Alań kóńil

Búgingi tehnologıalyq progresterge qarap otyryp, adamzat balasynyń oıshyl­dary men tutynýshylarynyń arasynda alshaqtyq paıda bolǵanyn kóremiz. Eki aralyqtaǵy bos keńistik búgingi qoǵamdy tehnıkalyq múmkindikterdiń tek ber jaǵyn paıdalanýǵa ıtermelep kele jatqandaı.

Егемен Қазақстан
03.10.2018 2246
3

Eýropa elderi týrısterge shekteý qoıǵaly jatqany týraly maqala shyqty. Saıahatshylardyń kóbeıý sebebi – selfıge túsý. Álemge ortaq mádenıet oshaqtaryn aralap, estetıkalyq lázzat alý úshin emes, sýretke túsý úshin baratyn «qonaqtardyń» ishki mádenıeti, ıntellektýaldy qýattary qaı shamada ekenin boljaýǵa da bolatyndaı. Ǵylymnyń damyǵandyǵy sol, sýretke túrli-túrli túsýdiń amaldaryn, sýretti óńdeýdiń múmkindiginshe kóp túrlerin shyǵaryp jatyr. Qazir kásibı fotoapparattardyń múmkindigi aıfonda da bar. Biraq tutynýshylar aıfonnyń bar fýnksıalaryn paıdalanyp júrgen joq. Tipti, kóbi bilmeýi de múmkin. Al ony qoldana bilmese, ne úshin aıfon ustaıdy? Maqtan úshin be?..

NASA Aı men Marsqa baılanysty jańa jobalarymen bólisip jatyr. Ǵarysh keńistigine adamzat aıaǵy tıgeli migirsiz damyp kele jatqan ǵylym Marsta muzdyń erýinen sý bolýy múmkin dep, artynsha turaqty sý baryn dáleldedi. Ǵalymdar Aıdyń Kún sáýlesi túspeıtin kraterlerinde muz baryn, bolashaqta odan ottegi men zymyranǵa qajet janarmaı alýǵa bolatynyn aıtyp jatyr. Qultemirler men qashyqtyqtan basqarylatyn qurylǵylar, ushqyshsyz ushaqtar – ǵylymı óndiristik damýdyń jemisteri. Al osy jańalyqtarǵa adamzat balasy qanshalyqty jaqyn. Qanshalyqty qoldanady. О́zge emes, óz elimizdi aıtaıyq. Sıfrly Qazaqstan baǵdarlamasyn qarapaıym qazaq qashan meńgeredi? Tehnıka ómirimizdiń ajyramas bóligine aınalyp kele jatyr. Birtindep enip kele jatqan úrdisterge nege jatyrqaı qaraımyz? Almatydaǵy «Ońaıǵa» baılanysty daýlardy, Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtaryndaǵy qyzmetterdi-aq eske alyńyz. Qarapaıym mysaldary. 

Biraq sóıte tura zamanaýı bolyp kóringimiz keledi. Onyń qandaı uǵym ekenin tolyq túsinip bolmaımyz. Dzen fılosofıasynda sózge (ataýlarǵa!) onsha senbeıdi. Sebebi biz bir zatqa at bersek, onyń anyq jaratylysynan alystap ketemiz deıdi. Osy jerde bir shyndyq bar. Zamanaýı bolý degen ne? Shash boıaý, qulaq tesý, aıfon ustaý ma? Álde óz zamanynyń bar jetistiginen habardar, bilim-ǵylymǵa júırik, tilge jetik, básekege qabiletti bolý ma? Biz ult retinde osyǵan tereń mán berý kerek sekildimiz. Qoǵam ǵylymdaǵy, bılik qoǵamdaǵy fazısterdi ańǵara almaı qalyp jatyr. Bul osy aralyqtardaǵy dáneker tulǵalardyń prınsıpteri men jumystarynda aqaý bar degen sóz. 

Qazir bútinder bólshektenip, qoǵamdy jeke-jeke ındıvıdýmdar quraıtyn boldy. Toptyń ortasynda júrse de adamdar ózin jalǵyz sezinedi. Zor ambısıalarǵa tireý bolatyn áleýet joq. Adamdar tireý dep adamdardy uǵatyn boldy. Bul korrýpsıanyń kesiri emes pe? Árıne bul bólek áńgime... Degenmen jańa kezeńge ótýge kedergi bolatyn kóp tosqaýyldyń biri osy.

Ýaqyt pen keńistik ózgergen saıyn adamnyń minez-qulqy da túrlene túsedi. Al ýaqyt ózgerip, keńistik sol qalpy qalsa she? Odan qandaı ózgeris kútýge bolady? Elpildegish adam jany tez ózgerip, bárin jyldam qabyldaǵanymen, jalpy qoǵam asyqpaıtyn sekildi ondaıda. Halyq túgel túsinip, tula boıy bir tiri aǵzadaı dúnıeni sezinbegenshe eshteńe ózgermeıtindeı kórinedi. Ár ózgeris qıyn, ár jańalyq tosyn qabyldanady. Eskimen qoshtasqysy kelmeıtin býyn ótkenmen ómir súrse, jetistikke jetkisi keletinder búgingi kúndi ǵana oılaıdy. Al erteń ne bolmaq? Ǵylym zerttep, kitapta ǵana qalyp otyrǵan býrjýazıalyq pozıtıvızm bizge kerek qasıet emes pe?!.

Djon Faýlz aǵylshyn aqyny, Baıron men Shellıdiń zamandasy Semıýel Rodjers týraly bir oqıǵany aıtaıyn. Rodjerstiń uıymdastyrýymen birneshe aqyn túski asta quldyqtyń ádiletsizdikteri týraly áńgimelep otyrady. Birneshe saǵat boıy toqtamastan árkim óziniń názik lıberaldy sezimderin jasyryp qalmaıdy. Bir kezde arasynan bireýi Rodjerstiń oıyn suraǵanda: «Bul máselege alańym – bes fýnt sterlıng» dep jaýap beredi. Demek, bizge de qazir ulttyq máselelerge qanshalyqty alańdaýly ekenimizdi anyqtap alý kerek.

О́tkenin kim umytady, erteńin kim oılamaıdy?! Eshıl tragedıasyndaǵy mıftik keıipkerler birinen soń biri qyrylyp jatqanda eńirep jylaǵan grekter Lýkıan komedıasyndaǵy ólimge jamyraı kúlipti. «Adamzat balasy ótkenimen kúlip qoshtasady» degen oıshyldyń sózi ras-aý. Zaman jańa talap qoıǵan saıyn, ótken kúnniń qıyndyqtary kúlkili bolýy da yqtımal. Iá, kerisinshe ýaqyt yrǵaǵynda umytylyp bara jatqan qundylyqtaryńyzdy oılap, Abaısha yzadan kúlýińiz múmkin. 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.02.2019

Дәрігерлер балаларды көңілді бимен оятты

17.02.2019

Алакөл ауданында көпбалалы отбасыларға пәтер берілді

17.02.2019

Қазақстан дзюдошылары Еуропа кубогінен екі медаль жеңіп алды

17.02.2019

Жансель Дениз Turkish Open турнирінде жеңімпаз атанды

17.02.2019

Елена Круглыхина могулшылар алдындағы басты міндетті атады

17.02.2019

17 ақпанға арналған ауа райы болжамы

16.02.2019

ҚХЛ: «Барыс» биыл «Авангардтан» төртінші мәрте жеңілді

16.02.2019

Сапарбаев: Бірде бір бала назарсыз әрі қамқорсыз қалмауы керек

16.02.2019

Головкин былғары қолғабын шегеге іле ме?

16.02.2019

Астана қаласы мен үш облыста ауа райына байланысты ескерту жарияланды

16.02.2019

Қарағандыда NASА кездесу өткізді

16.02.2019

БҚО-да көп балалы отбасылар мәселесін шешуге қосымша 500 млн теңге бөлінеді

16.02.2019

Қарағандыда полицияның 200 қызметкері волейбол ойнады

16.02.2019

Қарағанды облысында мектеп жабылып қалды

16.02.2019

Демалыс күндері боран соғып, жауын-шашын болады

16.02.2019

Оралда радиатор зауыты ашылады

16.02.2019

Баянауылда аудандық қысқы спартакиада өтті

16.02.2019

Биыл Батыс Қазақстан облысында 5 жатақхана құрылысы басталады

16.02.2019

Батыс Қазақстан облысында өңір басшысының есебі басталды

16.02.2019

Павлодар облысының әкімі жаңа орынбасарларын таныстырды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу