Әлеуметтік көмектің жай-жапсары қаралды

Мәжілісте палата Төрағасының орынбасары Гүлмира Исимбаеваның төрағалығымен жаңа форматтағы атаулы әлеуметтік көмекті енгізу туралы Үкімет сағаты өтті. Тақырып бойынша баяндама жасаған Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Мәдина Әбілқасымова депутаттарға күнкөрісі төмен және өмірлік қиын жағдайдан өз бетінше шыға алмайтын адамдарға әлеуметтік көмек көрсету және қолдаудың жаңа тәртіптері туралы айтып берді. 

Егемен Қазақстан
06.11.2018 5000
2

Жәрдемақының жеті түрі көзделген

Мемлекет басшысы Қазақ­стан халқына арнаған биыл­ғы Жолдауында қазақ­стан­­дықтардың әл-ауқатын өсіруді, олардың табыстары мен тұрмыс сапасын арттыру­ды бар­­лық деңгейдегі мемлекеттік орган­дардың қызметіндегі негізгі мақсат ретінде айқындады. Осы­ған байланысты Үкімет үшін әлеуметтік саясаттың негізгі міндеті және оның тиімділігінің басты критерийі халықтың өмір сүру деңгейін арттыру және кедей­лікті азайту болып отыр. 

– Ресми деректер бойынша, ұлттық экономика көрсет­кіш­терінің өсуі негізінде халықтың нақты ақшалай кірістерінің өсуі де байқалады. Мәселен, 5 жыл ішінде нақты ақшалай кірістер деңгейі орта есеппен халықтың жан басына шаққанда айына 1,4 пайызға өсіп отыр. Дегенмен күнкөріс деңгейі шамасынан төмен кірісі бар адамдардың үлесі, әсіресе ауылдық жерлерде, әлі де жеткілікті деңгей­де төмен­дей қойған жоқ, – деді өзінің кіріспе сөзінде Г.Исимбаева.

Ресми деректерге қарағанда, елімізде халықтың аз қамтылған бөлігі үшін мемлекеттік әлеу­мет­тік жәрдемақының 7 түрі көзделген. Олармен 2 188 874 аза­мат қамтылған.

Негізгі баяндамашы М.Әбіл­­­қасымованың айтуына қарағанда, елімізде кедейлік деңгейі 1996 жылғы 34,6 па­йыздан биылғы жылдың екінші тоқсанының  қорытындысы бо­йынша 4,7 пайызға қысқарған. Ал халықтың жан басына шақ­қандағы номиналды ақшалай табысы 2001 жылдан бастап 2017 жыл аралығында  10,8 есеге өсіп, 83 053 теңгені құраған. Осылайша, Қазақстанның әлеу­меттік дамуын сипаттайтын не­гіз­гі көрсеткіштер абсолюттік, сол сияқты салыстырмалы мәнде жақ­сы динамиканы көрсетуде.

– 2015 жылғы қазанда Халық­ты әлеуметтік қорғау мәселе­лері бойынша заң қабылданды, оған сәйкес 2018 жылғы 1 қаңтар­да күнкөрісі төмен отбасылар­ға арналған атаулы әлеуметтік көмек көрсетудің жаңа тәртібі енгізілді. Жаңа тәртіп бойынша көмек отбасылардың еңбекке қабілетті мүшелері мемлекет ұсынатын жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді  шараларына міндетті  түрде қатысқан кезде көрсетіледі, – деді министр. 

Еңбек және халықты әлеу­меттік қорғау министрінің мәлімдеуінше, жаңа форматтағы атаулы әлеуметтік көмекте көп балалы отбасы мәртебесін алғаш рет 2018 жылғы 1 қаңтардан бас­тап алған көп балалы отбасылар үшін арнаулы мемлекеттік жәрдемақыны, сондай-ақ күн­көрісі төмен отбасылардың 18 жасқа дейінгі балаларына бері­летін мемлекеттік жәрдем­ақыны 2018 жылдан бастап алып тастау, аталған жәрдемақы 2018 жылғы 1 қаңтарға дейін тағайындалған көп балалы отбасылар үшін арнаулы мемлекеттік жәрдема­қыны сақтап қалу және атаулы әлеуметтік көмек көрсету үшін критерийді, яғни кедейлік шегін  ең төмен күнкөріс деңгейінің 40 пайызынан 50 пайызына дейін ұлғайту көзделген. Оған қоса, жаңа форматтағы атаулы әлеуметтік көмек шартсыз және шартты ақшалай көмек түрінде беріледі.

– Шартсыз ақшалай көмек еңбекке қабілетсіз азаматтары бар отбасыларға беріледі және оларға жәрдемақы алу үшін міндетті түрде жұмыспен қамту шараларына қатысу талап етілмейді. Шартты ақшалай көмек отбасында кемінде еңбек­ке қабілетті бір мүшесі бар от­ба­сы­ларға арналған және осын­дай отбасы әлеуметтік келі­сімшарт жасап, оның шарттарын ерікті түрде орындаған кезде  көрсетіледі. Әлеуметтік келісімшарт 6 ай мерзімге жасалады, оны қосымша тағы 6 айға ұзарту мүмкіндігі беріледі. Әлеуметтік келісімшарт бо­йынша міндеттемелерді орын­дамаған жағдайда, 7 жасқа дейінгі баланы бағумен айналысатын бір отбасы мүшесін және студенттерді қоспағанда, отбасының кәмелетке толған барлық мүшелеріне алғаш рет бас тартқан кезде ақшалай көмек 50 пайызға азаяды немесе қайта бас тартқан кезде толығымен тоқтатылады, – деді М.Әбілқасымова.

Атаулы әлеуметтік көмекке – 28 млрд теңге

Министрліктің деректеріне қарағанда, биыл мемлекет­тік бюджетте жаңа форматтағы атау­лы әлеуметтік көмекті енгізу үшін  28,9 млрд теңге, оның ішінде нысаналы трансферттер есебінен  республикалық бюджеттен – 18,4  млрд теңге және жергілікті бюджеттен – 10,6  млрд теңге көзделген. 

Республикалық бюджеттен қаражатты игеруде Түркістан, Шығыс Қазақстан, Солтүстік Қазақстан, Павлодар облыстары мен Шымкент қаласы алда тұр. Керісінше Алматы және Астана қалалары мен Маңғыстау облысында қаражаттың игерілу көрсеткіші төмен болып отыр. 

Жалпылай алғанда, 9 айдың қорытындысы бойынша жаңа форматта атаулы әлеуметтік көмек алушылардың саны 504 мың адамды құраған. Ал өңірлер бөлінісінде атаулы әлеуметтік көмек алушылардың көбі Түркістан облысында – 34,8%, Жамбыл облысында – 11,7%, Алматы облысында – 10,7%, Қызылорда облысында – 7% және Шымкент қаласында – 9,7%  тұрады, яғни алушылардың 75%-ы осы оңтүстік өңірлерде шоғырланған. Сондай-ақ көмек алушылардың 66 пайызы – ауылдық елді мекен тұрғындары. 

– Атаулы әлеуметтік көмек­тің басты мақсаты масылдықты азайту және кедейліктен шығу үшін отбасының еңбекке қабі­летті мүшелерін жұмыспен қамту шараларына тарту болды. Әлеуметтік келісімшартты енгізудің арқасында еңбекке қабі­летті шартты ақшалай көмек алушылардың жалпы санынан, яғни 93 мың адамның ішінде 51,5 мың адам немесе 55 пайызы жұмыспен қамту шараларына тартылды. Қалған адамдардың жүгінген кезде жалақысы төмен болған, – деді М.Әбілқасымова.

Қолданыстағы заңна­маға сәйкес күнкөрісі төмен отба­сы­ларға шартты ақшалай көмек үш айға бір рет төленуі мүмкін. Бұл ретте олар алған қара­жатын тек жеке қосалқы шаруашылығын және дара кәсіп­керлігін дамы­туға жұмсауға тиіс. 

Ақшалай көмек тиімді жұмсалуы тиіс

Тәжірибе көрсетіп отырған­дай, ақшалай көмекті бірден төлеу әсіресе ауылдық жерлерде қызмет алушылардың жағ­дайын жақсартуға елеулі әсерін тигізуде. 

Бағдарламаны енгізу барысында жергілікті жердегі халық­ты жұмыспен қамту орта­лық­тарының кадрлық әлеуеті кү­шей­тілген, жұмыспен қамту орталықтары базасында құжат қабылдау және өңдеу процестері автоматтандырылған, жұмыс­пен қамту орталықтары мен бар­лық деңгейдегі әкімдіктер­дің 1200 қызметкері күнкөрісі төмен отбасылармен жұмыс жасау дағдыларына, сондай-ақ «Әлеу­меттік көмек» ақпарат­тық жүйе­сінде жұмыс істеуге оқытылған. 

Ендігі уақытта министрлік атаулы әлеуметтік көмекке үміт­кер азаматтардың жан басына шаққандағы табысын есептеу тәртібін жетілдіруді жал­ғастыра бермек. Оған қо­сымша Біріккен Ұлттар Ұйымы Балалар қорының қол­дауымен Агроөнеркәсіп ғылы­ми-зерттеу институтымен бірге жеке қосал­қы шаруа­шылықтан алынатын табыс нор­мативтерін қай­та қарау бойынша зерттеу жүргізілген.

Еңбек және халықты әлеумет­тік қорғау министрінің баяндамасынан соң депутаттар өздерін алаңдатқан мәселелер бойынша сауалдарын беріп, Үкімет сағатының қорытындысы бо­йынша мемлекеттік органдарға атаулы әлеуметтік көмек беру тәртібін жетілдіру бойынша ұсынымдар әзірленді. ​​​​​​​

Серік ӘБДІБЕК,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.01.2019

Ресейлік «Арктика-М» спутнигі 2019 жылы маусым айында іске қосылады

20.01.2019

Чили жағалауында магнитудасы 6,8 жер сілкінісі болды

20.01.2019

Астанада Жастар жылының ашылуы өтеді

20.01.2019

Экономиканы роботтандыру: қатер ме, мүмкіндік пе?

19.01.2019

Атырауда «Отбасы орталығы» және «Татуластыру орталығы» ашылды

19.01.2019

Мақтаарал ауданында диқаншылық басталды

19.01.2019

Ақтөбе-Атырау тас жолының бойында орналасқан аумақ күрделі жөндеуден өтіп жатыр

19.01.2019

Астанада көші-қон заңнамасын бұзған 33 шетелдік еліне қайтарылды

19.01.2019

​СІМ басшысы Тәжікстан елшісін қабылдады

19.01.2019

​Қазақстанның Елшісі НАТО Бас хатшысына Сенім грамоталарын тапсырды

19.01.2019

Рейтер: Трамп пен Ким Чен Ын ақпанда кездеседі

19.01.2019

Алматыға Катардан алғашқы жүк рейсі келді

19.01.2019

Ақмолалықтар мүгедектер үшін автобустардың қолайлылығын бақылауда

19.01.2019

Футболдан Қазақстан ұлттық құрамасының бас бапкері тағайындалды

19.01.2019

Филиппиннің ең бай адамы қайтыс болды

19.01.2019

Қазақстанда «ақылды қала» пайда болды (видео)

19.01.2019

«Нұр Отан» мектеп асханаларын жалға алушыларды тексерумен айналыспайды

19.01.2019

Балалар Евровидение — 2019 байқауы Краков қаласында өтеді

19.01.2019

Локомотивтерді жөндеу толық орындалды

19.01.2019

Мексикада құбыр жарылып, 20-дан астам адам қаза болды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Úılený men úı bolýdyń arasy

Statıstıka komıtetiniń ótken jylǵy máli­me­tine qaraǵanda, elimizde sońǵy on jylda 1,5 mıllıon jup otaý qursa, osy kezeńde 1 mıl­lıonnan astam jup ajyrasqan. Bul – árbir úshinshi neke buzyldy degen sóz.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу