Мажарстан операсы – саясат айнасы

Венгриядағы ұлттық Опера үйінде Брамс бір кездері Малердің әйгілі Моцарттың шығармасын ойнағанына куә болған. Мұнда Бартоктың әлі күнге дейін таңдай қақтыратын шығармасы бір ғасыр бұрын алғаш рет тыңдарманға жол тартты. Бұл – суретші Мэттью Барнейдің «Кремастер» циклінің бөлігі түсірілген жер. 

Егемен Қазақстан
14.11.2018 2742
2 Аттила НАГИ. Мемлекеттік опера театры. Бан Банк операсы

Майкл КУПЕР, «Нью-Йорк Таймс» – Будапешт (Венгрия)

Бұл күндері мәдениет ордасы мемлекеттегі өнер тақы­ры­бындағы пікірталастың орта­лы­ғына айналды. 

Опера театры қазір қарыштау кезеңінде. Мұндай қадам Пре­мьер-министр Виктор Орбан бас­қарып отырған үкіметтің баста­ма­сымен құйылған жүз миллион­даған инвестицияның арқасында жүзеге асуда. Ол өзі айтып жүрген «бейлибералды демо­кра­тиясын» құрып жатыр. Соны­мен бірге ол театрларды, опера театр­­лары мен концерт залдарын «ұлт­тың өнер қазынасына» балайды. 

Қаражат Опера театрының қыр­ғиқабақ соғыстан бергі алғаш­қы кешенді жөндеуі үшін бө­лінді. 2019 жылы бітуі жоспар­ланған жаңа кешен үш жеке театрға бөлінеді. 

 «Біздің музыкалық мұрамыз әрқашан бай болған. Сондықтан оны дәріптеуіміз қажет», дейді Опера театрының бас директоры Сильвестер Оковак.

Мемлекетте оңшылдардың қарымы арта бастағанда Опе­ра ордасы назарға ілінді. Консер­ва­­тив­тердің газеттерінің бірі театр ұсынған «Билли Элиот» қойы­лымы жат нәрсені дәріптейді дегеннен кейін, орнына «Порджи мен Бесс» туындысы сахналанды. 

Мажарстанның көрнекті клас­­сикалық музыканттары, әсі­ресе әлем сахнасына танылғандар қазіргі жағдайға көңілі толмайтынын жасырмады. Біртуар пиа­нист Андраш Шифф туған жері Мажарстанда өнер көрсетпейді. Адам Фишер 2010 жылы Опера үйінің музыкалық директор міндетінен бас тартты. Оның ағасы Иван әйгілі «Будапешт фес­тиваль» оркестрінің басшысы – адам құқықтарын жақтаушы. Бірақ ағайындылар әлі де Мажарстанда өнер көрсетіп жүр.

Мистер Орбан өнерді ұлттың ерекшелігі дейді. Үкіметтің ресми сайты опера жұлдызы Пла­сидо Доминго Премьер-минис­трді қайта сайлануымен құт­тықтағанын хабарлады. Хабар­ламада опера жұлдызының үкімет басшысына «өнер мен мәде­ниеттің ұлы жақтаушысы» деп құрмет білдіргені айтылған. 

Оның Фидес партия­сы мәдениет саласындағы тағайын­дау­лар­ға көбірек көңіл бөліп, онға жуық театр басшыларын сайлады. Бұл тізімде мистер Оковак та бар.  

«Бұл қай заманда да мемле­кет­тік опера театры болып қалады», дейді мистер Оковак. «Сондықтан мұнда ешқашан қысым жасалмады».

Мажарстан екінші опера үйін қайта ашты. Мемлекеттік опера ордасын басқаратын Эркель театр­ына қаржы аз кетеді. Келе­сі қыркүйекке дейін жөндеу жұмы­сы аяқталады деп жоспарланған. Үшінші театр ескі теміржол ғима­ратының орнында салынып жатыр. 

Мемлекеттік опера театры соң­ғы жылдары басқа театрларға қарағанда көп қойылым сахналады. Пуччини фестивалі осы маусымның ең жақсы туындыларын қайта ұсынбақ. Олардың қатарында әйгілі «Эдгар» да бар. 

Белгілі сыншы Джон Элисон мамырда жүз жылдық мерейтойға арналған «Көк сақал қамалы» қойылымын Опера журналында мақтады. «Ешқандай оркестр музыканы дәл бұлай көркем орындаған емес», деді ол. 

Мемлекеттік опера театрында маңызды көп қойылым сахналанады. Мәселен, үйсіз адамдардың қонысын іздеу жөніндегі «Порджи мен Бесс» қойылымы 2015 жылы Будапештің пойыз стансасын басып алған босқындарды, мистер Орбанның иммиграцияға қатысты саясатын еске салды.

Бұдан кейін үкі­метті жақтаушы «Мадияр Идок» газетінің София Хорват атты колумнисі «Билли Элиот» қойылымын сынаған соң компания 15 қойылымды бағ­дар­ламадан алып тастады. 

«Өмірде болуы мүмкін құ­бы­лыстарды сахналауымыз оны дәріптеу дегенді білдірмейді» деп жауап береді мистер Оковак.

Жазда пікірталас тыйылғанда мистер Оковак келесі жылғы опера маусымының тақырыбын жа­риялады. Бұл жолы оң­шыл басылымның сынына ұшыра­майтын христиандық тақырыбы таңдалыпты.

Мақаланы аударған Светлана Ғалымжанқызы, 

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.02.2019

Дәрігерлер балаларды көңілді бимен оятты

17.02.2019

Алакөл ауданында көпбалалы отбасыларға пәтер берілді

17.02.2019

Қазақстан дзюдошылары Еуропа кубогінен екі медаль жеңіп алды

17.02.2019

Жансель Дениз Turkish Open турнирінде жеңімпаз атанды

17.02.2019

Елена Круглыхина могулшылар алдындағы басты міндетті атады

17.02.2019

17 ақпанға арналған ауа райы болжамы

16.02.2019

ҚХЛ: «Барыс» биыл «Авангардтан» төртінші мәрте жеңілді

16.02.2019

Сапарбаев: Бірде бір бала назарсыз әрі қамқорсыз қалмауы керек

16.02.2019

Головкин былғары қолғабын шегеге іле ме?

16.02.2019

Астана қаласы мен үш облыста ауа райына байланысты ескерту жарияланды

16.02.2019

Қарағандыда NASА кездесу өткізді

16.02.2019

БҚО-да көп балалы отбасылар мәселесін шешуге қосымша 500 млн теңге бөлінеді

16.02.2019

Қарағандыда полицияның 200 қызметкері волейбол ойнады

16.02.2019

Қарағанды облысында мектеп жабылып қалды

16.02.2019

Демалыс күндері боран соғып, жауын-шашын болады

16.02.2019

Оралда радиатор зауыты ашылады

16.02.2019

Баянауылда аудандық қысқы спартакиада өтті

16.02.2019

Биыл Батыс Қазақстан облысында 5 жатақхана құрылысы басталады

16.02.2019

Батыс Қазақстан облысында өңір басшысының есебі басталды

16.02.2019

Павлодар облысының әкімі жаңа орынбасарларын таныстырды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу