мен әлеуметтік желі шынайылықты алмастырады. 

© 2018 The New York Times News Service

Мақаланы аударған Абай АСАНКЕЛДІҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

14.12.2018

Самал Еслямова «Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері» атанды

14.12.2018

1991 жылдан бері қазақ жерінде 8,7 миллион сәби дүниеге келді

14.12.2018

Бурабайда «Қансонар-2018» халықаралық турнирі өткізілді

14.12.2018

Еуропа лигасы: плей-оффқа шыққан 16 команда анықталды

14.12.2018

Азаттықты айшықтаған аламан

14.12.2018

Президентке жасалған тартулар

14.12.2018

Батыс Қазақстанда жер қатынастары қызметі электронды форматқа көшті

14.12.2018

«Балуан Шолақ» көрерменімен қауышады

14.12.2018

Мемлекеттік марапаттарға ие болды

14.12.2018

Отырарда Шәмші Қалдаяқов атындағы саябақ пен ескерткіш ашылды

14.12.2018

Қарағанды облысының «Жыл мұғалімі» белгілі болды

14.12.2018

Бүркітшілер олжалы оралды

14.12.2018

Азат елдің бағы да жоғары

14.12.2018

Көк ту рухымызды көтерді

14.12.2018

Мерекеге орай құттықтаулар

14.12.2018

Әл-Айннан олжалы оралды

14.12.2018

Ғасырлар бойы армандаған азаттық

14.12.2018

«Куньлунь РС» клубынан басым түсті

14.12.2018

Оралда «Жаһанша оқулары» өтті

14.12.2018

Әнұранды асқақтатқан саңлақтар

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Baılyq jasaýshy sala

Árbir adam óz úıiniń ishinde qandaı zattar bar ekendigin jáne onyń qaı jerde turǵandyǵyn, qaı shkaftyń ishinde qandaı zattyń jatqandyǵyn, jertólesinde qandaı azyq túrleriniń saqtalyp turǵandyǵyn jaqsy biledi. Sondyqtan eshnársesin shashaý qaldyrmaıdy. Qajetine qaraı paıdalanyp otyrady. Al ózimizdiń ortaq úıimiz – Qazaqstanda qandaı zattar bar ekendigin, ásirese, jerimizdiń astynda qandaı mıneraldyq shıkizat kózderiniń shoǵyrlanǵanyn jáne olardyń qory qandaı ekendigin bilemiz be?

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу