Ár istiń baıandy bolýy – «kóńil tazalyǵyna» baılanysty

Adam balasy tehnıkanyń damýy men ǵylymı jetistikterdiń ıgiligin rýhanı qundylyqtardan joǵary qoıady degen pikir keıingi kezde jıi aıtylyp júr. Bul oıdyń durys-burysyn arnaıy mamandar, áleýmettanýshylar aıta jatar. Biraq sońǵy ýaqytta psıhologtar qyzmetimen aınalysatyn ortalyqtar jańbyrdan keıingi sańyraýqulaqtaı qaptap ketkeni baıqalady.

Егемен Қазақстан
08.10.2018 3207
3

Árıne suranys bolmasa, mundaı ortalyqtardyń jumys isteýi qarjylyq jaǵynan tıimsiz bolar edi. Bilikti maman, bilgir psıholog bolsa, sóz joq. Biraq  áleýmettik jeliniń «qudireti» arqyly tanymal bolyp, otbasy – áýlet deńgeıindegi kózqarasymen ǵana shektelgen, seanstar jasaý biliktiligi túgili, ar - ojdan tabıǵatyna kelmeıtin «Keńes» aıtýshylar da kóbeıgeni shyndyq. Ádette, psıhologııalyq keńes beretin ortalyqtardyń jumysy kóbine qalalyq jerlerde qyzyp jatady. Baspana máselesi, ajyrasý jáne sýısıd t.s.s sońy ókinishke ákep soǵatyn keleńsiz máselelerdi sheshý úshin psıholog kómegine júginetini anyq. Kez kelgen jumyr basty pende aýqatty turǵysy keledi. Baı jáne baqytty bolǵysy keledi. Alaıda  oǵan jetetin alǵysharttardy bilmeıdi, bilse de istegisi kelmeıdi. Mine, osy kemshilikti paıdalanǵan psıhologtar kóbine «trenıngterinde» osy taqyrypty tuzdyq etedi. Jan-dúnıeńizdi jamandyqtan arashalańyz, jaqsy oı oılap, kóńildi júrińiz degen kitaptaǵy sózderin motıvasııanyń kilti etip alady. Biraq baqyttyń kilti kimde?  Áıelde me, erkekte me?! Ol jaǵy adam tabıǵatymen bite-qaınasqan jaratylystan berilgen qupıa ekenin bile tura, «baqyt» kúndeligi degen kitabyn satyp, jańalyq ashýǵa tyrysady. Alaıda álgi psıholog-mamannyń ózine «psıholog» kerek bolsa she?! Mine, másele qaıda jatyr?! 

О́zgeniń jan dúnıesi – ishki álemin bilý úshin psıholog-maman teorııalyq bilimnen bólek, ádet-ǵuryp, turmys-salt qundylyqtaryn jetik meńgerýi kerek. Adam janyna ne kerekti, kúızelis pen qýanyshtyń ólshemderin seze bilýi tıis. Sonda ǵana aldyna kelgen adamǵa durys baǵyt-baǵdar berip, keńes aıta alady.

Batysta psıhologııalyq keńes beretin arnaıy ortalyqtar júıeli túrde jumys isteıdi. Bylaısha aıtqanda, qalyptasqan mektep bar. Kóbine, «baqytsyzdar» baratyn ortalyqtardyń kóbeıýine zańǵa syımaıtyn erkindik pen teris ádetterdi nasıhattaıtyn toptardyń múddeli ekeni anyq. 

О́zimizge oralsaq, bizde mentaldylyq basqa. Ulttyq kodymyz bólek, tabıǵı minez, qalpymyz ózgerek degendeı. Al tabıǵatynda Dala órkenıetiniń rýhy saqtalǵan qazaq bolmysynyń tulǵalyq qasıeti qashanda bıik. Tamyryn tereńnen tartqan kóshpeliler tabıǵatynan syr saqtaý, ýáde berse oryndaıtyn, amanatqa beriktik syndy asyl qasıetterden kende emes. 

J. Aımaýytulynyń ulttyq psıhologııaǵa arnalǵan «Ádet zańy» degen eńbegi bar. Onda  otbasylyq tálim-tárbıe, salt-dástúr qundylyqtarynyń adam tabıǵatyna áseri degen máselege erekshe toqtalady. Eńbekti oqysańyz, shydamdylyq, batyldyq, ár iske qanaǵat etý máselesi – úlken adamı qasıetke alyp keledi degen oı-tujyrym jasalady. Eń bastysy, bul qundylyqtardy bala erte jastan, qoǵamdyq ortaǵa sińispeı turyp qabyldaýy kerek degen psıhologııalyq-pedagogıkalyq keńes beriledi. Joǵarydaǵylardyń basyn qosyp, biriktiretin adamgershilik máselesi ekenine basa toqtalady. Endi qarańyz, qazir osy qundylyqtardyń tapshylyǵynan psıhologııalyq keńesterge muqtajbyz.    

Qazaq dalasynda ulttyq ımmýnıtetke negizdelgen ıdeologııalyq tárbıe mektebi bolǵany tarıhtan málim. Uly ǵalym, shyǵystanýshy Sh.Ýálıhanov zerttegen bıler ınstıtýty da osy syndy irgeli qurylym bolǵan. Aýqymdy uǵym bolǵanymen qoǵamdyq prosestegi jekelegen máselelerdi (eń kúrdeli degenniń ózin) ózara kelisimder arqyly sheship otyrǵan. Eń bastysy, qundylyqtar tártibin saqtap, belgili bir erejeler sheńberinen shyqpaǵan. Mine, osy dástúrli sheńber árisi Patsha úkimeti, berisi Keńes ýaqyty tusynan buzylǵany jasyryn emes.

Adam – óz tabıǵatynyń qojasy. Sondyqtan bolmysyndaǵy «kóńil tazalyǵyna» mán berse, keı kúrdeli máselelerdiń ózi sheshimin tabýy múmkin. Eń bastysy, Jaratqanǵa senimdi joǵaltpaý. Jiger men qajyr-qaırat, aqyl-parasatyn bıik ustaý. Keshirimdi bolý. «Kóńil tazalyǵy» adam tabıǵatynyń eń názik máselesi. Osy tazalyqty saqtaý úshin tulǵalyq qasıetti joǵaltpaý kerek. Adamzat balasynyń meıirimdiligi, tabıǵı jaqyndyǵy, ortaq maqsattaǵy mıssııalary «Kóńil tazalyǵynyń» arqasynda baıandy bolady. Al kúrmeýli degen máseleniń ózi belgili bir jaǵdaıda, belgili bir ýaqyt keńistiginde sheshiledi. Sondyqtan keı otbasylyq máseleler men turmystyq janjaldardan qutylý úshin adam óz-ózine, tabıǵatyna úńilip, boıdaǵy danalyq álippesin izdeý kerek.  

Men bul jazbamda psıhologqa barmańyz, olar adastyrady degennen aýlaqpyn. Aıtaıyn degenim, eń irgeli psıhologııalyq keńes beretin orta bul – janashyrlaryń, ata-ana, otbasy – jaqyndaryń degen tujyrym edi. Al eń abzaly – rýhanı kemeldený deńgeıine jetý. Sebebi rýhanı kemeldikti sezbeıtin adam – jan kúızelisi, oqshaýlaný syndy torǵa tez túsedi. Sondyqtan «qandaı qıyndyq bolsa da ómirden úmit úzbe!» deıtin babalar támsilin árdaıym jadymyzda saqtaıyq! 

Qurmanáli Qalmahan,

«Egemen Qazaqstan»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.12.2018

Ә.Жақсылықов: Тауарлы-сүт фермасын құрып, 100 бас сиыр ұстаудамыз

17.12.2018

Шортанды ауданында Абылай ханға ескерткіш орнатылды

17.12.2018

Көкшедегі тәуелсіздік тойы

17.12.2018

Қобда ауданының тұрғындары баспаналы болды

16.12.2018

Түркияда еліміздің тәуелсіздік күні мерекесі тойланды

16.12.2018

Тұңғыш Президенттің тариxи-мәдени орталығына Елбасы көлігі қойылды

16.12.2018

Шымкенттіктер «Елбасы жолы. Астана» көркем фильмін тамашалады

16.12.2018

Тәуелсіздікке тарту: Шымкенттің екі ауданында ашық ойын алаңшалары ел игілігіне берілді

16.12.2018

ШҚО-да тұрғындар үшін басын қатерге тіккен мемлекеттік қызметкер «Құрмет» орденін алды

16.12.2018

Өскеменде жер үсті көпірі жұмыс істей бастады

16.12.2018

Жетісу жұрты Тәуелсіздік күні қоныс тойын тойлады

16.12.2018

Семейде «Абай әлемі» кітап сериясының тұсаукесер рәсімі өтті

16.12.2018

Қарағандылықтар Тәуелсіздік күніне орай мемлекеттік наградалармен марапатталды

16.12.2018

Тәуелсіздік күні қарсаңында Атырауда мемлекеттік марапаттар тапсырылды

16.12.2018

Тарихшылар «Тәуелсіздік – басты құндылық» тақырыбында отырыс өткізді

16.12.2018

Солтүстік Қазақстанның халық қалаулысы үздік депутат атанды

16.12.2018

Ақтөбеде ақын Фариза Оңғарсынованың құрметіне ескерткіш тақта орнатылды

16.12.2018

Түркістанда Тәуелсіздік күніне орай жас мамандар баспаналы болды

16.12.2018

Оралда тәуелсіздік құрметіне жаңа мектеп пен 180 пәтерлік үй пайдалануға берілді

16.12.2018

Түркістан облысында саябақ, медициналық орталық және жастар сарайы ашылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Baılyq jasaýshy sala

Árbir adam óz úıiniń ishinde qandaı zattar bar ekendigin jáne onyń qaı jerde turǵandyǵyn, qaı shkaftyń ishinde qandaı zattyń jatqandyǵyn, jertólesinde qandaı azyq túrleriniń saqtalyp turǵandyǵyn jaqsy biledi. Sondyqtan eshnársesin shashaý qaldyrmaıdy. Qajetine qaraı paıdalanyp otyrady. Al ózimizdiń ortaq úıimiz – Qazaqstanda qandaı zattar bar ekendigin, ásirese, jerimizdiń astynda qandaı mıneraldyq shıkizat kózderiniń shoǵyrlanǵanyn jáne olardyń qory qandaı ekendigin bilemiz be?

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу