Qandaı tamaq ishken paıdaly?

Qulaq túrip tyńdaı berseń, qandaı as iship, qandaı astan bas tartý kerektigi týraly, qaısysynyń paıdaly, qaısysynyń zıandy ekendigi jaıly áńgime kóp. Keıde sondaı sózderdiń qaısysyna senerińdi bilmeı shaqshadaı basyń sharadaı bolatyn kezder oryn alyp jatady. Maıly tamaqty jeme, kofe densaýlyqqa zıan degen sıaqty áńgimeler jıi aıtylady. Spırtti ishimdik týraly tipti aýyz ashpaý kerek. Sonda qandaı as paıdaly, qandaıy zıandy?

Егемен Қазақстан
30.10.2018 44
3

Aıtalyq, kókónis pen jemis-jıdek yqylym zamandardan beri paıdaly taǵamdar túrine jatady. Osy oraıda ony qatyrylǵan kúıde emes (uzaq saqtaý úshin), jas kúıinde paıdalanǵan durys degen pikir bar. Degenmen amerıkalyq ǵalymdar qatyrylǵan kókónis pen jemis-jıdektiń quramynda dúkenderde satylatyndarǵa qaraǵanda dárýmender men paıdaly zattardyń kóp bolatynyn anyqtaǵan. Mysaly, tońazytqyshta bes kún saqtaǵannan keıin-aq jańa ákelgen kókónis pen jemis-jıdekte onyń qatyrylǵan túrine qaraǵanda A dárýmeni áldeqaıda az bolady eken. Sonymen birge bul aıtylǵandardyń kókónistiń keıbir túrlerine ǵana qatysty ekenin de esten shyǵarmaǵan jón.

Paıdaly zattary men dárýmenderi kóp bolǵandyqtan shyryndar salamatty tamaqtaný júıesiniń mańyzdy bóligi sanalatyny barshaǵa aıan. Tipti rasıonnan barlyq tamaq túrin alyp tastap, tek shyryn ishýge ǵana keńes beretin dıeta túrleri de bar. Sóıte tursa da Prınston ýnıversıtetiniń ǵalymdary jemis shyrynyn ash qarynǵa ishýdiń ishektiń mıkroflorasyna teris áser etetinin eskertýde. Sondyqtan ony as iship bolǵannan keıin ǵana paıdalanǵan durys kórinedi. Sonyń ózinde de, aýstralııalyq ǵalymdar anyqtaǵandaı, jemis shyrynyn turaqty túrde iship turý ortalyq sıstoldy qan qysymyn joǵarylatyp, júrek-qan tamyry aýrýlarynyń damý táýekelin kúsheıte túsedi eken.

Jasyratyny joq, kez kelgen dárigerdiń aldyna bara qalsańyz maıly tamaq ishpeńiz dep keńes beredi. Al endi halyqaralyq zertteýshiler toby maılar qaýipsiz ǵana emes, sonymen birge paıdaly degen qorytyndyǵa kelgen, 18 eldiń 135 myńnan astam azamatynyń densaýlyq kórsetkishterin salystyra kelip ǵalymdar maılar jetkiliksiz bolǵan jaǵdaıda júrek-qan tamyry aýrýlarynyń paıda bolý qaýpi kúsheıe túsetinin baıqaǵan. Sol sıaqty elý myńdaı názik jandy qatysqan basqa bir zertteýde de ǵalymdar sút bezi, jýan ishek obyry nemese júrek aýrýlarynyń damýy men rasıondaǵy maı deńgeıiniń arasynda eshqandaı baılanystyń joq ekendigin anyqtaǵan.

Jurttyń kópshiligi uıqyny ashady, sergitedi dep súısinip ishetin kofe týraly da jaǵymdy pikirler aıtyla bermeıdi. Ásirese 1991 jyly DDSU-nyń Obyrdy zertteý jónindegi halyqaralyq agenttigi kofeni kanserogenge jatqyzǵannan keıin onyń zıany týraly áńgime burynǵydan da jıi aıtyla bastaǵan bolatyn. 2016 jyly joǵaryda atalǵan agenttik sarapshylary onkologıalyq aýralardyń paıda bolýyna kofeniń qatysy bar ekendiginiń ǵylymı turǵyda dáleldenbegenin túsindirip berdi. Bul az deseńiz, zertteýler barysy kúnine bir shyny aıaq kofe ishý obyr, júrek jáne qan tamyrlary aýrýlary qaýpin tómendete otyryp, densaýlyqqa qolaıly áser etetinin dáleldegen.

Salamatty tamaqtaný, dene belsendiligi jáne alkogoldi ishimdikten múlde bas tartý áıelderde sút bezi obyrynyń, erkekterde prostatit aýrýynyń paıda bolý táýekelin azaıtady deıdi fransýz ǵalymdary. AQSh-tyń obyr aýrýyn zertteıtin ınstıtýtynyń qyzmetkerleri de dál osyndaı kózqaras ustanady eken. 

Degenmen Vırdjınıadaǵy polıtehnıkalyq ýnıversıtet ǵalymdary óz áriptesteriniń shyǵarǵan qorytyndylarymen op-ońaı kelise salmaq emes. Olar júzimniń qabyǵynda, ıaǵnı tıisinshe sharapta bolatyn resveratrol dep atalatyn zattyń mıǵa oń áser ete otyryp, qartaıýdy tejeıtinin dáleldegen. Onyń syrtynda sharapty shamamen ishý mıdy túrli qabynýlardan saqtap, kletkalardyń túrli toksınderden arylýyna kómektesetin kórinedi. Al syra bolsa, shamamen ishken jaǵdaıda júrek-qan tamyry aýrýlarynyń aldyn alyp, qandaǵy holesterınniń deńgeıin qalypqa keltiredi deıdi vırdjınıalyq ǵalymdar. 

Kópshiligimiz kúndelikti as retinde qoldanyp júrgen keıbir taǵam túrlerine qatysty birqatar ǵalymdardyń pikirleri mine, osyndaı. Olardyń aıtqandarynyń shyndyqpen qanshalyqty sáıkesetinin nemese sáıkespeıtinin anyqtaý bizdiń qolymyzdan kelmeıdi, árıne. Sondyqtan bul máseleniń naqty sheshimin osy máselelerdi áli de tereń zertteı alatyn ǵalymdardyń enshisine qaldyrǵan durys. Al joǵarydaǵy jaıttardy baıandaı otyryp odan tek habardar bolýdy ǵana maqsat etken bizdiń paıymdaýymyzsha, Tabıǵat-ananyń adamzatqa bergen syıynyń qaı-qaısysyn da tutynýǵa bolady. Tek shamadan asyp, shekten shyǵyp ketpeý kerek. 
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.01.2019

Франциядан Англияға бет алған ұшақ Ла-Манш бұғазында жоғалып кетті

22.01.2019

Жастар жылының логотипі бекітілді

22.01.2019

Жол азабына ұшырағандарға шекарашылар көмекке келді

22.01.2019

Р.Бекетаев: мемлекеттік сатып алуларға қатысу үшін салық төлеу керек

22.01.2019

Жаңақала ауданында жоғалған адам табылды

22.01.2019

Сенатта халықаралық құжаттар қаралды

22.01.2019

Федерация кубогында ел намысын кімдер қорғайды?

22.01.2019

Төсек тартқан науқасты үйде күтетін «Үйдегі Хоспис» жобасын қолға алу керек

22.01.2019

Қарағанды облысында адасқандар құтқарылды

22.01.2019

Іскер әйелдер қауымдастығы – қайырымдылық бастамашысы

22.01.2019

Батыс Қазақстан облысында «Сыбайлас жемқорлықтың  алдын алу» тақырыбында дөңгелек үстел өтті

22.01.2019

Алуа Балқыбекова: Қазақтың боксшы қыздарымен әлемде барлығы да санасады

22.01.2019

Қасиетті қамшы

22.01.2019

Соңғы төрт күнде шығыс өңірінің теміржолшылары шамамен 2 мыңнан астам шақырым жолды қардан тазартты

22.01.2019

«Шымкент - адалдық алаңы» жобалық кеңсесі жаңа жобаны таныстырды

22.01.2019

Ақырзаман жақын ба?

22.01.2019

Шымкенттің орталық аудандарындағы балалар әлі күнге дейін үш ауысымды мектепте білім алып жүр

22.01.2019

«Байқоңыр» кешеніндегі арнаулы өкілінің қызметін қамтамасыз ету басқармасының басшысы тағайындалды

22.01.2019

«Қызылорда облысы әкімдігінің іс басқармасы» КММ директоры тағайындалды

22.01.2019

Астана әкімдігінің аппараттық жиыны бұдан былай ашық форматта өтеді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Jaýapkershilik joq jerde...

Sońǵy jyldary elimizde bosaný úshin aýrýhanaǵa kelgen analardyń qaitys bolý jaǵdaıy jıilep barady. О́tken jazda medısınasy jetilgen qalalar sanatyndaǵy Astananyń ózinde tórt birdeı qaıǵyly oqıǵanyń oryn alýy osy sózimizge dálel. Al Qazaqstan boıynsha 2018 jyldyń segiz aıynda ǵana ana óliminiń 40 faktisi tirkelgen eken. Onyń sebebi nede? Bul jóninde oılanyp, belgili bir sharalar qabyldap jatqan adam bar ma? Shynyn aıtsaq, bul jaǵy óte kúmándi. Eger adamdar jumysta jibergen kemshiligi úshin jazalanbaıtyn bolsa, ondaı jaǵdaıdyń qaıtalana bermesine kim kepil?

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sóz salmaǵy

Baıaǵynyń bıleri taý qulatyp, jer terbetpese de, eldi ıitip, teli-tentekti tıyp, kem basqandy ilgeri ozdyryp, asqynǵandy tejep, órshigendi órelep, ata ǵuryppen, ana úlgisimen bárin jónge saldy. Ul men qyzdyń eteginen tartpaı, aýzynan qaqpaı, qyrandaı túletip otyrǵan. Sodan da shyǵar, «Aýzym jetkenshe sóıleımin, qolym jetkenshe sermeımin, aıaǵym jetkenshe júremin» dep 14 jasynda aýzynan ot shashyp: «El ebelek emes, er kebenek emes, dat!» dep dara tanylǵan Qazybek bıdiń Qońtajynyń tilin baılap, qatty sastyrǵany. Jeteli sózge jetesiz ǵana des bermeıdi.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу