Қытайдың шағын фермаларының жойылуы әлемге пайдалы

Бұл ауылдың өмірі бірқалыпты. Егін егу мен жинау маусымдары осы ауылдағы 3000 тұрғынның өміріне тікелей қатысты. Чжэн Нанданың қырық жылдан бергі өмірі Шаньки провинциясының солтүстігіндегі елді мекенге тиесілі егістікте өтті. Ол сиырлар жегілген соқаны бақылайтын. 

Егемен Қазақстан
24.10.2018 3608
2 Гиллс САБРИЕ, «Нью-Йорк Таймс»

МАЙКЛ ШУМАН, «НЬЮ-ЙОРК ТАЙМС» – Шанхуй, (Қытай)

Қазір оның жасы жетпіске жуық­тады, сондықтан мұн­дай ауыр еңбекке шамасы кел­мей­ді. Оның балалары ауыл шаруа­шылығына қызығушылық таныт­пағандықтан, қалаға жұмыс істеу­ге кеткен-ді. Сондықтан Чжэн уа­қытпен санасуға мәжбүр. Ол өзіне тиесілі шағын жер телімін заманауи техникалары бар өзге фермерлерге жалға береді. Осы­лайша жылына табатын 500 доллары оның жайлы өмір сүруіне жеткілікті.

«Мен балаларымның қасы­на барып тұрғым келмейді. Қы­тайларда жапырақтар өзінің тамырына қайта оралады деген сөз бар», дейді ол. Жастар қалаға кет­кендіктен, Чжэн мырза сияқты басқа да шағын фермерлер нәпақа табу үшін жерін жалға береді. Ғасырларға созылған отбасылық ша­ғын фермалар мемлекеттің дамуына үлес қосып келді. 

Мао Цзэдун басымдық берген қо­жалықтар 1980 жылдары та­ратылған соң, фермерлерге же­ке учаске иемдену құқығы бе­рілді. 1990 жылдардың ортасында мемлекеттік саясатта жасалған өзгерістер нәтижесінде фермерлер жерді үлкен көлемде жалға ала бастады. 

Қазіргі таңда Қытайдың ауыл шаруашылығы секторында ірі коммерциялық фермалар ба­сым­дық танытпаса да, сең қозғалды.

Дәстүрлі өмір салтын модернизация басуы қайғылы оқиға се­кілді саналуы мүмкін. Бірақ мұн­дай трансформация Қытай мен әлемдік экономика үшін өте тиімді. 

Үлкен фермалардың пайдасы молая бастады. Фермерлер табысы да көбейді. Нәтижесінде қалаға ағылған адамдар саны артып, Ford автокөліктеріне, Starbucks-тің каппучиносы мен Apple айфондарына сұраныс одан әрі арта түседі. 

Шағын фермалардың жойылуы 27 жастағы Чжэн Чэнгунға қолайлы. Жиырма жыл бұрын оның әкесі шағын жер теліміне егін егетін. Содан бері Чжэн мыр­за мен оның ата-анасы жергілікті үкі­меттен және басқа ауыл тұр­ғындарынан 65 гектардан астам жер телімін жалға алды. 

Осы еңбектің нәтижесінде жүгері мен сәбіз бизнесі дамы­ды. Жиналған жүгерілер көрші қой­мада сақталады. Күзде сәбіз жинау кезінде шамамен 10 ауылдың жүзден астам тұр­ғыны жұмысқа тартылады.

Осындай көлемдегі жердің арқасында Чжэн шағын фер­малардың түсіне кіріп шықпайтын пайда, шамамен 80 000 доллар табады. Қаржының басым бөлігі тағы да жер жалдау мен құрал-жабдық алуға жұмсалады. 

«10 жылдан кейін мен сияқты ірі фермерлер көп жерді жалға алады», деді Чжэн мырза. 

Соңғы 10 жылда 59 жаста­ғы Чжан Mианхуан өзінің фер­ма­сының көлемін 10 есе ұлғайтты. Қазір 12 гектар жерге жүгері және құмай жүгері өсіреді. Ол бұрын шағын жер телімінен жылына 300 доллар табатын. Бұл өзінен артылмайтын. Ал қазір шамамен 9000 доллар пайда көреді. 

Қытайдың ауылдық жерле­р­індегі қалыптасқан жағдайлар отба­сылардың әл-ауқатын өзгер­те­тіндіктен, ол қоғамдық түсінікке кері әсер етуі мүмкін. 

66 жастағы Чжан Чэншэн екі жыл бұрын мотоцикл апатынан алған жарақаты кесірінен ауыл шаруашылығымен айналысуды тоқтатып, отбасын асырау үшін жерін жалға берді. Оның үш баласы қалада жұмыс істейді. «Әйелім екеуміз қартайғанда қа­лай өмір сүретінімізді уайымдай­мыз. Бұл – жалпы қоғамдағы алаңдаушылық», деді ол.

Кейбір ауылдарда фермалар көбейіп, халық саны күрт аза­йып жатыр. Қытай халқының көп болғаны соншалық, жүздеген миллион адам ауылдық жерде қалуға мәжбүр. 

Ауыл халқының саны азайға­нымен, Шанхуй тұрғындары елді­ мекен бұрынғыдай қайта бақуатты болатынына сенімді. «Бәрі жақсы болады», дейді зейнеткер фермер Чжэн Нанда.

Кей тұрғындар кедейшілік дәуірін сирек еске алады. Күн ұя­сына батып, ауа райы сал­қын­­дағанда 61 жастағы Ван Юй­лин талай жылғы әрекетін қайта­лап, Шанхуй шетіндегі жүге­рі егістігіне қарай бет алады. Үш баласы қалада жұмыс істей­тіндіктен, күндердің бір күні фер­масынан бас тартуға тура келе­тінін жақсы түсінеді.

Ол айналасын көзбен шо­лып тұрып, «Сіз ауыл шаруа­шы­лығынан көп ақша таба алмайсыз» деп амалсыз күрсінді.

Мақаланы аударған Мәдина ЖӘЛЕЛҚЫЗЫ, 

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.01.2019

Чили жағалауында магнитудасы 6,8 жер сілкінісі болды

20.01.2019

Астанада Жастар жылының ашылуы өтеді

20.01.2019

Экономиканы роботтандыру: қатер ме, мүмкіндік пе?

19.01.2019

Атырауда «Отбасы орталығы» және «Татуластыру орталығы» ашылды

19.01.2019

Мақтаарал ауданында диқаншылық басталды

19.01.2019

Ақтөбе-Атырау тас жолының бойында орналасқан аумақ күрделі жөндеуден өтіп жатыр

19.01.2019

Астанада көші-қон заңнамасын бұзған 33 шетелдік еліне қайтарылды

19.01.2019

​СІМ басшысы Тәжікстан елшісін қабылдады

19.01.2019

​Қазақстанның Елшісі НАТО Бас хатшысына Сенім грамоталарын тапсырды

19.01.2019

Рейтер: Трамп пен Ким Чен Ын ақпанда кездеседі

19.01.2019

Алматыға Катардан алғашқы жүк рейсі келді

19.01.2019

Ақмолалықтар мүгедектер үшін автобустардың қолайлылығын бақылауда

19.01.2019

Футболдан Қазақстан ұлттық құрамасының бас бапкері тағайындалды

19.01.2019

Филиппиннің ең бай адамы қайтыс болды

19.01.2019

Қазақстанда «ақылды қала» пайда болды (видео)

19.01.2019

«Нұр Отан» мектеп асханаларын жалға алушыларды тексерумен айналыспайды

19.01.2019

Балалар Евровидение — 2019 байқауы Краков қаласында өтеді

19.01.2019

Локомотивтерді жөндеу толық орындалды

19.01.2019

Мексикада құбыр жарылып, 20-дан астам адам қаза болды

19.01.2019

Мәжіліс депуттары Түркістандағы тарихи орындарды аралады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу