Qatygezdik vırýsy

О́tken ǵasyrdyń 80-jyldary rejısser R.Bykovtyń «Chýchelo» atty fılmi Odaq kólemindegi búkil eldi shýlatqan bolatyn. Kishkentaı ǵana 6 oqıtyn balalardyń boıynan sonshalyqty qatygezdikti kórgen qazaq qaýymy, bálesinen aýlaq, qalada ósken ózge ulttyń qatybastary ábden buzylyp ba­rady eken, bizdiń balalarymyzdan, keleshegimizden aýlaq dep shoshyǵan. Ol kezde mundaı zulymdyq qazaq balasynda kezdespeıtin jat qylyq sanalatyn. 

Егемен Қазақстан
11.10.2018 92
3

Qazir bizdiń qoǵamda qatygezdiktiń vırýsy bar. О́tkende reabılıtologterdiń konferensıasy ótip, sonda jer-jerden bastary qosylǵan dárigerlermen úzilis kezinde áńgimelesip turyp mynadaı jaıtty estidim. Bir dáriger aıtady: – Qoǵam múgedekterge óte qatal qaraıdy. Bizder kómektesip, kóńiline senim uıalatqan jastar JOO-larǵa túsip, stýdent atanýda. О́tkende alǵash ret anasynsyz jalǵyz ózi sabaqqa shyqqan qyzdy balalar sońynan qalmaı júrip mazaqtap, tas laqtyrypty. Biz jasyma, alǵashynda solaı bolady, keıin kózderi úırenip qoıady, dep jubattyq. Qolarbamen júrgender úshin qoǵamdyq oryndarǵa pandýstar salynǵan, al olardan múgedekter túgili saý adam qulaıtyndaı. Múgedekterge esh jany aýyrmastan, «bar» degen at úshin, esep berýge ǵana qoıyla salynǵan. Keıde bizdiń ortalyqqa keletin balalarǵa qarap, men qandaı uıatsyz adammyn, 12 múshem saý, júre alamyn, sóıleımin, qos janarym jaınap tur, sóıte tura ómirge ókpelep, anaý durys emes, mynaýym bolmady deımin. Qandaı uıatsyzdyq dep, balalaryma aýyrdym dep aıtpańdar, naǵyz aýyrǵandy kórgen joqsyńdar deımin. 

Byltyr júre almaıtyn bir bala aıaǵyn basatyn jaǵdaıǵa jetkende tusaýkeser ótkizdik. Sonda jasóspirim óz betinshe 6-7 qadam jasady. Sol qadamdarǵa súmekteı bolyp terledi. Tamshylaǵan teri nansańyz aǵyp emes aý, quıylyp tógilip jatty. Qandaı qaırat! Álgi bala aýrý janyna batqanyna qaramaı erik-jigerimen enteleı alǵa adymdady. Júgirip ketpes, biraq júre alatyn bolady. Mine, sondaı eńbekpen ortaǵa oralǵysy kelgen janǵa qoǵamdaǵy qatygez jandar teris qaraıdy. Kúnderdiń kúninde ata-analary ómirden ketedi, sonda ol balalar ne isteıdi? Sondyqtan olardy bizdiń qoǵamǵa kiriktirý, áleýmettendirý máselesi týady. Al bala qıyndyǵyna tek ata-ana shydaıdy. Keıde tipti sonshalyqty taýqymetten olar da sharshap ketetin kezderi bolady.

О́tkende inim: – Men bireýlerge kómek­teskim keledi, ne isteıin? – deıdi. – Onda alys aýyldan kelip reabılıtasıaǵa jatqan balalar bar, olardyń Astanaǵa keldik degen aty ǵana, qalany kórmegen, olar túgil jaǵdaılary joq áke-shesheleri de kórmegen, sondaı eki balany analarymen birge mashınaǵa otyrǵyzyp qalany aralat, «Báıterekke», «Han shatyrǵa», «Okeanarıýmǵa» apar, tek ortalyqqa tilhat tastap ket, – dedim. Tańerteń ketip, keshke qydyrtyp alyp kelgen baýyrym sóıleı almaıdy. Tamaǵyna tas tyǵylǵandaı. Qandaı qıyn taǵdyrly balalar, ata-analaryna qandaı aýyr edi, biz aqymaq ekenbiz, bardyń qadirin bilmeıtin dep erteńine ǵana kórgenin aıta aldy. 

Ondaı balalar óte sezimtal, tipti psıholog, adamdardy kózqarastarynan-aq qaısynyń qandaı oımen qaraǵanyn rentgen apparaty tárizdi birden ańǵarady. Olardyń kózderinde «eger jýrnalıst bolsańyz myna qoǵamǵa aıtyńyzshy, jetkizińizshi, taǵdyrlary onsyz da júk artqan adamǵa osynyń bárin kóterý ońaı ma» degen oi jatady. 

Qatygezdik vırýsymen qalaı kúresýge bolady? Múmkin ákimder men mınıstrlerge bir kún qolarbaǵa otyryp qala aralap kórýi kerek shyǵar. Al jalpy qoǵam, sizder men bizder túsinip, qabyldaý úshin ne isteýimiz kerek?

Halyq – dana. «Estigendi kóz kóredi» deıdi. Kóz kórdi, shoshynǵannyń bári aldyǵa kelgendeı. Jaqynda ǵana elimizdegi sport kanalynan «Erejesiz tóbelesti» kórsetti. Artynsha áleýmettik jeli betindegi qazaq eki jaryldy. Biri Habıb dep ólermendendi, bireýleri jaqtamady. Qalyń kópshilik ishinde jurtshylyqty oıǵa shaqyrǵan esti sózder de aıtyldy. Serkesózimen tanylǵan saıasattanýshy Erlan Saırov «Habıb úshin biraz jerge barǵanymyz da qyzyq...

Kóshpendide, túrikte, qazaqta salqyn­qandylyq, meıirimdilik, marhabat degen sezim birinshi turmaýshy ma edi? Bizdiń ulttyq psıhologıa synyp bara ma?», dese belgili jýrnalıst, erkin oıly Dúráli Dúısebaı «Habıb, Habıb!» dep ony qorǵashtap jatyrmyz. Jyǵylyp jatqandy tepkileý, býyndyrý, tóbesinen baltamen urǵandaı tópeleý de bizge jat. Qazaq «Itjyǵys» dep jyǵylǵandy ornynan turǵyzyp jiberip jekpe-jekke shyǵaratyn halyq edik» degen oıyn aıtqan.  

Besiktegi balaǵa da jan terbeıtin áldı aıtyp aıalap ósiretin halyq búginde halyqtyq qasıetke jat qatygezdikti dáriptep, BAQ arqyly jurtshylyqqa, býyny qatpaǵan jasóspirimge kórsetip jatyrmyz. Balaǵa búgin jyǵylyp jatqandy tópelep urǵandy dáriptep otyryp qaıdan «sen izgi bol» dep aıta alamyz? Qatygezdik vırýsyn ózimiz taratyp, emin taba almaı júrmeıik.

Anar TО́LEÝHANQYZY,

«Egemen Qazaqstan»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.10.2018

Мемлекет басшысының Финляндия Республикасына ресми сапары жалғасуда

17.10.2018

Kazakhstan Fashion Week сән апталығы басталды

17.10.2018

«Орда» бағдарламасы-әлеуметтік жағынан аз қорғалған отбасылардың үлкен үміті

17.10.2018

Алматы облысында 100 учаскелік полиция пункті ашылды

17.10.2018

Бүркіттің балапандары еркіндікке жіберілді

17.10.2018

«Барыс» «Автомобилисті» ұтты

17.10.2018

Кукушкин «Кремль кубогында» Донскойға есе жіберді

17.10.2018

Аргентинада үш боксшымыз финалға шықты

17.10.2018

Атырауда 2500 пәтер орталық жылу жүйесіне қосылады

17.10.2018

Маңғыстауда күйші қыз-келіншектер байқауы басталады

17.10.2018

Жұмекен жырларын жатқа оқыды

17.10.2018

Солтүстік Қазақстанда Қожаберген жырауға ескерткіш орнатылды

17.10.2018

Дарындылар топ жарды

17.10.2018

Суретшілер симпозиумы

17.10.2018

Амангелді батырдың туы қандай болған?

17.10.2018

Ел әкемді әулиедей көруші еді

17.10.2018

Машина жасау саласында өзара әрекеттесу және ынтымақтастық меморандумына қол қойылды

17.10.2018

Даладай дарқан, таудай заңғар

17.10.2018

«Алтын тамыр» – аймақ тарихының айнасы

17.10.2018

Алтай сынды ұлы тауды ұлықтауға тиіспіз!

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Jer emgender oza ma, toza ma?

Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdik vırýsy

О́tken ǵasyrdyń 80-jyldary rejısser R.Bykovtyń «Chýchelo» atty fılmi Odaq kólemindegi búkil eldi shýlatqan bolatyn. Kishkentaı ǵana 6 oqıtyn balalardyń boıynan sonshalyqty qatygezdikti kórgen qazaq qaýymy, bálesinen aýlaq, qalada ósken ózge ulttyń qatybastary ábden buzylyp ba­rady eken, bizdiń balalarymyzdan, keleshegimizden aýlaq dep shoshyǵan. Ol kezde mundaı zulymdyq qazaq balasynda kezdespeıtin jat qylyq sanalatyn. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу