Даулы мұнай елге қайтарылады

Сенат Төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаевтың төрағалығымен өткен палатаның жалпы отырысында қабылданған «Қазақстан Респуб­ликасының Үкіметі мен Ресей Федерациясының  Үкіметі  арасындағы «Туймазы–Омбы–Новосибирск-2» және «Омбы–Павлодар» магистралдық мұнай құбырларындағы технологиялық мұнайдың мәртебесін айқындау туралы келісімді ратификациялау туралы» заң жобасы екі ел арасындағы көптен бері дауға айналған мұнайды иесіне қайтарудың тетігі болмақ.  Атап айтқанда, бұл құжат бойынша елімізге Ресейдің құбырларында қалып қойған 141 728 мың тонна технологиялық мұнай қайтарылуы тиіс. 

Егемен Қазақстан
09.11.2018 2305
2

Ел экономикасына демеу

Сенаттың жалпы отырысында депутаттарға жоғарыда аталған заң жобасын таныстырған Энергетика министрі Қанат Бозымбаев Ресейде қалып қойған мұнайдың тағдыры осы құжатқа байланысты екендігін атап өтті. 

– КСРО кезінде еліміздің магис­тралдық мұнай құбырлары желісі бірыңғай жүйеде болатын. Бірақ Кеңес Одағы тарағаннан кейін құ­быр­лар әр мемлекеттің аумақтық қағи­даты бойынша бөлініп кеткен еді. Алайда «Туймазы – Омбы – Ново­сибирск-2» (ТОН-2) мұнай құбы­рының Қазақстан бөлігіндегі 62 048 тонна технологиялық мұнайдың меншік құқығы айқындалмай қалған. Сонымен қатар «Омбы – Павлодар» мұнай құбырының Ресей учаскесінде 141 728 тонна технологиялық мұнайға меншік мәселесі де шешілмеген еді, – деді Қ.Бозымбаев. 

Оның айтуынша аталған мұнай аумақ­тық қағидатқа нақты тапсырылмаса да Ресейдің «Транснефть» ЖАҚ  пен Қазақстанның «Қазтранс­ойл» ком­па­ниясының балансына берілген. Яғни, «Омбы – Павлодар» мұнай құ­бы­рының Ресей учаскесіндегі 141 728 тонна мұнай шын мәнінде «Қаз­транс­ойл» АҚ-ның балансында, ал «ТОН-2» мұнай құбырының Қазақ­­­стан ау­мағындағы 62 048 мұнай «Транс­­нефть» ЖАҚ қарамағында болған. 

– Айта кету керек, Қазақстан мен Ресей үкіметтерінің арасындағы 2017 жылдың 9 қарашасында жасалған «ТОН-2» мен «Омбы–Павлодар» ма­гис­тралдық мұнай құбырындағы техно­логиялық мұнайдың мәртебесін айқын­дау туралы келісім екі ел ара­сын­дағы көп жылдық жұмыс нә­ти­­­жесі. Технологиялық мұнайды қай­­­та­руда рәсімдерді жеңілдету мақ­­­сатында аталған келісіммен: бірін­­­шіден, Қазақстан аумағында орна­­­ласқан «ТОН-2» магистралдық мұнай құбырындағы 62 048 тонна мұнай «Қазтрансойл» АҚ-ға тиесілі. Екін­шіден, оның орнына Ресей учас­ке­сін­де жатқан «Омбы–Павлодар» құбы­рындағы мұнайдың дәл сондай 62 048 тоннасы «Транснефть» ЖАҚ-ның еншілес компаниясы «Транс­нефтьурал» АҚ-ға тиесілі. Үшін­шіден, ресейлік учаскедегі «Омбы–Павлодар» магистралдық құбы­­рын­­дағы мұнайдың 79 680 тоннасы «Қаз­трансойл» компаниясына тие­сілі болып бекітілген, – деді цифрлар­ды нақтылаған Энергетика министрі.  

Сонымен қатар келісім күшіне енген күннен бастап екі тарап он ай ішінде «Қазтрансойл» АҚ-ға тиесілі мұнайды «Омбы–Павлодар» құбыры арқылы Ресей аумағынан Қазақстанға бірнеше партиямен жөнелтуі қажет. 

– Қазіргі күні технологиялық мұнай жер қойнауын пайдаланушыларға қайтарылмақ. Әрі олар аталған мұнай­ды Қазақстанның мұнай өндіру зауыт­тарына және экспортқа жөнелтуге мүм­кіндік алады, – деп атап өтті Қ.Бо­зым­баев. 

Сенаторлар заң жобасын бірауыз­дан қолдап дауыс берді. 

Қылмыс – күш біріктірсе азаяды

Жалпы отырыста сенаторлар бұған дейін Мәжіліс мақұлдаған «Қыл­мыстық істер бойынша заттай дәлелдемелер болып табылатын есірткі құралдарын, психотроптық заттар мен олардың прекурсорларын, атыс қаруын, оның негізгі бөліктерін, оқ-дә­рілерді, жарылғыш заттар мен жарғыш құрылғыларды беру тәртібі туралы хаттаманы ратификациялау туралы» заң жобасын қабылдады.

Аталған құжат бойынша баяндама жасаған Ішкі істер министрі Қалмұханбет Қасымов ратификацияланатын хаттамаға ТМД-ға мүше мемлекеттер президенттері 2017 жылы қол қойғандығын атап өтті.

– Қазіргі уақытта заттай дәлел­демелер беруге қатысты құқықтық қарым-қатынастар Минск және Кишинев конвенциялары арқылы реттелмейді. Осы хаттаманы іске асыру еліміздегі құзыретті органдарға жүктеледі, – деді Ішкі істер министрі. 

Қ.Қасымов өз кезегінде қазіргі уақытта есірткі құралдарын, пси­хот­роптық заттар мен олардың прекурсорларын, атыс қаруын, оның негізгі бөліктерін, оқ-дәрілерді, жарылғыш заттар мен жарғыш құрылғыларды беру бойынша мемлекеттер арасында келісім жоқ екендігіне де тоқталды. Алайда, есірткі заттары тек ғылыми-зерттеу жұмыстары үшін үлгі ретінде беріліп келген. Ал қару-жарақтар өзге мемлекеттерге берілмеген. 

Заң жобасы бойынша қосымша баяндама жасаған сенатор Владимир Волков атап өткендей, Елбасының бастамасымен Алматы қаласында құрылған Орталық Азия аймақтық ақпараттық үйлестіру орталығы жұмысын баста­ған он шақты жылдан бері есірткі тасымалдаушыларға айтарлықтай соққы берілген. Әсіресе атақты Ауған есірткісін тасымалдау жолындағы Орталық Азиядағы бес мемлекетпен қатар, Әзербайжан мен Ресейді біріктірген орталық осы уақыт аралығында 40-тан аса бірлескен халықаралық операция өткізіп, нәтижесінде трансұлттық қылмыстық топтардың 90-нан аса басшысы мен мүшелері сотқа тартылған. Оған қоса, қылмыскерлерден 7 тоннадан аса есірткі мен  64 тоннадан аса оның прекурсорлары тәркіленген. 

Оған қоса қару саудасы және қару мен жарылғыш заттарды қолдану арқылы жасалатын қылмыстар да өзекті болып отыр. Мәселен, елімізде тек өткен жылы ғана 1700-ден астам осындай қылмыс тіркелген. 

Сондықтан да, Сенатта қабыл­данған құжат осындай зұлымдықтарға қарсы күш біріктірудің нақты тетігіне айналмақ. 

Серік ӘБДІБЕК,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

14.11.2018

Ардақ Әшімбекұлы Мемлекеттік күзет қызметінің бастығы қызметіне тағайындалды

14.11.2018

Б.Сағынтаев Жамбыл облысының білім беру саласының мамандарымен кездесті

14.11.2018

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері жөніндегі комиссия отырысы өтті

14.11.2018

Елбасы «Астана Бас жоспары» ғылыми-зерттеу жобалық институтында болды

14.11.2018

Үкімет басшысы Жамбыл облысында болды

14.11.2018

Атыраулықтар жалпыұлттық диктант жазуға қатысты

14.11.2018

Қазақстанның бірқатар өңірлерінде Азаматтарға арналған қоғамдық қабылдаулар өтті

14.11.2018

Қ.Тоқаев: Бюджетті қарау кезінде тек мемлекеттік мүдде үстем болуы тиіс

14.11.2018

Африканың Батыс Сахарасында күрделі тапсырмаларды орындады

14.11.2018

Батыс Қазақстан облысында тағы бірнеше кәсіпорын жалақы өсірді

14.11.2018

Халықаралық балалар шығармашылығы Фестивалінің жеңімпаздары марапатталды

14.11.2018

Батыс Қазақстан облысының Жәнібек ауылында 40 пәтер пайдалануға берілді

14.11.2018

Елбасы кітапханасы ақтөбелік жоғары оқу орнына 350-ден аса кітап тарту етті

14.11.2018

Алматыда мұғалімнің кәсіби құзыреттілігін қалыптастыру мәселесі талқыланды

14.11.2018

Алматы жұртшылығы жалпыхалықтық диктант жазуға қатысты

14.11.2018

Алматыда «Көшпенділер әуені» атты дәстүрлі орындаушылардың ІІ Республикалық байқауы өтті

14.11.2018

Алматыда дәстүрлі «Болат Тұрлыханов кубогі» өтеді

14.11.2018

Бақытжан Сағынтаев Таразда Халықты жұмыспен қамту орталығына барды

14.11.2018

Асқар Мамин өңіраралық семинар-кеңеске қатысты

14.11.2018

Премьер-Министрге «Смарт-Тараз» және Тараз-Хаб жобалары таныстырылды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Mádenıetti adam. Ol kim?

Osy keıde on ekide bir gúli ashylmaǵan kókórim jastarǵa albyrttyqtyń saldarynan jibergen aǵattyǵy men qateligin túzeý maqsatynda apalyq qamqorlyqpen azǵantaı bir aqyl-keńes aıta bastasań, munyńdy muqatý, tuqyrtý dep oılaıtyndaryna túsinbeısiń.  Olardyń bári syndy solaı qabyldaıdy degen pikirden aýlaqpyz árıne, biraq kúndelikti ómirde mundaı jaıtqa jıi tap bolyp jatatynymyz ras endi. Munan soń aldyńǵy tolqyn apalarymyz ben aǵalarymyzdyń aldarynan kese-kóldeneń ótpeı, jumsaǵan jaqtaryna quldyrańdaı usha jóneletin baıaǵy bizdiń kezimizdegi jastardyń eleýsiz ǵana eskertilgen úlkenderdiń áńgimesinen keıin endigári sol kemshilikti qaıtalamaýǵa tyrysatyn elgezektigi, qarapaıymdylyǵy, kishipeıildigi, ıbalylyǵy sanamyzǵa saǵynysh sazyndaı sarqyla oralady. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Sheraǵań shertken sher

Qazaq jýrnalıstıkasynyń qara narlary Sherhan Murtaza men Kamal Smaıylovtyń «Egemendegi» hattary kezinde qoǵamdyq sanaǵa serpilis ákelgeni málim. «Qadirli Kamal Dos!», «Qadirmendi Sherhan!» dep bastap, el ómiriniń qaltarys-bultarystaǵy búkil problemasyn jipke tizip kórsetken, odan shyǵatyn jol izdegen eki tulǵanyń hattaryn qazir oqysań, alysty boljaı bilgen kóregendigine eriksiz tańǵalasyń. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sotqa silteı salý sán be?

Qara qyldy qaq jaryp, ádildikti aıtqan qazaq bıleriniń bılik qaǵıdasy: «Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joqqa» negiz­delgeni málim. Qasqaıyp turyp qamshysyn aldyna tastap: «Baı bolsań halqyńa paıdań tisin, batyr bolsań dushpanǵa naızań tısin. Baı bolyp paıdań tımese, batyr bolyp naızań tımese jurttan ala bóten úıiń kúısin» dep Áıteke bıdiń shamyrqanǵany, judyryqtaı jumylǵan Qazybek bıdiń Qońtajyny bılik aıtý kezegi tıgende: «Sózdi óńmenime suǵyp aıtqan kezde, eki ıyǵynan eki aıý aýzynan ot shashyp «typyr»» etshi, «kóreıin» dep turdy. Kórdińiz be, bılik aıtqan adam sózimen de kózimen de, susymen de yqtyra alady eken. Qazaq bıleri dala zańynyń oryndaýshylary bolǵan. Tek ádildikti tý etip kótergen onyń aldynda han da qara da birdeı jaýap bergen.

Дидар Амантай,

Sóz shyǵyny

Qazir sóz aldyǵa shyqty. Rolan Bart kótergen konnotasıa men denotasıa qaıshylyǵy, demek, sózdiń nársege emes, sózge nemese belginiń zatqa emes, belgige silteıtindigi jalǵan sana qalyptastyratyny jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qazaq otbasy

Otbasy uǵymy – qazaq úshin qasıetti de qadirli. Túbiri − ot, ot jylý beredi, ómir syılaıdy, tirshiliktiń kózi, úıdiń ishindegi «ýildegen» jeldi, «azynaǵan» aıazdy toıtaryp, otbasy ıesine sanalatyn adamǵa baq-dáýlet darytady. Otanasy, otaǵasy degen eki sózdiń arǵy jaǵyna oı jiberseń – qazaqtyń kemeldigine, bárin qysqa baılammen uǵyndyratyn kemeńgerligine kóz jetkizesiń. Sondyqtan da shyǵar, otbasy qaǵıdasynyń qashan da bıik turatyny. Qazaq otbasyn qurǵanda jetesizdikten jerip, kórgensizdikten boıyn aýlaq salǵan. Ata-ana úlgisin alǵa ozdyrǵan.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу