Тарихқа толы Тарбағатай

Тарбағатай өлкесін сөз еткенде тамыры сонау сақ дәуірлеріне қарай тереңдей түсетін ғасырлар күмбірі құлаққа жеткендей болады. Өңірдің тарихи келбеті Шығыс Қазақстан жерінде жүргізілген археологиялық қазба жұмыстарының нәтижесінде табылған жә­дігерлердің маңыздылығынан-ақ айшықталып тұрғандай. Алматыдағы Ұлттық кітапханада өткен кездесуде елімізге белгілі қаламгерлер, бизнес және БАҚ өкілдері «Тарихқа толы Тар­бағатай» альманахының таныстырылымын өткізіп, ғажайып өлкенің тың деректеріне қанықты.

Егемен Қазақстан
05.11.2018 2070
2

Кітапты археолог Ерден Орал­­­бай құ­растырып жи­нақ­таса, көркемдеп, ерекше ди­зайнмен жарыққа шығарып қолдау көрсетуде «Асыл тас» ком­па­ния­­­сының директоры Дулат Тас­­текеевтің еңбегі зор. Биылғы жылы үшінші басылымы жа­­рыққа шығып отырған кітап же­ті­ бөліммен толықтырылған екен. «Ал­тайдан Арқаға дейін...» бөліміне көне за­ман ескерт­кіштері, археологиялық зерт­теулер барысы, ғалымдардың зерттеу мақалалары, саяхатшы­лардың есте­ліктері енсе, «Ер­лік­ке толы сол за­ман» бөлі­мінде қазақ халқының бас­қын­шыларға қарсы ерлікке то­лы күресі, Шыңғыстау мен Қал­баға, Алтай мен Тарбағатайға қайта қоныстануы, Абылай хан бастаған батырлар жорығы, билер мен қаһармандар туралы мә­ліметтер келтірілген. Осылайша өңір та­рихын айшықтайтын «Халқымның қилы тағдыры», «Ел іші – өнер кеніші», «Қуатты шаруашылық, бұлжымас заң – ел дамуының негізі», т.б. бөлімдер бүгінде осы өңірдің дамуына үлес қос­қан азаматтардың ерен ерліктеріне арналады. 

Альманах Мемлекеттік сый­лықтың ие­гері Досхан Жолжақ­сыновтың ал­ғысөзімен басталыпты. Ал осы игі іс­ке қолдаушы болып жүрген Дулат Тастекеев «Байтақ еліміздің әр түкпірі жай­лы қазбалап зерттейтін бол­сақ, әлі талай кітап жазуға бо­лады. Біздің арманымыз – осы жобаның үлгісімен әрбір өлкенің белсенді азаматтары туған өңі­рі жай­лы қызықты жазбалар беретін парақша ашса, сөйтіп Қазақстанның бүкіл аумағында өлкетану ғылымын жандандырып, экотуризмді дамытса... Туған өлке жайлы жастарға бі­лім бе­ретін, насихаттайтын,­ сол арқылы Отанына деген сүйіс­пеншілігін арттырып, ел тарихына деген құрметін асқақтататын осын­дай әлеуметтік жобалар кө­бейе берсін» деген пікірін біл­дірді.

Эльвира СЕРІКҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

14.11.2018

Ардақ Әшімбекұлы Мемлекеттік күзет қызметінің бастығы қызметіне тағайындалды

14.11.2018

Б.Сағынтаев Жамбыл облысының білім беру саласының мамандарымен кездесті

14.11.2018

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері жөніндегі комиссия отырысы өтті

14.11.2018

Елбасы «Астана Бас жоспары» ғылыми-зерттеу жобалық институтында болды

14.11.2018

Үкімет басшысы Жамбыл облысында болды

14.11.2018

Атыраулықтар жалпыұлттық диктант жазуға қатысты

14.11.2018

Қазақстанның бірқатар өңірлерінде Азаматтарға арналған қоғамдық қабылдаулар өтті

14.11.2018

Қ.Тоқаев: Бюджетті қарау кезінде тек мемлекеттік мүдде үстем болуы тиіс

14.11.2018

Африканың Батыс Сахарасында күрделі тапсырмаларды орындады

14.11.2018

Батыс Қазақстан облысында тағы бірнеше кәсіпорын жалақы өсірді

14.11.2018

Халықаралық балалар шығармашылығы Фестивалінің жеңімпаздары марапатталды

14.11.2018

Батыс Қазақстан облысының Жәнібек ауылында 40 пәтер пайдалануға берілді

14.11.2018

Елбасы кітапханасы ақтөбелік жоғары оқу орнына 350-ден аса кітап тарту етті

14.11.2018

Алматыда мұғалімнің кәсіби құзыреттілігін қалыптастыру мәселесі талқыланды

14.11.2018

Алматы жұртшылығы жалпыхалықтық диктант жазуға қатысты

14.11.2018

Алматыда «Көшпенділер әуені» атты дәстүрлі орындаушылардың ІІ Республикалық байқауы өтті

14.11.2018

Алматыда дәстүрлі «Болат Тұрлыханов кубогі» өтеді

14.11.2018

Бақытжан Сағынтаев Таразда Халықты жұмыспен қамту орталығына барды

14.11.2018

Асқар Мамин өңіраралық семинар-кеңеске қатысты

14.11.2018

Премьер-Министрге «Смарт-Тараз» және Тараз-Хаб жобалары таныстырылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу