Шоқырдың шекпенінен шыққандар

Қазақ даласына бокс­шылардың былғары қол­ға­бын алғашқы болып әкел­ген Шоқыр Бөлтекұлы еке­нін дүйім жұрт жақсы біледі. Бұл – ХХ ғасырдың оты­зыншы жылдары еді. Ал­матыда, кейіннен респуб­ли­камыздың басқа да ай­мақтарында арнайы үйір­мелер ашылып, жергілікті жастар осы спорт түріне ден қоя бастады. Түрлі жарыстар ұйымдастырылып, бағы мен бабы қатар шап­қандар жеңіс тұғырына кө­те­рілді. Міне, осындай игі істердің барлығы да болмы­сы бөлек Бөлтекұлының бас­тамасымен жүзеге асты.

Егемен Қазақстан
08.11.2018 502
2

1934 жылы Маңғыстау өңірінің түлегі Шоқыр Бөлтекұлы Бакудегі көркемсурет училищесін аяқтап, білімін жетілдіру үшін Киевке аттанады. Украинаның бас шаһарында ол қазаққа беймәлім бокс өнерімен табысады. Елге келген соң шаршы алаңды шайқап қана қоймай, бапкерлік кәсіпті де қатар алып жүреді. Екінші дүниежүзілік соғыстан оралғаннан кейін Шоқыр сүйікті ісін қайта жалғастырады. Қазақстанның үш дүркін чемпионы атанып, бүкілодақтық «Динамо» спорт қоғамы біріншілігінің күміс медалін иеленді. 1947 жылы КСРО спорт шеберінің күміс белгісін омырауына тақты. 

Бапкерлік кәсіпте де Бөлтек­ұлының бағы жанды. Шәкірттері түрлі жарыстарда ысылғаннан кейін 1947 жылы Қазақстан құрамасын Мәскеуде жалауы желбіреген КСРО біріншілігіне өзі бастап барды. Сол жарыста қазақтың мінезді ұлы Махмуд Омаров қола медальді иеленді. Осылайша, күллі Одақтың үздіктері бас қосқан жарыста жерлестеріміз тұңғыш рет жеңіс тұғырына көтерілді. Кейіннен Шоқырдың шекпенінен шыққан жуан жұдырықты жігіттердің дені дүбірлі додаларда дараланды.

Шоқыр атамыздың болмысы да, бітімі де бөлек тұлға еді. Кеңес Одағының қылышынан қан тамып тұрған тұста «ов» пен «ев»-тен бас тартқан ол өзінің тегін Бөлтекұлы деп жазғызды. Сол кездері осы мәселеге байланысты Кабанов деген тергеушімен сөзге келіп қал­ғанда «Мен қабанның емес, Бөл­тектің ұлымын. Сол себепті де тегім – Бөлтекұлы» деп жауап қайырған. Өзінің бір сөзінде даңқты қолбасшы Бауыржан Момышұлының «Екі-ақ нағыз қазақ бармыз. Бірі – мен, бірі – Шоқыр» деп айтуы да көп нәрсені аңғартса керек. 

Қазіргі кезде Қазақстан бок­сының даңқы артып, атағы шар­тарапқа тарады. Өзге жарыстарды айтпағанда, тек Олимпия ойын­дарының өзінде орасан зор табысқа қол жеткіздік. Тәуелсіз мемлекеттің дербес командасы ретінде Қазақстан құрамасы айтулы додаға алты мәр­те қатысып, барлығы 22 жүлде (7 алтын+7 күміс+8 қола) олжалады. Бүгінгі таңда осы көрсеткіш бойынша біз төрткүл дүниедегі барлық командалар арасында үздік ондықтың қатарына еркін қосылып отырмыз. Осы орайда, басты бәсекелестеріміздің Олимпиадада ХХ ғасырдың басынан бақ сынап жүргенін ескерген жөн. Оның сыртында КСРО құрамасы сапында өнер көрсеткен Серік Қонақбаев, Виктор Демьяненко және Алек­сандр Мирошниченко сынды саң­лақ­тардың төрт жылдықтың бас­ты жарысында жеңіс тұғырына кө­те­рілгені бар. Ол аз десеңіздер, 1996 жылы Василий Жиров, 2004 жы­лы Бақтияр Артаев және 2012 жылы Серік Сәпиев Олимпия ойын­дарының ең үздік былғары қолғап ше­беріне тиесілі Вэл Баркер кубогын иеленді. 

1993-2017 жылдар аралығында өткен әлем чемпионаттарында тә­уелсіз еліміздің түлектері 43 мәрте (11 алтын+12+күміс+18 қола) мәрте же­ңіс тұғырына көтерілді. Бұл көр­сеткіш жағынан біз тек Куба, Ре­сей (КСРО-ны қоса алғанда – ред.) және АҚШ құрамаларын ғана алға жіберіп, төртінші орынға тұ­рақ­тадық. Одан бөлек, КСРО дәуі­рін­де Валерий Рачков пен Игорь Руж­ни­ков алтын тұғырға көтерілсе, Серік Қонақбаев пен Александр Ми­ро­ш­ниченко күміс медальді еншіледі. 

Міне, Қазақстан боксшы­ла­ры­ның бағындырған ең биік белестері осындай. Бұрындары да біздің жуан жұдырықты жігіттеріміздің әлеуеті зор болған. Қазіргі кезде де даң­қымыз дүркіреп тұр. Оған ешкімнің күмәні жоқ. Алдағы уақыттарда да талай асуларға шығатынымыз анық. Ал сол жеңісті жолдың алтын бастауында Шоқыр Бөлтекұлы сын­ды айбарлы азамат, бітімі бөлек тұлға, қа­рымды боксшы, майталман ма­ман және білікті бапкердің тұр­ға­ны жайында кейінгі ұрпақ білуге тиіс. 

Ғалым СҮЛЕЙМЕН,

«Егемен Қазақстан» 

АЛМАТЫ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.01.2019

Шағын фермалардағы жоғарғы технология

21.01.2019

Қостанай облысы өткен жылы алғаш рет экспортқа көлемді ет шығарды

21.01.2019

Тереза Мэй Еуроодақтан шығуға байланысты қосымша жоспарын таныстырады

21.01.2019

Нұрсұлтан Назарбаев Зимбабве Республикасының Президентінің ресми сапары бойынша брифинг өткізді

21.01.2019

Қазақстанда соңғы 10 жылда нәрестелердің өлімі-жітімі екі есе төмендеді

21.01.2019

Қарағандыда мамандандырылған фронт-офис ашылды

21.01.2019

Нұрлан НҰРҒАЛИЕВ: Мен үшін ағам – нағыз қаһарман!

21.01.2019

Әулиеатада денсаулық сақтау деңгейі жақсарып келеді

21.01.2019

«Өлкетану» оқулығы дайын

21.01.2019

Қызылорда облысында экспорт көлемі артады

21.01.2019

Жылқының сүйек құрылымы

21.01.2019

Сәби өлімі неге көп?

21.01.2019

Алматылық студенттердің ішімдікті қаншалықты тұтынатыны зерттелді

21.01.2019

Б.Сағынтаев «Франция–Қазақстан» сауда-өнеркәсіптік палатасының өкілдерімен кездесу өткізді

21.01.2019

Ақтөбеде сегіз өзеннің арнасы тазаланып, тереңдетіледі

21.01.2019

Маңғыстауда үш кеме неге қалған?

21.01.2019

Әл-Фараби ауданына спорттық сауықтыру орталықтары қажет

21.01.2019

Қазақстанда қара және түрлі-түсті металды шетелге шығаруға тыйым салынды

21.01.2019

Қызылорда облысында 283 шетел азаматы әкімшілік жауапкершілікке тартылды

21.01.2019

«Біздің қаланың кішкентай ханзадасы» – ең үздік балалар фильмі атанды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sóz salmaǵy

Baıaǵynyń bıleri taý qulatyp, jer terbetpese de, eldi ıitip, teli-tentekti tıyp, kem basqandy ilgeri ozdyryp, asqynǵandy tejep, órshigendi órelep, ata ǵuryppen, ana úlgisimen bárin jónge saldy. Ul men qyzdyń eteginen tartpaı, aýzynan qaqpaı, qyrandaı túletip otyrǵan. Sodan da shyǵar, «Aýzym jetkenshe sóıleımin, qolym jetkenshe sermeımin, aıaǵym jetkenshe júremin» dep 14 jasynda aýzynan ot shashyp: «El ebelek emes, er kebenek emes, dat!» dep dara tanylǵan Qazybek bıdiń Qońtajynyń tilin baılap, qatty sastyrǵany. Jeteli sózge jetesiz ǵana des bermeıdi.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Ońtaılandyrý ońalta ma, omalta ma?

Orta bilim salasyna qatysty taǵy bir ońtaılandyrýdyń qulaǵy qyltıyp, «bul qalaı bastalyp, qalaı aıaqtalady?» degen sansyz suraq kóptiń kókeıin búlkildetip otyr. «Qundylyqtar aýysatyn, shyndyqtar shatysatyn uly ózgerister týysynda ómirdiń ózi karnavalǵa uqsap ketedi», dep Mıhaıl Bahtın aıtpaqshy, bilim salasyndaǵy mundaı reformalardan jurttyń júıkesi juqarý bylaı tursyn, karnavalǵa aınalyp bara ma degen kúdik joq emes. Qabyldanǵan, tolyqtyrylǵan zańdar, ár mınıstrdiń tusynda túzilgen baǵdarlamalar, oǵan bólingen qarjy – «óıtemiz de, búıtemiz» dep keletin jarnamaǵa bergisiz jıyndar, konferensıalar, onda sóılenetin sózder qısapsyz desek, artyq aıtqandyq bolmas.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу