Qazaqtyń áni keler ǵasyrǵa bara ma?

Osydan biraz ýaqyt buryn estradanyń Synthpop janrynda án shyrqap júrgen Ǵalymjan Moldanazar atty ánshiniń kezekti pikiri jelini bir dúrliktirgen bolatyn. «Qarny shyqqan, beti tabaqtaı dástúrli ánshilerdi eshkim tyńdamaıdy» degen kórinedi ol. Dástúrli án qazaqtyń jandy jeri ekeni belgili. Sondyqtan álgi sóz talaıdyń ashý-yzasyn qozdyrǵan bolatyn.

Егемен Қазақстан
04.10.2018 103
3

Moldanazardyń pikiri eń asyl dúnıemizdi jerge uryp, aıamaı taptap, keshegi Úkili Ybyraı, Birjan sal, Ámire, Júsipbek, Manarbekterdi mansuqtap jatqandaı kóringeni ras. «Jerden jik shyqty, eki qulaǵy tik shyqty» demekshi, bul qaıdan shyqqan dókeı dedik. 

Sabamyzǵa túsken soń álgi suhbatty tolyq oqyp kórsek dep oılaǵanbyz. Sóıtsek... Sóıtsek, Moldanazardyń aıtqany, dushpandyq emes, «dos jylatyp aıtady» degenge saıady eken. «Qazir dástúrli ánshiler estradashylarǵa kóp renjıdi. Olardyń pikirinshe, dástúrli án umytylyp bara jatyr. Biraq buǵan estrada ánshileri emes, ózderi kináli. Sebebi ózderine salaq qaraıdy. Qaryndary shyǵyp ketken, betteri tabaqtaı. Baıaǵy kıimmen, bir orynda turyp án aıtady. Ár óner pıardy talap etedi. Oǵan dástúrli ánshi aqsha shyǵarǵysy kelmeıdi. Qazir tehnıka damyǵan zaman. Mýzykany sapaly beınebaıanmen durystap jetkizip, sol arqyly tyńdarman júregine jol tabý kerek. Sonda ǵana jastar bolsyn, basqalar bolsyn, dástúrli ándi tyńdaıdy», deıdi ánshi.

Árıne, Moldanazar qattyraq aıtqan. Alaıda qazaqtyń klassıkalyq ónerin aldaǵy zamandarǵa alyp barýdy oılasa, dástúrli mura ókilderi muny janashyrlyq dep qabyldaýy kerek sııaqty. О́ıtkeni búgingi ýaqyttyń shyndyǵy osy. Jahandaný, sıfrlandyrý, tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa deıtuǵyn qubylystardy bastan ótkerip jatqan dáýirde dástúrli ánniń bási tómendep turǵanyn jasyrýdyń jóni joq. Qaırat Baıbosynovtaı has talantty qazir mektep oqýshysy bylaı tursyn, orta jastaǵy azamattardyń kópshiligi tanı bermeıtin jaǵdaıǵa jettik. «Naıntı ýan», Saılaýbek, «zyń-zyńdardyń» uly dúrmeginiń arasynan dombyra men qobyzdyń úni qumyǵyp estiledi, sahna men telearnadan jylystap bara jatyr. Álemge saýyn aıtqan toı-dýmandarymyzda ulttyq boıaýly án sheteldik hám ózimizdiń juldyzdar dýynyń tasasynda qalyp jatady. Keı-keıde dástúr­­li ánshi­lerge oryn berile qalsa, onyń ózinde onshaqtysyn toptap, ár ánniń basyn bir qaıyrtyp qoıady. 

Osy tusta joǵarydaǵy pikirmen kelisýge týra keledi. О́nerdi óltirmeımin dese dástúrli óner ókilderi jańǵyrýdyń jolyn izdeýi kerek-aý. Bálkim ándi qazirgi tyńdarman talǵamyna saı árlep, qubyltýǵa týra keler. Bálkim oryndaý­­­shy­nyń ózi ózgerýi kerek. Bul jerde «Dástúrli án ózgermeýge tıis» degen birbetkeı qaǵıda ulttyq mura joqshylaryna esh upaı bermesi anyq.  

Jaqynda talantty jazýshymyz Oralhan Bókeıdiń óz zamanynda osy máselege qatysty aıtyp ketken oıyn tyńdadyq. 

«Halyq ánderin biz sandyqqa salyp, qulyptap tastamaýymyz kerek. Zaman ózgergen, sıvılızasııa damyǵan saıyn onyń tyńdaýshysy da ózgere beredi. Mine osyǵan oraı bizdiń burynǵy baılyqtarymyzdy túbirli ózgertip tastamaı, sonshalyqty saqtyqpen qarap, búgingi qural-jabdyqtar arqyly, búgingi oryndaýshylyq sheberlik arqyly búgingi tyńdaýshyǵa formasyn ózgertip jetkizip otyrsaq (mazmun qalady ǵoı ádette), onda bizdiń halyqtyq muramyz máńgi jasaıdy. Ony máńgi jasatýdyń joly osy ǵana. Halyq ánderiniń estradadan ekinshi ómirin tabýyn men quptaımyn», deıdi jazýshy.

Taptaýryn soqpaqtan shyǵyp, ýaqyttyń yńǵaıyna qaraı ıkemdelýdiń, únem izdeniste bolýdyń nátıjeli jol ekenin dástúrli án ónerindegi qadaý-qadaý ónerpazdarymyzdyń áreketinen de kórip kelemiz. 

Máselen, onshaqty jyl buryn Ramazan Stamǵazıev dástúrli ándi estrada sarynymen zamanaýı formatta oryndaı bastady. Osynyń arqasynda aǵa býynnyń ǵana emes, jastardyń arasynda da «hıt» boldy. 

Sol sııaqty estradamen án aıtý Aıgúl Qosa­novanyń da tanymaldyǵyn arttyra tústi. Qazir ol osy eki baǵytty qustyń qos qanatyndaı qatar alyp kele jatyr. Budan zııan shekken joq, úlken de kishi de súısinip tyńdaıdy. Muny da dástúrli án ónerine paıdaly bastama dep aıtýǵa bolady. 

Mýzykamyzdyń tarıhyn mýltfılm etý qajet degen pikirler aıtylyp júr. Bul da ónerdi ilgeri­letýge jasalǵan ıgi qadam bolar edi. 

Ándi jetkizý tásili ǵana emes, ánshiniń de ózgerýine, jan-jaqty bolýyna týra keledi. Qaırat Baıbosynov kezinde sahnaǵa shyqqandaǵy sán-saltanatyna da asa talǵammen qaraıtyn. Halyq onyń ánine ǵana emes, kelbetine de súısinetin. Jánibek Kármenov ánshilikti ǵana murat tutpaı, zerteý isine, jazýshylyqqa da den qoıdy. Sol sııaqty, estradanyń dáýreni júrip turǵan búgingi zamanda dástúrli ónerdi saqtap qalyp, keler zamandarǵa jetkizemiz dese, ánshi-kúıshilerimizge básekege qabilettiliktiń san túrli tásilin izdeýden basqa jol joq sııaqty. 

Qambar AHMET,

«Egemen Qazaqstan»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

13.12.2018

Зейнетақы активтерін инвестициялық басқаруды Ұлттық Банк жүзеге асырады

13.12.2018

Түркістан облысында мақта қалдықтарынан электр қуатын өндіретін зауыт салу жоспарлануда   

13.12.2018

«Мұрагер ханзада» компаниясының өкілдері Екібастұзда болды

13.12.2018

Елбасы Беларусь Республикасы Қауіпсіздік кеңесінің Мемлекеттік хатшысы Станислав Засьпен кездесті

13.12.2018

Қыздар университетінде Нұртас Оңдасыновқа ескерткіш тақта орнатылды

13.12.2018

Тағы төрт спортшы допингпен ұсталды

13.12.2018

Ұлағатты ұстазбен кездесу өтті

13.12.2018

Түрікменстанның вице-премьері: екі ел арасындағы әрекеттестіктің деңгейі жоғары

13.12.2018

«БҰҰ Адам құқықтары Жалпыға ортақ Декларациясына» 70 жыл» шарасы өтті

13.12.2018

Жинақтаушы зейнетақы жүйесіне 20 жыл толуына орай дөңгелек үстел өтті

13.12.2018

«Qazaq Banki» АҚ салымшылары кепілдік берілген депозиттері бойынша өтемді ВТБ-дан алатын болды

13.12.2018

Атырауда сыбайлас жемқорлыққа қарсы жобалық кеңсе ашылды

13.12.2018

Алматыда қаланың үздік мұғалімдері марапатталды

13.12.2018

Джиу-джитсудің хас шеберлерінің жүлдесі үшін жарыс өтеді

13.12.2018

Қ.Тоқаев қытайлық Genertec холдингінің басшысын қабылдады

13.12.2018

«Нұр Отан» партиясының депутаттары Алматының 2019 жылғы бюджетіне ұсыныстар енгізді

13.12.2018

Алматыда АИТВ-мен өмір сүретіндерге көмектесетін мобильді қосымша таныстырылды

13.12.2018

Үш ардагерге «Қарағанды облысының құрметті азаматы» атағы берілді

13.12.2018

Левандовски мергендер көшін бастады

13.12.2018

Қазақфильм «Қызғалдақтар атамекені» деректі фильмін жарыққа шығарды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Baılyq jasaýshy sala

Árbir adam óz úıiniń ishinde qandaı zattar bar ekendigin jáne onyń qaı jerde turǵandyǵyn, qaı shkaftyń ishinde qandaı zattyń jatqandyǵyn, jertólesinde qandaı azyq túrleriniń saqtalyp turǵandyǵyn jaqsy biledi. Sondyqtan eshnársesin shashaý qaldyrmaıdy. Qajetine qaraı paıdalanyp otyrady. Al ózimizdiń ortaq úıimiz – Qazaqstanda qandaı zattar bar ekendigin, ásirese, jerimizdiń astynda qandaı mıneraldyq shıkizat kózderiniń shoǵyrlanǵanyn jáne olardyń qory qandaı ekendigin bilemiz be?

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу