Halyqaralyq bedel jáne syrtqy saıasat

Álemdik úrdister jyldamdap, halyqaralyq qatynastar shıeleniske túsken zamanda tıimdi syrtqy saıasatty iske asyra alǵan memleketter tabysty damıdy.

Егемен Қазақстан
05.11.2018 442
3

Eldiń tıimdi syrtqy saıasaty túptep kelgende, onyń ekonomıkalyq qýatynyń damýyna, syrtqy saýdasynyń óristeýine, sheteldik ınvestısıany kóptep tartýyna, memlekettik qaýipsizdiginiń nyǵaıýyna qyzmet etedi. Qandaı eldiń bolsyn básekege qabiletti bolýy onyń tıimdi syrtqy saıasatyna táýeldi. Jahandyq qatynastar álemdegi 200-ge jýyq memlekettiń ózara baılanystary ǵana emes, ózara básekelesý jáne ózara kúresý alańy. 

Árıne, álemdik tártipti ornatýda óz oryndaryn alǵan basym derjavalar AQSh, Qytaı, Japonıa, Germanıa, Reseı, Túrkıa sıaqty memleketter óz múddelerin qorǵaýdyń túrli tásilderi men mehanızmderin jolǵa qoıyp alǵan. Olardyń strategıalyq basymdyqtary álemniń kez kelgen núktesinde kúshpen, áskerı faktormen qorǵaýǵa alynady. Al Qazaqstan sıaqty memleketter kúsh kórsetý faktoryna súıene almaıtyndyǵy aqıqat. Son­dyqtan bizge beıbitshilikti, yntymaqtastyq, ózara paıdaly ekonomıkalyq, saýda, mádenı, ǵyly­mı baılanystardy damytý mańyzdy bola túsedi.

Elbasynyń 2019 jylǵa arnalǵan Joldaýynda Qazaqstan halqynyń ál-aýqatynyń ósýi men tıimdi syrtqy saıasat júrgizýdiń dıalektıkalyq ózara táýeldi baılanysy atalyp ótilgen. Eldiń táýelsizdigimen birge bastalǵan kopvektorly syrtqy saıasatymyzdy synaýshylar barshylyq. Ustamdy saıasattanýshylardyń bul syndarǵa beretin jaýaby men argýmenti bar.

Birinshiden, kopvektorly syrtqy saıasattyń arqasynda Qazaqstannyń terıtorıalyq tutastyǵyna nuqsan keltiretin birde-bir áskerı, kúsh kórsetý ınsıdenti bolǵan joq. Eldiń qurlyqtaǵy, teńizdegi shekarasy shegendeldi. Álemdik basym derjavalar Qazaqstannyń shekarasynyń myzǵymastyǵyn zańdy shartpen moıyndady. Ekinshiden, álemdik qaýip-qaterlerdiń negizgi baǵyttary bolyp sanalatyn halyqaralyq terorızmge, dinı ekstremızmge, narkotrafıkke qarsy kúresýdiń tıimdi, kúshti joldary iske qosyldy. Qazaqstan álemdik qaýip-qaterlerge halyqaralyq qoǵamdastyqpen birlesip kúresýge qol jetkizdi. Úshinshiden, elimiz álemdik ekonomıkalyq tártipterdiń arhıtektonıkasynan óz ornyn alýda. Árıne ázirshe el tabysynyń 25 prosentten astamy shıkizat ónimderin satýǵa táýeldi. Aldaǵy ýaqytta Qazaqstan álemdik naryqqa ózine tán taýarlarymen, sapaly azyq-túlik ónimderimen shyǵýǵa daıyndalýda. Bizdiń un, et, maı, teri sekildi ónimderimizge suranys arta túsetinine kózimiz jetýde. Sondyqtan agroónerkásip keshenin damytý kezek kúttirmeıtin máselege aınalyp otyr. Tórtinshiden, Qazaqstan álemdik derjavalar Reseı, Qytaı, AQSh-pen oıdaǵydaı qarym-qatynastar ornatýǵa qol jetkizý arqyly óziniń geosaıası jaǵdaıyn eleýli jaqsartty. «Eýropaǵa jol» dep atalǵan syrtqy prınsıpi eldiń Eýroodaq memleketterimen tyǵyz qatynastaryn qamtamasyz etti. 2010 jyly Eýropadaǵy yntymaqtastyq jáne qaýipsizdik uıymyna tóraǵalyq etý, osy uıymnyń Astanada VII sammıtin ótkizý eldiń halyqaralyq bedelin ósirip, álemdegi ımıdjin jaqsartty. 2011 jyly Qazaqstannyń quramyna 50-den astam musylman elderi kiretin Islam konferensıasy uıymyna tóraǵalyq etýi elimizdiń ıslam ýmmasy aldynda bedelin ósirdi. Bizdiń eldiń usynysymen bul uıym Islam Yntymaqtastyǵy Uıymy dep atalatyn boldy. Atalǵan álemdik uıymdarǵa tóraǵalyq ete otyryp Qazaqstan jahandyq qaıshylyqtar kózi bolyp otyrǵan Aýǵanstan, Prıdnastrove, Taýly Qarabaq, Sırııa máselelerin sheshýde óz úlesin qosty. Ásirese «Astana prosesi» degen ataýǵa ıe bolǵan kelissózder Sırıadaǵy soǵysty toqtatýǵa eleýli túrde yqpal etýde. Besinshiden, Qazaqstan orta kólemdi, táýelsizdigin jańadan alǵan, óziniń syrtqy saıasatynda beıbitshilikti ustanǵan jas memleket. Bizdiń el álemdik qaýip-qaterler men qaıshylyqtardy álemdik qoǵamdastyq birlesip qana sheshe alatyndyǵyn jaqsy túsinedi. Sondyqtan Qazaqstan jahandyq qaýipterge, qaıshylyqtarǵa, tehnogendik, tabıǵı apattarǵa qarsy álemdik qoǵamdastyqtyń pozıtıvti áreketteriniń qandaı da bolmasyn baǵyttaryn qýattaıdy.

Qazaqstannyń atom energıasyn tek beıbit salada qoldaný týraly naqty usynystaryn da álemdik qoǵamdastyq qoldap otyr. О́skemendegi Úlbi metalýrgıalyq kombınaty janynan Iаdrolyq otynnyń halyqaralyq bankin qurý beıbit atom baǵdarlamasyna qosylǵan zor úles boldy. Tómen baıytylǵan ýrannyń kepildi qoryn jasaý arqyly atom elektr stansalaryn salatyn memleketterge kómek kórsetilýde. Bir sózben aıtqanda, Qazaqstannyń syrtqy saıasatta júrgizilgen sharalary onyń tıimdiligin dáleldeýde. Elimizdiń saıası jaǵdaıy óziniń turaqtylyǵymen erekshelenýde. Damyǵan memleketter elimizben qarym-qatynastaryn barlyq salalarda damyta berýge múddelilik tanytýda. Elbasynyń sońǵy kúnderdegi Fınlıandıaǵa, Belgııaǵa saparlarynyń nátıjeleri sonyń aıqyn dáleli. Qazaqstannyń tıimdi, kúshti syrtqy saıasaty onyń halyqaralyq bedeliniń kepili bolyp otyr.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.01.2019

Асықтан төсеніш пен ойыншықтар жасайды

17.01.2019

Оралда «Автобус» жедел шарасы өтуде

17.01.2019

27 ақпан күні «Нұр Отан» партиясының кезекті XVIII съезі өтеді

17.01.2019

Жаңа әліпби негізіндегі қазақ тілі емлесінің ережелері

17.01.2019

Тікұшақ апатынан қайтыс болған ұшқыштың кім екені анықталды

17.01.2019

СІМ мен Ауылшаруашылық министрлігі инвестициялар мен экспорт бағытындағы үйлестіру жұмыстарын нығайтуда

17.01.2019

Жүзге жуық оқушы Wiki Camp акциясына қатысты

17.01.2019

Қорықшыларға қастандық жасағандар анықталды (видео)

17.01.2019

Үшінші мегаполистің төрт ауданында әкімдер тұрғындар алдында есеп берді

17.01.2019

4 мешітті ҚМДБ меншігіне өткізуде кедергілер бар

17.01.2019

Ақтөбелік жастар тұрғын үймен қамтамасыз етіледі

17.01.2019

Нұрлан Сейтімов Сыртқы істер министрлігінің Жауапты хатшысы болып тағайындалды

17.01.2019

Қостанайда тергеуші кісі тонаушыны қылмысы үстінде ұстады

17.01.2019

Алматыда Денис Теннің өліміне қатысты сот үкімі шықты

17.01.2019

Алматыда тікұшақ апатқа ұшырады

17.01.2019

Алғашқы медициналық санитарлық көмек қызметіне қатысты мәселелер талқыланды

17.01.2019

Сенат бірқатар үкіметаралық келісімді ратификациялады

17.01.2019

Алматыда Жүрсін Ерманның бес томдық шығармалар жинағының тұсаукесері өтеді

17.01.2019

2250 әскери қызметші жеңілдікпен пәтер сатып алды

17.01.2019

Жамбылда экономиканың барлық саласында 4-5 пайыз өсім бар

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Oıynshyq týraly oı

«Bárimiz balalyqtyń aýylynan kelgen­biz», oıynshyqpen oınaıtyn jastan áldeqas­han asyp ketsek te, keı-keıde balalarymyzdyń qolyndaǵyǵa qyzyǵa qarap qoıamyz. Qyńqyldap qandaı oıyn­s­hyq suraǵanyn, dúken sórelerinen kóz ala almaı turatynyn baqylaı júrip, búgingi balalardyń talǵamyn da birshama túsinip qalǵan sıaqtymyz. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу