Регбидің дәстүрге сүйенген сайыпқырандары

Спортта санаулы команда ғана өздері қатысқан турнирлерде қарсылас шыдатпайды. Солардың бірі – жаңазеландиялық All Blacks («Бәрі қара» – аудармашы) регбиден ұлттық құрамасы. 2003 жылы әлемдік регби рейтингі түзілгеннен бері Жаңа Зеландия көш бастап келеді.

Егемен Қазақстан
09.10.2018 12951
2 Дэвид Морис Смит, «Нью-Йорк Таймс». Гисборн ұлдар мектебінің оқушыларының басым бөлігі маори тайпасынан тараған. Олар соғыс биі – «хака» орындап жатыр.

Дэвид МАУРИС СМИТ, «Нью-Йорк Таймс»

Жаңа Зеландия халқы бес миллионға жетер-жетпес. Жер көлемі регби дамыған басқа елдерден әлдеқайда кіші. Осыған қарамастан, олардың спорттағы басымдығы әзір аяқтала қоюы екіталай. Елдің регбидегі үстемдігін жеткілікті түсіну үшін ойынның шыққан тегіне назар аудару керек.

Жаңа Зеландияда жаңа буын өкілдері «қара жейде» (ұлттық құрама жейдесі – А.А.) киюді армандап өседі. Солтүстік аралдың шығыс жағалауында жатқан Гисборн қаласы – арманшыл жастарға толы мекен. Қалада орта біліммен бірге регбиді қатар үйрететін «Гисборн балалар жоғары мектебі» бар. «Гисборн балалары» елдегі мектепішілік ең жоғары турнир – National First XV Championship-ті төрт мәрте жеңіп алған, сондай-ақ ұлттық құраманың бірнеше мүшесі осы оқу орнының түлегі.

Мектептегі оқушылардың көбі Маори тайпасынан тараған. Білім ордасының әкімшілігі әлеуетті жігіттер мен күшті регби ойыншы тәрбиелеп шығуды халықтың шығу тегімен байланыстырады.

«Көптеген спорт командалары топтық мәдениет қалыптастыруға талпынады. Ал біздің команда күнделікті тіршілікте кездесетін, өміршең дәстүрге негізделген», дейді Райан Тапселл. Ол – «Гисборн балаларында» маори ғылымдары факультеті деканы және First XV үлкендер командасындағы қорғаушылардың бапкері. «Ойыншылар ата-бабаларының дәстүріне сүйенеді. Олар осының негізін қалап кетті», дейді ол.

Команда маори мәдениетінің дәстүрлі ережелеріне негізделіп жасалған kawa деп аталатын нұсқаулықты сақтауы тиіс. Егер оны бұзса, командаға кері әсерін тигізеді.

Мектепте арнайы регби сабағы бар. Оқушылар фильм көріп, ойын стратегиясын талқылап, жаттығу мен әзірліктің негіздерін, салмақ көтеру және йогамен айналысуды үйренеді. Оқу орнындағы 11 кабинет Жаңа Зеландия құрамасының бұрынғы ойыншысы Джона Ломуге арналған. Ол алаңға №11 жейде киіп шығатын және All Blacks-тың үздіктерінің бірі еді.

«First XV – біздің мектептің жүрегі», деп First XV тобының бас бапкері Марк Джефферсон ағынан жарылды. Ол – «Гисборн балаларының» түлегі. М.Джефферсон әлі күнге дейін Жаңа Зеландия тарихында ең үздік мектеп командасы саналатын 1994 жылғы топтың капитаны болды. Олар өздері қатысқан ұлттық және халықаралық бәсекенің бәрінде жеңіске жетті.

Дэвид Морис Смит, «Нью-Йорк Таймс»
Гисборн ұлдар мектебінің First XV командасы ойын алдында. Олардың кейбірі карьерасын кәсіби спортта жалғастырады.

Гисборнның қазіргі First XV тобындағы бірнеше ойыншы ұлттық команда бапкерлерінің назарын аударды. Таңдап алынған жігіттер Super Rugby франшизасының Жаңа Зеландиядағы жергілікті бес қосынының бірінде жаттығады. Бұл – жоғары деңгейлі кәсіби регби ұйымының клубтық турнирі. Super Rugby-дің Аргентинада, Аустралияда, Жапонияда және Оңтүстік Африкада командалары бар.

Мұндай теңдессіз жүйе таланттарды шыңдап, бәрінің ортақ арманы – Жаңа Зеландияның атын шығаратын, болашақ All Blacks командасын даярлауға мүмкіндік береді.

«Жаңа Зеландиядағы әуесқойлықтан кәсібилікке дейінгі бүкіл жүйе ұлттық құраманы жасақтауға арналған», дейді мектептің регби бойынша директоры Том Кэрнс.

Жүйенің аясында ерекше тыйым бар. Ұлттық құрамаға ілігу үшін ойыншы Жаңа Зеландияның командаларында өнер көрсетуі тиіс. Тіпті, Франция мен Англия секілді шетелдік лигалар мол қаржы ұсынып, шақырту алса да, ойыншылар онда баруға құлықты емес. Сондықтан ұлттық құрамаға ілінуден үміттенгендіктен ақшаны құрбандыққа шалады.

Регбиден 2019 жылғы әлем чемпионатында Жаңа Зеландияның басымдығы жалғаса бермек. «Регбиге қатысты шешім қабылдасақ, әлемнің қалған бөлігі бізге ереді», дейді Кэрнс.

Осылайша, дәстүрге сүйенген ел таңдаулы команда жасақтап, ешкімге дес бермей келеді.

© 2018 The New York Times News Service

Мақаланы аударған Абай АСАНКЕЛДІҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

14.12.2018

Самал Еслямова «Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері» атанды

14.12.2018

1991 жылдан бері қазақ жерінде 8,7 миллион сәби дүниеге келді

14.12.2018

Бурабайда «Қансонар-2018» халықаралық турнирі өткізілді

14.12.2018

Еуропа лигасы: плей-оффқа шыққан 16 команда анықталды

14.12.2018

Азаттықты айшықтаған аламан

14.12.2018

Президентке жасалған тартулар

14.12.2018

Батыс Қазақстанда жер қатынастары қызметі электронды форматқа көшті

14.12.2018

«Балуан Шолақ» көрерменімен қауышады

14.12.2018

Мемлекеттік марапаттарға ие болды

14.12.2018

Отырарда Шәмші Қалдаяқов атындағы саябақ пен ескерткіш ашылды

14.12.2018

Қарағанды облысының «Жыл мұғалімі» белгілі болды

14.12.2018

Бүркітшілер олжалы оралды

14.12.2018

Азат елдің бағы да жоғары

14.12.2018

Көк ту рухымызды көтерді

14.12.2018

Мерекеге орай құттықтаулар

14.12.2018

Әл-Айннан олжалы оралды

14.12.2018

Ғасырлар бойы армандаған азаттық

14.12.2018

«Куньлунь РС» клубынан басым түсті

14.12.2018

Оралда «Жаһанша оқулары» өтті

14.12.2018

Әнұранды асқақтатқан саңлақтар

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Baılyq jasaýshy sala

Árbir adam óz úıiniń ishinde qandaı zattar bar ekendigin jáne onyń qaı jerde turǵandyǵyn, qaı shkaftyń ishinde qandaı zattyń jatqandyǵyn, jertólesinde qandaı azyq túrleriniń saqtalyp turǵandyǵyn jaqsy biledi. Sondyqtan eshnársesin shashaý qaldyrmaıdy. Qajetine qaraı paıdalanyp otyrady. Al ózimizdiń ortaq úıimiz – Qazaqstanda qandaı zattar bar ekendigin, ásirese, jerimizdiń astynda qandaı mıneraldyq shıkizat kózderiniń shoǵyrlanǵanyn jáne olardyń qory qandaı ekendigin bilemiz be?

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу