Электр генераторларын қазақша «қаңғалақ» деп атауға бола ма?

Егемен Қазақстан
06.10.2018 2629
2

Суретшінің саяжайында соң­ғы кездері салған бірнеше карти­налары тұр екен. Солардың бірі көзіме оттай басылды. Иә, иә… Бұл өте таныс көрініс қой. Оң­тү­с­­тікке қарай сапар шегіп бара жат­қанда талай рет тама­ша­лағанмын.

Бір басталса, бір ай бойы толастамайтын Қордайдың желі соқса шыркөбелек айналатын алып электр генераторлары – біз­дің елімізге ХХІ ғасырда кел­­ген ірі жаңалықтардың бірі. Олар қазір біраз өңірлерге электр қуа­тын береді. Ұзақтан қарасаң, кә­дімгі әлем әдебиетінен жақсы таныс әпенді кейіпкер Дон Ки­­хот мырза шайқасатын сол бая­ғы жел диірмендерге ұқсайды.

Бірақ оларға әлі күнге дейін қазақша бір ат тауып қоя алмай келе жатқанымыз анық. Осыған байланысты менің есіме бір қызық оқиға оралады.
...1998 жылдың көктемінде Шымкент қаласына қырғыз әдебиетінің классигі, есімі әлемге әйгілі жазушы Шыңғыс Айт­матов келді. Ол кезде оң­түстікте электр қуаты өте тапшы еді. Жарық бір сөніп, бір жанып тұратын. Сон­дықтан да қол шамның жары­ғымен өткен әңгіме үстінде ұлы жазушы Еуропада жел қуаты арқылы электр энергиясын тарататын генераторлардың көп екендігін айта отырып: «Құдай қаласа, ондай аппараттар біздің жаққа да жетіп қалар. Сондықтан оларды қазақша қалай атау керек екенін сіздер, қаламгер бауыр­лар, осы бастан ойластыра бер­ген­деріңіз абзал», деген-ді жымиып.

Бұл сөзді, біз әрине, жадымызда сақтап қалдық. Кейін, расында да, Қордай асуына әлгіндей алып гене­раторлардың бір емес, бір­не­шеуі орнатылған кезде олар­ды қалай атайтыны­мызды біл­мей іштей қысыл­ғанымыз да рас.

Ал өткен жылы… жо-жоқ, ал­дыңғы жылы екен-ау, Аты­рау­ға іссапармен бара қалға­ны­мызда сол генераторларды ор­натуға қатысқан бір топ бі­лікті мамандармен жолығып, әң­гі­­мелесудің сәті түсе кеткені. Сон­да олар: «Әй, бауырларым-ай, сендер біздің қаңғалақтарға қа­зақ­­ша ат таба алмай қиналып жүр екен­сіңдер-ау!»  деп әзілдеп еді.

Сол сәтте, шынымды айтсам, жел екпінін электр қуатына айнал­дыратын алып генераторларды тап осылайша қызық та қарапайым тілмен «Қаңғалақ» деп атай салу көңілге қона кеткендей, қуанғанымнан күліп  жібергенмін.

Енді міне, Қордайдағы қаң­ға­­лақтарды суретшінің картина­сынан көріп, қызықтап тұрмын.

Расында да, оларды осылай Қаңғалақ деп атасақ қалай болар екен, ә?!.

Нұрғали ОРАЗ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.10.2018

Тіл меңгерудің өзекті мәселелері талқыланды

21.10.2018

Ұлттық құндылықтардың иесі – жастар

21.10.2018

«Қазпоштаның» 25 жылдығына орай «Жазылушылар күні» ұйымдастырылды

21.10.2018

Қостанайда есірткі сатушылардың көшедегі жарнамасы өшірілді

21.10.2018

Қостанайда «102» операторлары үшін еліміздегі тұңғыш скрипт жасалады

21.10.2018

Қостанайда Абай Әмірхановты еске алуға арналған фестиваль өтті

21.10.2018

Алматыда үйінен шығып кеткен журналист келіншектің мәйіті табылды

21.10.2018

Солтүстік Қазақстанда республикалық ақпараттық-насихат тобы Жолдау талаптарын түсіндірді

21.10.2018

Дәрігер телефонмен кеңес береді

21.10.2018

Мәдениет министрі жолдау бағыттарын түсіндірді

21.10.2018

Солтүстік Қазақстанда дене шынықтыру-сауықтыру кешені ашылды

21.10.2018

Астанада Солтүстік Қазақстан облысының ауыл шаруашылық жәрмеңкесі өтті

21.10.2018

Қорабай Есеновтің «Мәңгілік шырақ» атты мерейтойлық концерті өтті

21.10.2018

Туризмді дамыту жайы халықаралық форумда талқыланды

21.10.2018

Солтүстік Қазақстанда қазақ күресінен Батыр Баян атындағы республикалық турнир өтті

21.10.2018

Музейге қатысты мәселе талқыланды

21.10.2018

Қостанайда Қайнекей Жармағамбетовтың 100 жылдығы аталып өтті

21.10.2018

Астанада халықаралық ақындар айтысы өтіп жатыр

21.10.2018

«БӨРІЛІ МЕНІҢ БАЙРАҒЫМ...»

21.10.2018

Ұлттық палатада туризмді дамыту бағдарламасы таныстырылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Ádep pen ádet

Jýyrda Almaty qalasyna jolymyz túsip, taǵylymy mol tamasha toıǵa qatystyq. Taý shatqalyna aqshańqan shatyr tigip, qudalaryn taǵatsyzdana kútip turǵan almatylyqtardyń ónegeli isine kóz toıyp, kóńil marqaıady. Biz toıly aýylǵa qudalar kelmeı turyp barǵan edik. Qyzyq ıelerimen burynnan tanyspyz. Arǵy túbi Arqanyń qazaqtary. Ultymyzdyń qadym zamandardan beri kele jatqan salt-dástúri, tartý-taralǵysy, jón-joralǵysy yqylym josynymen úılestirilgen toıdyń erekshe bolatyny sezilip tur.

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу