Қаратастағы петроглифтер

Егемен Қазақстан
05.10.2018 4117
2

Жуалы ауданының Кү­рең­бел ауыл­дық округіне қарай­тын Қаратас деген ауыл бар. Ай­­на­ласы тұнған шежіре, тұн­­ған тарих. Ауыл тұрғыны Ніл­дебай Байғонысов ширек ғасыр бұрын егін екпек ниетпен жер жыртып жүріп тауып алған бал­бал тасқа қашалған адам мүсі­нінің өзі назар аударады. Ал ға­сырдан аса жасап ке­ле жатқан қа­рағаштың қарапайым кел­беті де қызықтырмай қоймайды. Өз сөзінде Нілдебай ағамыз бұл қа­рағаштың тарихын әкесінен ес­тігенін айт­ты. «1880 жылда­ры осы жерге Ресейден бір орыс ке­ліп, диірмен салыпты. Бұл ағаш сол кезде егілген екен. Үш ға­сырға куә ағаш содан бері жа­сап келеді. Ешкімге тигізбей қа­рай­лап жүремін», дейді ауыл тұрғыны. 

Қаратастағы қасиетті дүние­нің бірі – петроглифтер. Қауынбай сайында бір төбені тұтас алып жатқан жартаста есте жоқ ескі замандардан бері жасап келе жат­қан құндылықтар тұнып тұр. Аң аулап­ жатқан қасқырдың, түйе мен тауешкілердің суреттері де кө­не дәуірдің тұрмысынан хабар беріп тұр­ғандай. Сонымен қа­тар құпиясын ішіне жасырған таң­балы тастар да бар. Ал келесі қыраттардан көптеген суреттерді көруге болады. Өкінішке қарай тас­қа қашалып салынған көп су­реттер талай ғасырлық жауын­ мен дауылдың өтінде тұрып өшу­ге айналған екен. Оның үс­тіне жартас тастың көп жері құ­лаған. Көпті көрген көнекөз қария­лардың айтуын­ша, бұл жар­тастың екі мың жыл­дық тарихы бар екен. Өкініштісі сол, ғасырлар бойы сақталып келген жәді­герлердің Ұлы Даламыздан өшіп кету қаупі басым болып тұр. 

Қаратас маңындағы Қауын­бай сайында шашылып жатқан шақ­пақ ақ тастар да көне сақ дәуіріне жататын жәдігерлер болып саналады. Сонымен қатар бұл жерден бірнеше обаны да кездестіруге болады. Ал бір-бірімен ұштасып жатқан екі қор­ғанның айналасы арықпен қоршалыпты. Бұл жерлерден де тарих қойнауында талай сырдың жатқанын көруге болады.

Жалпы, Қаратас аймағы қа­сиет­ті саналады. Қазақ даласын­да­ғы әрбір жердің өзіндік тарихы мен тағдыры бар. Мұнда қарт Қара­таудың қара түсті үш тасы жер­ге қиғашынан қада­лып тұр екен. Алдыңғы тас үлкен бол­са, соң­ғы екеуі кішкентай тастар. Алай­­да тылсым сырлы бұл қара тас­тардың қашан, қалай пайда болғаны жайлы ешқандай дерек жоқ. Бірақ ауыл тұрғындары бұл тастарды әулие тас санайды екен. Бұл жерден сәл әріде әулие бастау бар. Аңыз бойынша, ертеректе Арыстан баб әулие келіп осы қара тастың ығына түнепті дейді. Бабтардың бабы бастаудан дәм татқан соң ол бұлақ әулие бастау саналған. Ауыл тұрғындарының айтуынша, тіп­ті мұнда атбегілер бәйгеге қосатын тұл­парларын әкеліп, аламанның алдында қара тасты айналдырып шы­ғады екен. Ал перзент сүйе алмай жүр­ген келіншектер де осында келіп, Жара­тушыға дұға жасайды дейді.

Іргесін тарихтың өзі қалаған Қа­ра­тас аймағы табиғаттың тылсым сы­рынан пайда болған ашық аспан астындағы музей сияқты. Екі мың жыл бойы ұлы даламызда салтанат құрып келген ұлы құндылықтар ұр­пақ­қа ұлағат. Тек өкініштісі, күн қақ­тап, жауын шайған жәдігерлердің келбеті өшіп кетудің аз алдында тұр екен. Ал мұндай дүниелерді сақтай алсақ, көне заман куәгерлерінің бойындағы талай құндылыққа қаныға түсетін едік...

Хамит ЕСАМАН,

«Егемен Қазақстан»

Жамбыл облысы

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

10.12.2018

Қарағандылықтар «ҚазРобоСпорт» чемпионатының бас жүлдесін жеңіп алды

10.12.2018

Ежелгі металлургия іздерін Тарбағатай даласынан көруге болады

10.12.2018

Қытай 2000-нан астам қазаққа өз территориясынан шығуға рұқсат берді

10.12.2018

Д.Назарбаева Дүниежүзілік банкінің Орталық Азия жөніндегі Аймақтық директорын қабылдады

10.12.2018

Солтүстікқазақстандық екі кәсіпкер «Жомарт жүрек» байқауының жеңімпазы болды

10.12.2018

«Латын әліпбиіне көшу – тарихи таңдау» республикалық ғылыми-теориялық online конференция өтті

10.12.2018

Халықаралық Олимпиада комитеті Алла Важенина, Анна Нұрмұхамбетова және Ольга Рыпаковаға медальдары қайтарады

10.12.2018

Павлодарда «Лайықты еңбек – мемлекеттің тұрақтылық негізі» форумы өтті

10.12.2018

Атыраулық дзюдошылар Конфедерация Кубогінің иегері атанды

10.12.2018

Облыста озық шыққан аудандар марапатталды

10.12.2018

Александр Журавский Мұхаммед Рабииден жеңілді

10.12.2018

Дархан Қыдырәлі The Asahi Shimbun басылымына сұхбат берді 

10.12.2018

Қызылордада жер телімдері аукционға шығарылды

10.12.2018

Қызылорда облысының әкімі мүмкіндігі шектеулі жандар автокөлік сыйлады

10.12.2018

Қостанайда табиғат қорғау полицейлері киік атқан қаскөйді ұстады

10.12.2018

Сығанақ қалашығы туризмге қызмет етеді

10.12.2018

Қыздар университеті робот құрастыратын стартап жобалар жасайды

10.12.2018

«Қайраттың» екі футболшысы - әлемнің үздік ойыншысы номинациясына үміткер

10.12.2018

Дүниежүзілік банк Қазақстанның коммуналдық инфрақұрылымын дамытуға қатысады

10.12.2018

Алматыда жас дзюдошылардың турнирі өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Aqparattar aýqymyndaǵy aqıqat

Taıaýda Almatyda ótken medıaquryltaıda Qazaqstandaǵy buqaralyq aqparat qural­darynyń qazirgi jaı-kúıi keńinen áńgime boldy. Mamandar tarapynan aıtylǵan pikirlerge qulaq qoıar bolsaq, sońǵy jyldary qazaqstandyq BAQ-tyń, ásire telearnalardyń reıtıngi aıtarlyqtaı túsip ketken. Máselen, 2013 jyldan bergi aralyqta bul kórsetkish 22 paıyzǵa tómendegen eken. Onyń sebebi nede?

Сайраш ӘБІШҚЫЗЫ, Қазақстанның білім беру ісінің құрметті қызметкері

Halyq sózinde birtutastyq, birlik bar

«Halyq» sóziniń mán-maǵynasy óte tereń ekeni barshaǵa málim. Másele – osyndaı saıası astary aıryqsha sózdi qalaı qoldanyp júrgenimizde. Merzimdi baspasóz betterindegi habarlardan,  teleradıo arnalardan, ózara áńgimeden «aýyl halqy», «qala halqy» degendi oqyp ta, estip te júrmiz. Máselen, telearnalardyń birinen «Arshaly aýdanynda 27 myń halyq bar» degendi estidim de, «halyq sózin durys qoldanaıyq» dep, ózimniń oı dápte­rime jazyp qoıdym. Sebebi orys tilinde «narod sela» nemese «narod derevnı», «na­rod raıona», «narod goroda» demeıdi, tipti jazbaı­dy. Bul tilde «naselenıe», «jıtelı», «gorojane», «selchane» deıtinin bilemiz. Biz qazaqsha «aýyl turǵyndary», «qalalyqtar» nemese «qala turǵyndary» desek, ekpini báseń bolyp, birdeńe joǵaltyp alatyndaı, «aýyl halqy», «qala halqy» dep qysqa qaıyramyz. Sonda deımin-aý, qazaǵymyzdy bólip, jiktep, birtutas halyq sanatyna qospaı turǵanymyzdy nege ańǵarmaımyz?!

Дидар Амантай,

Túsiniktiń kúıreýi

Sońǵy jyldary, sandyq tehnologıalyq ónimderdiń (iPhone, Red One, digital camera, information technology) alǵashqy nusqalary (computer, printer, scaner, copier), shyqqanyna tabany kúrekteı jarty ǵasyrǵa jýyq ýaqyt, jeteqabyl mezgil ótkende, ozyq qoǵamdarda, qala berdi, damýshy elderde, tipti, jalpy adamzattyq mádenı-rýhanı keńistikterde iri-iri qomaqty ózgerister júrdi. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу