Жанға бататын бүйрек тастарының әсемдігі

Әлем халқының 10 процентінің бүйрегінде тас бар. Бір қызығы, несеп жүйесінде кездесетін мұндай тастар көз тартардай әдемі, микро әлемдегі маржан рифтері секілді. Осы науқас түрін емдеу мен диагноз қоюды жетілдіру мақсатында жүргізілген таяудағы зерттеу барысында осындай күтпеген жаңалық ашылды. 

Егемен Қазақстан
12.10.2018 1569
2 Майанди Сивагуру, Джессика Соу, Брюс Фаук зертханасы; Carl R. Woese гендік биология институты, Иллинойс университеті. Зерттеушілердің айтуынша, бүйректегі тастар «бүйрек психологиясының қатпарлы тарихының әр минутын» көрсетеді.

Эмили БАУМГАРТНЕР, «Нью-Йорк Таймс»

Scientific Reports журналында жарияланған мақалаға сүйенсек, бүйрек тасының біркелкілігі және ерімейтіндігі жөніндегі пі­кір шындыққа сай келмейді. Кері­сінше, бүйрек тастары өте кіш­кентай маржан рифтері немесе әк­тас құрылымына ұқсайды. Қат­пар­ланған күрделі тастар уақыт өте жиналып, қайта еріп отырады. 

«Дәрігерлер ұсқынсыз, қы­зық­сыз кесекті тауып, оған мән бермеген кезде, олар ең құнды деректер кітабы – бүйрек психологиясының қатпарлы тарихының әр минутын лақтырып тастайды», дейді жобаны басқаратын Брюс Фаук. Ол – Иллинойс университетінің геология және микробиология профессоры. 

«Бүйрек тастарын мұқият бө­ліп қарағанда, олардың кейбірі расында әдемі екенін байқауға болады. Олар жеодаға, ағаштағы са­қинаға ұқсайды. Кейбірі қабыр­ғаға іліп қоятын түрлі зат секілді. Сондықтан зерттеу – өте қызық әрі жаңа сала», дейді доктор Брайан Матлага. Ол Мэрилендтегі Джонс Хопкинс ауруханасында уролог және бүйрек тасын алумен айналысатын хирург. 

Доктор Фауктың зерттеу жұмысы оны Йеллоустон ұлт­тық саябағы (АҚШ) және Аус­тр­а­лиядағы Үлкен тосқауылды ри­фіне жетелеп әкелді. Ол бүйректегі тас­тар мен маржанның сүйегі, ыс­тық бұлақ травертині, тіпті жер қабатының астында жатқан мұнай мен газ арасындағы байланысты байқады. Тірі ағзалар, су және минералдың қалыптасуы ортақ екен. 

«Йеллоустон ұлттық саябағы бұ­лақтарынан шығатын су ыстық әрі тұзды. Яғни, теңіз суы және несеп секілді», дейді ол. Бұ­лақ суы күрделі тастарды қа­лып­тас­тырады. Доктор Фауктың айтуын­ша, олар бүйрек тастарына қатты ұқсас. 

Доктор Фаук және оның әріп­тестері 6 науқастан алынған 50-ден астам бүйрек тастары бөл­шектерін түрлі жарық және электрон микроскоптары арқылы зерттеді. Олар органикалық заттар мен кальций кристалдарын ультракүлгін сәулелер арқылы анықтады. Мұндай сәулелердің жиілігі кейбір минералдарды жарқыратады. 

Airyscan super-resolution microscopy деп аталатын жоғары сапалы тәсіл арқылы бүйрек тастарындағы органикалық заттар мен кристал қатпарлары түрлі-түсті суретке түсірілді. Доктор Фауктың айтуынша, олардың пішіні әртүрлі: жырықтармен, үшбұрыштармен және басқа да геометриялық фигуралармен айшықталған. Тастардағы бұзылу іздері сондағы материалдардың басым бөлігі уақыт өте жойылып, қайта түзіліп отырғанын көрсетеді. 

Дәрігерлер науқасқа жүргі­зілетін емді оның несеп анали­зіне қарап белгілейді. «Қазір тастардың неліктен өсетінін білеміз. Ендігі мәселе осы процесті кері айналдыруға, яғни тастарды ерітудің жолын анықтауда жатыр», дейді доктор Матлага. 

Зерттеу жұмысы түрі гипо­тезалар жасаған геологтарға ар­налған. Әсіресе ол 1667 жылы қат­парланған тастар тарихи де­ректердің жылнамасын көрсе­те­ті­нін ұсынған даниялық анатом Николас Стеноның құр­меті­не жүр­гізілген (Бір қызығы, ол бүй­рек тастары ауруынан қайтыс болды). 

© 2018 The New York Times News Service

Мақаланы аударған Абай АСАНКЕЛДІҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.10.2018

Астанада вирусты менингитке күдікті сегіз оқушы ауруханаға жатқызылды

18.10.2018

Еуроодақ саммиті: «Брексит» мәселесі қиындай түсті

18.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Рольф Драакпен және Мехран Эфтехармен кездесті

18.10.2018

Қарағандыда әнші-композитор Қорабай Есеновтің мерейтойлық кеші өтті

18.10.2018

Мемлекет басшысы Еуропаның іскер топтар өкілдерімен кездесті

18.10.2018

Маңғыстауда алғашқы электр қуаттандыру станциясы ашылды

18.10.2018

«Ұлттық чемпиондар 2.0» бағдарламасы басталды

18.10.2018

Көлік кептелісінде көмекші - Road Zipper

18.10.2018

«Хабар 24»: «Egemen Qazaqstan»-ға шолу

18.10.2018

Венгрияға баратын балуандар белгілі

18.10.2018

Қыздар университеті туған жерге тағзым етіп қайтты

18.10.2018

Керчьтегі оқиғада қаза тапқандардың ішінде қазақстандықтар жоқ

18.10.2018

Илья Теренченко «Нұр Отан» партиясының хатшысы болып тағайындалды

18.10.2018

Д. Кәлетаев Қостанайдағы үкіметтік емес ұйымдар республикаға үлгі екенін айтты

18.10.2018

Таиланд қазақстандықтарға визаны тегін бермек

18.10.2018

Қызылордада Жолдаудағы тапсырмалардың мәні түсіндірілді

18.10.2018

79 жасында алғаш рет подиумға шыққан Ван Дешунь

18.10.2018

Жалпы азаматтық құқықтар ар-ұждан бостандығымен шиеленіспейді

18.10.2018

Қызылордада апатты үйлер мәселесі шешілді

18.10.2018

Марат Сұлтанғазиев Мемлекеттік кірістер комитетінің төрағасы болып тағайындалды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Jer emgender oza ma, toza ma?

Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу