Жалқаулықтың сыры неде?

Біз физикалық тұрғыдан жалқау болып жаратылдық па? Неврологиялық жаңа зерттеу нәтижесі осы сұраққа жауап беріп отыр. Ғылыми жұмысқа сүйенсек, адамдар жаттығу жасауды жоспарлағаннан-ақ мидағы кейбір сигналдар жалқаулыққа итермелейді екен. 

Егемен Қазақстан
24.10.2018 2339
2 Эд ДЖОНС, Agence France-Presse – Getty Images

ГРЕТХЕН РЕЙНОЛЬДС, «НЬЮ-ЙОРК ТАЙМС» 

Зерттеу жұмысы мидың адам ниетін қалай өзгертетінін анық­тайды әрі оның нәтижесі жат­тығу жасауға шабыт береді. 

Физиологтер адамның бел­сенді өмір салтын ұстануға ниеті мен олардың мінез-құлқындағы айырмашылықты ұзақ уақыт түсіндіре алмай келген. Жаттығу жасаудың денсаулық пен тән сұлулығы үшін маңызды екенін білсек те, кейде оны жасауға мойнымыз жар бермейді.

Үнемі қозғалып, жаттығу жасауды әдетке айналдырсақ, ойымыз озық, санамыз сергек болатынын байқау қиын емес. 

Әдетте дене қозғалысымен шұғылдануға уақыттың аздығын, мүм­кіндіктің жоқтығын айтып, қолайсыз жағдай мұрша бер­мейді деп, кінәні сырттан іздеу­ге бейімбіз. Бірақ жақында ха­лықаралық зерттеушілердің тағы бір тобы бұл мәселенің түп-та­мы­рына үңіліп, өзіндік тұжырым жасады. 

Олар бұған дейін жүргізілген дене шынықтыру бойынша зерттеулерге шолу жасап, адамдардың белсенді өмір салтын ұстануды армандайтынын анықтады. Бірақ көбінің іс-әрекеті бұл оймен үйлеспеді. Ақыры зерттеушілер адамдардың ойы физикалық қозғалысқа ынтаны қаншалықты жойып жіберуі мүмкін екенін тексеріп көруге бекінді.

Мәселенің анық-қанығын түсіну үшін олар денсаулығы мық­ты 29 адам жинады. Зерттеу­ге қатысушылардың бәрі физикалық тұрғыдан белсенді болуды қа­лай­тынын айтса да, кейбірі ғана оны әдетке айналдырған екен. Ға­лымдар олардың денесіне мидағы электрлі белсенділікті тіркейтін электораттар орнатты. 

Содан кейін еріктілер дене жаттығуларына көзқарасын анық­тай­тын компьютерлік сы­нақтан өтті. Бірінші оларға таяқша сияқты фигура бейнеленген аватар (адам бейнесі бар компью­терлік графика – М.Ж) берілді. Олар бақылауындағы аватарларын экранда көрсетілген басқа аватарлармен байланыстырып отыруы қажет. Мәселен, экранда велошабандоздың суреті бейнеленген фигураны көрсете салысымен, лезде алаңсыз жатқан адамның суреті пайда болады. 

Еріктілерге аватарын бел­сен­ділікті бейнелейтін суреттерге жылдам апарып, енжарлықты көрсететін бейнелерден алыстату және оның керісінше нұсқасын жасау тапсырылды. «Жеткізу-бас тарту» деп аталатын бұл тест экранда көрсетілетін нәрсе туралы саналы түрде қалай ойлануды анықтайтын тәсіл саналады. 

Еріктілер белсенді бейнелерді таңдауға келгенде жылдамырақ әрекет етті. Олардың барлығы са­налы түрде қозғалыста болған фигу­раларды таңдады. 

Алайда, бейсаналық деңгейде олардың миы басқаша нәтиже көр­сетті. Мидың электрлік белсен­ділігі көрсеткіштеріне сәйкес, еріктілер белсенділікті көрсе­тетін бейнелерді таңдау үшін ми ресурстарын, әсіресе мидың терең бөліктерін әлдеқайда көп пайдалануға тура келген.

Ал енжарлықты таңдау бары­сында миға көп күш түспеген. Яғни адамдар қалай айтқанына қара­мастан, осындай әрекет арқы­лы мидың қай шешімді санасыз түрде қабылдайтынын көрсетеді. 

«Меніңше, мұндай нәтижелер миымыз туғаннан белсенділікке қарағанда енжарлыққа бейім келетінін көрсетеді», дейді Bri­tish Columbia университетінің (Ван­кувер) докторанты Маттиу Буйсгонтье. Ол Швейцариядағы Женева университетінің өкілі Борис Чевалмен бірге осы зерттеумен айналысады. 

Доктор Буйсгонтьенің айтуынша, нәтижелердің эволюциялық тұрғыдағы мәні зор. «Энергияны үнемдеу баяғыдан бізде бар. Бұл эксперимент өте пайдалы. Өйткені спортпен айналысқысы келмейтін адамдар жалғыз емес екенін түсінеді», дейді ол. 

Адамдар табиғатынан енжар­лыққа әуес. Бірақ доктор Буйс­гон­тьенің айтуынша, мидың қалай ойланатынына қарамастан, саналы түрде таңдау жасай аламыз.

Мақаланы аударған Мәдина ЖӘЛЕЛҚЫЗЫ, 

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

13.11.2018

Egemen Qazaqstan алғашқылардың бірі болып Chartbeat құралын пайдаланады

13.11.2018

Жаңақорған ауданында 116 бас қой белгісіз аурудан қырылып қалды

13.11.2018

Қызылордада қауіпті аймақтар анықталып, даярлық мәселелері күшейтілді

13.11.2018

Ақтөбеде жоғары жылдамдықтағы интернет желісі ұлғаяды

13.11.2018

Елбасы Астана клубының төртінші отырысына қатысты

13.11.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Ауғанстан Республикасының бұрынғы президенті Хамид Карзаймен кездесті

13.11.2018

«Айша бибі» мен «Ақыртас» әлемдегі ерекше туристік нысандардың тізіміне енді

13.11.2018

Павлодарда Португалиялық профессор студенттерге дәріс беріп жүр

13.11.2018

Т.Сүлейменов ел өңірлеріндегі жылу бағасының әртүрлілігін түсіндірді

13.11.2018

Тайваньда таеквондодан Президент кубогі додасы аяқталды

13.11.2018

Елордалықтар 14 қарашада жалпыхалықтық диктант жазуға қатысады

13.11.2018

Үкіметте 10 айдағы әлеуметтік-экономикалық даму қорытындылары қаралды

13.11.2018

Б.Сағынтаев өңірлердегі халықтың нақты табысының көрсеткіштеріне ерекше көңіл бөлуді тапсырды

13.11.2018

Тұрмыстық қатты қалдықтар адамдардың қажетіне жарай бастады

13.11.2018

Шымкентте 5 000 000 теңгеге бағаланған көгершін көрмеге қойылды

13.11.2018

Қызылорда облысында газ құбыры құрылысы басталады

13.11.2018

Елбасы Еуропалық комиссияның бұрынғы төрағасы Жозе Мануэль Баррозумен кездесті

13.11.2018

Венгрияда синхронды жүзуден жасөспірімдер құрамасы бірінші орынды иеленді

13.11.2018

Тарифтерді көтерген монополистер заң алдында жауап береді

13.11.2018

Алматыда мектеп оқушылары арасында шешендік өнер байқауы өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Zaman talqysyndaǵy qazaq

Feısbýktegi paraqshamdy ashyp qaraımyn da oılanamyn. Feısbýkti men ádette merzimdik buqaralyq aqparat quraldarynyń nazarynan tys qalǵan oqıǵalar men jańalyqtardy jáne oǵan degen qoǵamnyń kózqarasyn bilý úshin ashamyn. Meniń paraqshamda úsh jarym myńnan astam jazylýshym bar. Olardyń 95 paıyzdan astamy – qazaqtar.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу