Алтын қайда? Алтын!

Күні кеше ғана Будапештте аяқталған әлем чемпионатының нәтижелерін сараптай келе, Қазақстанның еркін және грек-рим күресі шеберлерінің өнеріне «қанағаттанарлық» деген баға беруге болады. Біздің балуандар үш жүлдеге иелік етті: бір күміс және екі қола. Бүгінгі таңда спорттың бұл түрлерінде мықты бәсекелестіктің белең алып тұрғанын ескерсек, осының өзі тәуір табыс. Ал әйелдер күресінен өткен жарыста қатарынан екінші рет қоржынымыз бос қайтты. Әрине, бұл жағдай бізді алаңдатып отыр. Енді осы және өзге де мәселелерді рет-ретімен баяндайық.  

Егемен Қазақстан
01.11.2018 2395

Еркін күрес шеберлері сайысында 57 кило салмақта белдескен Нұрислам Санаев­тың күміс медаль алғанына ешкім таңдана қойған жоқ. 2014 жылы Ресейден Қазақстанға қоныс аударған кезден бері ол Рио Олимпиадасы мен әлем чемпионаттарынан олжасыз орал­ғанымен, өзге ірі жарыстарда жап-жақсы нәтиже көрсетті. Атап айтсақ, былтыр Нью-Делиде өткен Азия біріншілігінде қола медальды еншілесе, биыл Бішкектегі бәсекеде алтын тұғырға көтерілді. Одан бөлек, түрлі халықаралық турнирлерде атой салып, сан мәрте үздіктер санатына қосылды. Осы жайт­тың барлығын сараптаған Қазақстан ұлт­тық құрама командасының бас бапкері Әсет Серікбаев Венгрия сапары қарсаңында «Санаев жүлдегерлер қатарынан көрінуі мүмкін» деген болжам айтқан-ды. 

Расында да Нұрислам Будапештте өте жақсы күресті. Самоалық Джош Файлауга, украиналық Армен Аракелян, түркиялық Сүлейман Атли және америкалық Томас Патрик Гильманды еш қиналмай ұтқан ол финалда Еуропа чемпионатының екі дүркін жүлдегері, ресейлік Заур Угуевпен тең дә­режеде айқасты. Таразы басы теңселіп тұрған тұста төреші жерлесімізге жоқ жерде ескерту жасап, қасақана түрде жеңісті қар­сыласына ұстатып жіберді. Осы сөзіміздің рас­­тығына Будапешттегі зәулім спорт кеше­ніне жиналған мыңдаған жанкүйер мен теле­ди­дарға көз тіккен миллиондаған көрермен куә. 

Джакартада өткен Азия ойындарына қатысқан Қазақстанның грек-рим күресінің хас шеберлері әлем чемпионатына бармайтынын естігенде көрермендердің көпшілігі «Будапештте жүлде алуымыз қиын болады-ау» деп ойлағаны рас. Мажарстанға сапар шеккен 10 балуанның арасында осыған дейін әлемдік додада тек Демеу Жадыраев (72 кило) қана жүлде алған. 2017 жылы Парижде өткен жарысты ол күміс медальмен қорытындылады. Былтыр Нью-Делиде Мақсат Ережепов (82 кило) Азия чемпионы атанды. 2018 жылы Азамат Құстыбаев (87 кило) Азия ойындарының қола жүлдесін еншіледі. Міне, ең сақа спортшылар осылар. Ал қалғандары осы күнге дейін ересектер арасындағы құрлық біріншілігінің өзінде жеңіс тұғырына көтерілген емес. Секем алуымыз да сондықтан. 

Алайда айтулы дода барысында біз елімізде дарынды жастардың қалың шоғыры өсіп келе жатқанын аңғардық. Будапештте ұйымдастырылған байрақты бәсеке барысында есімдері көпшілікке етене таныс емес қос балуан – Айдос Сұлтанғали мен Мейіржан Шермаханбеттің (суретте оң жақта) асқан шеберліктеріне тәнті болдық. Мәселен, 60 кило салмақ дәрежесіндегі Сұлтанғалидің ең зор табысы – 23 жасқа дейінгілер арасындағы әлем біріншілігі мен жабық ғимараттағы Азия ойындарының қола жүлдесі, кадеттер мен жасөспірімдер арасындағы Азия біріншілігінің алтыны. Сол секілді Шермаханбет те пәлендей биік белестерді әлі бағындыра қойған жоқ. Бір есімізде қалғаны, биылғы жылдың сәуір айында Шымкентте өткен Қазақстан чемпионатында бұл жігіт еліміздің даңқты балуаны Алмат Кебісбаевты қапы қалдырып, айды аспанға бір-ақ шығарды. 

Өзге жерлестеріміздің арасынан тек Де­меу Жадыраев пен Мақсат Ережепов қана жар­­ты жолға дейін жетті. Алғашқы айналым­дар­да қарсыластарын қапы қалдырған олар ши­рек финал мен жұбаныш бәсекесінде сүрінді. 

Венгриядағы жарыста біз Елмұрат Тасмұ­ра­товтың да табысына қуандық. Өзбекстан­ның туы астында өнер көрсетіп жүрген 26 жастағы қазақтың ұлы әлем чемпионатында осымен үшінші мәрте жеңіс тұғырына көте­ріліп отыр. 2013 және 2014 жылдары ол қола медальды иеленсе, бұл жолы күміс алды. Бар­лық қарсыластарын бір деммен ұтқан Ел­мұ­рат финалда ресейлік Степан Маранянға ғана жол берді. Одан бөлек, қандасымыздың Рио Олим­пиадасының қола жүлдегері және Азия­ның төрт дүркін чемпионы деген атағы бар. 

Бір қызығы, былтыр Парижде өткен әлемдік додада Ресей балуандары күрес­тің үш түрінен де жеңіс тұғырының ең биік сатысына бірде-бір рет көтеріле алған жоқ еді. Сол сәтсіздіктен үлкен сабақ алып, тиіс­ті қорытынды шығарған олар бұл жолы жа­рыс­қа керемет дайындықпен келген екен. Грек-рим күресінде айтулы мемлекет өкілдерінің қарқынына ешкім шыдай алған жоқ. 10 салмақ дәрежесінің алтауында бас жүлдені олжалаған ресейліктер командалық сайыста барлық қарсыластарынан қара үзіп кетті. 

Әйелдер күресінен өткен жарыста Қазақ­стан құрамасына бірде-бір жүлде бұйырған жоқ. Ең мықты деген спортшыларымыздың өз­дері жарты жолға жетпей сүрінді. Сол се­бепті де спорттың бұл түріне кеңінен тоқ­та­луды жөн көрмедік. Әйелдер күресінде әдет­­тегідей Жапония командасы озды. Күншы­ғыс елінің әнұраны Венгрияның астана­сында төрт мәрте шырқалды. Сондай-ақ Қы­тай, Болгария, Финляндия, Украина, Кана­да және АҚШ құрама командасының мүше­лері де бір-бір реттен алтыннан алқа тағынды. 

Міне, Будапештте өткен әлем чемпиона­тының нәтижесі осындай. Біздің бір өкінетін жеріміз – бұл жолы да бас жүлдені олжалай алмағанымыз. Сонау 1999 жылы грек-рим күресінен Мкхитар Манукян Қазақстанның балуандары арасынан ең соңғы болып сол белесті бағындырған еді. Содан бері табаны күректей 19 жыл өтті. Күрес өнерін жан-тәнімен сүйетін жанкүйерлер 19 жыл бойы алтын тұғырды аңсаумен келеді. Енді келесі жылы төрткүл дүниенің теңдессіздері бас қосқан дүбірлі дода Астанада өтеді. Бәлкім, өз елімізде, өз жерімізде жалауы желбірейтін жарыста біздің балуандар дәл 20 жылдан кейін өз жанкүйерлерінің үкілі үмітін ақтайды деп үміттенеміз.

­­­Ғалым СҮЛЕЙМЕН,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

14.11.2018

Ардақ Әшімбекұлы Мемлекеттік күзет қызметінің бастығы қызметіне тағайындалды

14.11.2018

Б.Сағынтаев Жамбыл облысының білім беру саласының мамандарымен кездесті

14.11.2018

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері жөніндегі комиссия отырысы өтті

14.11.2018

Елбасы «Астана Бас жоспары» ғылыми-зерттеу жобалық институтында болды

14.11.2018

Үкімет басшысы Жамбыл облысында болды

14.11.2018

Атыраулықтар жалпыұлттық диктант жазуға қатысты

14.11.2018

Қазақстанның бірқатар өңірлерінде Азаматтарға арналған қоғамдық қабылдаулар өтті

14.11.2018

Қ.Тоқаев: Бюджетті қарау кезінде тек мемлекеттік мүдде үстем болуы тиіс

14.11.2018

Африканың Батыс Сахарасында күрделі тапсырмаларды орындады

14.11.2018

Батыс Қазақстан облысында тағы бірнеше кәсіпорын жалақы өсірді

14.11.2018

Халықаралық балалар шығармашылығы Фестивалінің жеңімпаздары марапатталды

14.11.2018

Батыс Қазақстан облысының Жәнібек ауылында 40 пәтер пайдалануға берілді

14.11.2018

Елбасы кітапханасы ақтөбелік жоғары оқу орнына 350-ден аса кітап тарту етті

14.11.2018

Алматыда мұғалімнің кәсіби құзыреттілігін қалыптастыру мәселесі талқыланды

14.11.2018

Алматы жұртшылығы жалпыхалықтық диктант жазуға қатысты

14.11.2018

Алматыда «Көшпенділер әуені» атты дәстүрлі орындаушылардың ІІ Республикалық байқауы өтті

14.11.2018

Алматыда дәстүрлі «Болат Тұрлыханов кубогі» өтеді

14.11.2018

Бақытжан Сағынтаев Таразда Халықты жұмыспен қамту орталығына барды

14.11.2018

Асқар Мамин өңіраралық семинар-кеңеске қатысты

14.11.2018

Премьер-Министрге «Смарт-Тараз» және Тараз-Хаб жобалары таныстырылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу