Таразда «Асқаровтың аққайыңдары» сахналанды

Жамбыл облыстық қазақ драма театры өзінің сексен үшінші маусымын бастады.

Егемен Қазақстан
04.10.2018 3911
2

Театр маусымы жазушы, Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының иегері Мархабат Байғұттың «Асқаровтың аққайыңдары» атты драмасының премьерасымен ашылды. Драманың қоюшы-режиссері – Халықаралық Ш.Айтматов атындағы сыйлықтың лауреаты Қуандық Қасымов және қоюшы-суретші – Қазақстан Республикасының Мәдениет саласының үздігі Рахат Сапаралиева.

Премьераны тамашалауға Жамбыл облысы әкімінің орынбасары Ерқанат Манжуов бастаған облыс, қала әкімдігінің басшылары, еңбек ардагерлері мен көпшілік көрермендер келді. Сонымен қатар, көрші Түркістан облысынан драма авторы Мархабат Байғұт бастаған бірқатар өнер қайраткерлері мен еңбек ардагерлері қатысты. Ал Алматы, Түркістан облыстарынан, облыстың Меркі ауданынан Асанбай Асқаровпен қызметтес болған азаматтар мен туыстарының келуі де ғажап оқиға болды. Әуелі театр директоры Болат Бекжанов сөз алып, Асқаров сияқты алып тұлғаның тарихи орнына тоқталды. Сонымен қатар, көпшілікті театрдың маусымашарымен құттықтады.   

«Асқаровтың аққайыңдары» драмасы көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері Асанбай Асқаровтың тағдырына негізделген. Кезінде Алматы, Оңтүстік Қазақстан, Жамбыл өңірлерін басқарып, ел игілігі үшін ерен істер тындырған қайраткерге Кеңес Одағының соңғы кезеңінде жалған айып тағылғаны тарихтан белгілі. Драмада Асанбай Асқаров өмірінің тағдырлы кезеңі баяндалады.

Сахнадағы темір тор, сол тар қапастың ішінде арыстан жүректі алыптың жалған айып үшін қорланған бейнесі көрерменді бей-жай қалдырған жоқ. Бастапқыда өзі отырғызған аққайыңдардың арасында жары Фатимамен бірге отырғанда жендеттердің «Асқаров, сіз тұтқындалдыңыз» деген суық сөзбен алып кетуі де сол заманның көрінісінен елес берді. Асанбай рөлін ҚР Мәдениет қайраткері Жүніс Әлімбеков пен Фатима рөлін актриса Индира Мұстафаева соншалықты терең тебіреніспен алып шықты. Тумысынан намысшыл, текті азаматтың тас түрмеде де алған бетінен қайтпай, қасарысып тұрған келбеті де нанымды бейнеленді. Ал түрме бастығы, полковник (ҚР Еңбек сіңірген артисі Асқарбек Сейілхан), тергеуші (актер Жандар Қырықбаев) Калиниченко, КГБ полковнигі (актер Мәмбет Қожалиев) Золин сияқтылардың бойынан «шаш ал десе, бас алатын» кеңестік қасаң қағиданың көрінісін көруге болатын еді. Әсіресе тергеу кезінде Калиниченконың «Мен сені атқызамын. Атқызуға дейін жеткіземін» деген зәрлі сөзі мен көрсеткен зәбірі кешегі күннің шындығы болатын. Ал Асқаровты түрмеге іздеп келген КПСС Орталық Комитетінің Саяси бюросының мүшесі Соломенцев (Республикалық театр фестивалінің лауреаты Мәлік Ақүрпеков) айтарға сөз таба алмағандықтан, амалсыз болмашы нәрсені айып қылып таға береді. Асанбай сияқты заңғар тұлға түрмеде болса да қаймықпай, бір кезде Соломенцев Жамбыл облысына іссапармен келіп, бірге сол кездегі Свердлов ауданын аралағанын, сонда ауданның бірінші хатшысы Әнуарбек Сандыбаев үйіне қонаққа шақырғанда оның бұл пейілін ескілікке балағанын айтып, айыбын бетіне басады. Асқаровтың «айыбын» айтпақ болып оқталғанымен Соломенцевтің мұнысынан түк шықпайды. Сонда сасқан ол «Мен Жамбылға барғанда мені неге суық қарсы аласың» деп айдалаға кетеді. Қалтырап тұрып «Мен саған көрсетемін» дей береді. Содан бәрі де жанталасып Асқаровты Желтоқсан оқиғасын ұйымдастырушы, ұлт араздығын тудырушы, алашордашыл, одан қалса парақор ретінде көрсеткісі келеді.

Адалдық әрқашанда жақсы адамның жан серігі. Асанбайдай алыпты дүниеге әкелген Ана да (Қазақстанның халық артисі Мәкен Рахымжанова) елес түрінде түрмедегі ұлына жігер береді. Ал Аққұс бейнелері (Ризат Қылышбаева және Перизат Рыспанбетова) де оқиғаның мазмұнын арттырып, сахнаның көркін келтірді деуге болады.

«Асқаровтың аққайыңдары» драмасы адалдық пен арамдықтың тартысы. Мансап үшін туғанын да аямайтын сатқындар мен жағымпаздардың мінезін әшкерелейтін дүние. Ал КГБ полковнигі Золиннің Асқаровтың үстінен түскен арыздарын оқу кезінде де бәрінің қисынсыз жала екенін көруге болады. Бірақ өтірік өрге баспайды. Ал ақиқат қашанда алмас қылыш. Қазақ топырағында азаттықтың ақ таңы атып келе жатқан тұста Асанбай Асқаров тар қапастан босатылады. Ақталады. Түрмеде отырғанда мен сені тозаққа саламын деген Калиниченкоға Асқаровтың айтқан «Бұл дүниенің тозағы ештеңе емес. О дүниенің тозағынан қорық» деген сөзі де қазақтың обал мен сауапты жоғары дәрежеге көтере білетін дегдарлығын көрсететін дүние еді. Қойылым Асанбай Асқаров туралы болғанымен, мұнда бір ғана адамның тағдыры емес, бүкіл қазақтың қайраткерлерінің қасіретті тағдыры арқау болған. Алайда ақиқат ұмытылмайды. Бүгінде қараорман халық Асанбай сияқты асқартаудай ұлының рухын қастерлейді.

Премьера соңында жазушы, драма авторы Мархабат Байғұт сахнаға шығып, көпшілікке алғыс айтты. Асанбай Асқаров сияқты нар тұлға есімінің ешқашан ұмытылмайтынын жеткізді.

Хамит ЕСАМАН,

«Егемен Қазақстан»

Жамбыл облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

10.12.2018

Қарағандылықтар «ҚазРобоСпорт» чемпионатының бас жүлдесін жеңіп алды

10.12.2018

Ежелгі металлургия іздерін Тарбағатай даласынан көруге болады

10.12.2018

Қытай 2000-нан астам қазаққа өз территориясынан шығуға рұқсат берді

10.12.2018

Д.Назарбаева Дүниежүзілік банкінің Орталық Азия жөніндегі Аймақтық директорын қабылдады

10.12.2018

Солтүстікқазақстандық екі кәсіпкер «Жомарт жүрек» байқауының жеңімпазы болды

10.12.2018

«Латын әліпбиіне көшу – тарихи таңдау» республикалық ғылыми-теориялық online конференция өтті

10.12.2018

Халықаралық Олимпиада комитеті Алла Важенина, Анна Нұрмұхамбетова және Ольга Рыпаковаға медальдары қайтарады

10.12.2018

Павлодарда «Лайықты еңбек – мемлекеттің тұрақтылық негізі» форумы өтті

10.12.2018

Атыраулық дзюдошылар Конфедерация Кубогінің иегері атанды

10.12.2018

Облыста озық шыққан аудандар марапатталды

10.12.2018

Александр Журавский Мұхаммед Рабииден жеңілді

10.12.2018

Дархан Қыдырәлі The Asahi Shimbun басылымына сұхбат берді 

10.12.2018

Қызылордада жер телімдері аукционға шығарылды

10.12.2018

Қызылорда облысының әкімі мүмкіндігі шектеулі жандар автокөлік сыйлады

10.12.2018

Қостанайда табиғат қорғау полицейлері киік атқан қаскөйді ұстады

10.12.2018

Сығанақ қалашығы туризмге қызмет етеді

10.12.2018

Қыздар университеті робот құрастыратын стартап жобалар жасайды

10.12.2018

«Қайраттың» екі футболшысы - әлемнің үздік ойыншысы номинациясына үміткер

10.12.2018

Дүниежүзілік банк Қазақстанның коммуналдық инфрақұрылымын дамытуға қатысады

10.12.2018

Алматыда жас дзюдошылардың турнирі өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Aqparattar aýqymyndaǵy aqıqat

Taıaýda Almatyda ótken medıaquryltaıda Qazaqstandaǵy buqaralyq aqparat qural­darynyń qazirgi jaı-kúıi keńinen áńgime boldy. Mamandar tarapynan aıtylǵan pikirlerge qulaq qoıar bolsaq, sońǵy jyldary qazaqstandyq BAQ-tyń, ásire telearnalardyń reıtıngi aıtarlyqtaı túsip ketken. Máselen, 2013 jyldan bergi aralyqta bul kórsetkish 22 paıyzǵa tómendegen eken. Onyń sebebi nede?

Сайраш ӘБІШҚЫЗЫ, Қазақстанның білім беру ісінің құрметті қызметкері

Halyq sózinde birtutastyq, birlik bar

«Halyq» sóziniń mán-maǵynasy óte tereń ekeni barshaǵa málim. Másele – osyndaı saıası astary aıryqsha sózdi qalaı qoldanyp júrgenimizde. Merzimdi baspasóz betterindegi habarlardan,  teleradıo arnalardan, ózara áńgimeden «aýyl halqy», «qala halqy» degendi oqyp ta, estip te júrmiz. Máselen, telearnalardyń birinen «Arshaly aýdanynda 27 myń halyq bar» degendi estidim de, «halyq sózin durys qoldanaıyq» dep, ózimniń oı dápte­rime jazyp qoıdym. Sebebi orys tilinde «narod sela» nemese «narod derevnı», «na­rod raıona», «narod goroda» demeıdi, tipti jazbaı­dy. Bul tilde «naselenıe», «jıtelı», «gorojane», «selchane» deıtinin bilemiz. Biz qazaqsha «aýyl turǵyndary», «qalalyqtar» nemese «qala turǵyndary» desek, ekpini báseń bolyp, birdeńe joǵaltyp alatyndaı, «aýyl halqy», «qala halqy» dep qysqa qaıyramyz. Sonda deımin-aý, qazaǵymyzdy bólip, jiktep, birtutas halyq sanatyna qospaı turǵanymyzdy nege ańǵarmaımyz?!

Дидар Амантай,

Túsiniktiń kúıreýi

Sońǵy jyldary, sandyq tehnologıalyq ónimderdiń (iPhone, Red One, digital camera, information technology) alǵashqy nusqalary (computer, printer, scaner, copier), shyqqanyna tabany kúrekteı jarty ǵasyrǵa jýyq ýaqyt, jeteqabyl mezgil ótkende, ozyq qoǵamdarda, qala berdi, damýshy elderde, tipti, jalpy adamzattyq mádenı-rýhanı keńistikterde iri-iri qomaqty ózgerister júrdi. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу