Esi ketken eskini alady

Búginde avtomobıl degen burynǵydaı baılyqtyń, sol kólikti satyp alǵan adamnyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsy ekendiginiń kórsetkishi bolýdan qalyp barady. Bir úıde eki, keıde úsh avtokóliktiń bolýyn, tipti keıbir jumyssyz júrgenderdiń de avtokólik satyp alýyn oǵan mysal retinde keltirýge bolady. Osy oraıda avtomashınalardyń sonshalyq kóbeıip ketýiniń syry nede degen saýaldyń týyndaýy da zańdy. 

Егемен Қазақстан
16.11.2018 1236
3

Onyń eń basty sebebin avtomobıldiń qazirgi tańda meılinshe qoljetimdi bolýynan izdegen durys. Birinshiden, ony salonnan da, qoldan da satyp alýdyń múmkindigi artty. Bir qyzyǵy, kúni keshe KSRO degen alyp derjava óz turǵyndaryn avtokólikpen qamtamasyz ete almady. Búginde sol derjavanyń bir pushpaǵy ǵana bolyp tabylatyn ári ekonomıkasynyń aýqymy Odaq ekonomıkasynyń shıregine de jetpeıtin Reseı óz avtokólikterin ótkize almaı álek. Ekinshiden, sany artqandyqtan bolar, onyń baǵasy da aıtarlyqtaı tómendedi. Úshinshiden, úr jańasyn alýǵa shamań jetpese, baǵasy arzan eskisi bar. Tórtinshiden, bankten nesıe alý múmkindigi. Mine, osyndaı qolaıly sebepter halyqtyń jappaı avtokólikke umtylýyna jol ashty.

Degenmen, avtokólik satyp alǵandardyń báriniń birdeı mańdaılary shylqyp otyr desek, aqıqatqa qıanat jasaǵan bolar edik. Nege deısizder ǵoı. Endeshe naqty derekterge júgineıik.

Keıbir málimetterge qaraǵanda, elimizde zaýyttan shyqqanyna 3 jyl men 7 jyl bolǵan avtokólikterdiń sany 471,5 myń danaǵa, ıaǵnı 12,2 paıyzǵa artqanymen, 10 jyldan asqan avtomashınalar sany da eleýli túrde joǵarylap, 2,4 mıllıon danaǵa jetken. Sóıtip ósim 4,1 paıyzdy quraǵan. Bul Qazaqstandaǵy barlyq avtokólikterdiń 63 paıyzy eken. Eger salystyrý úshin aıta keter bolsaq, ótken 2017 jyly bul kórsetkish 60 paıyz deńgeıinde bolǵan.

Sonymen birge sońǵy bir jyl ishinde, dálirek aıtqanda bıylǵy mamyr aıynyń sońyna qaraı elimizde jeńil avtomobılder qatarynyń 0,6 paıyzǵa, ıaǵnı 3,8 mıllıon danaǵa azaıǵany belgili bolyp otyr. Onyń ishinde 7 jyldan 10 jylǵa deıingi avtomashınalar 13,3 paıyzǵa (290 myń), al 3 jylǵa deıingi mashınalar 12,8 paıyzǵa (520,9 myń) azaıǵan. Buǵan qarap eskirgen avtokólikterdiń arta túskenin op-ońaı ańǵarýǵa bolady.

Máselen, Jambyl oblysynda zaýyttan shyqqanyna 10 jyldan astam ýaqyt ótken avtokólikter 81 paıyzdy qurasa, Almaty oblysynda 77,5 paıyzdy quraǵan. Jeńil avtomobılderdiń sany jaǵynan Túrkistan oblysy kósh bastap tur. Biraq bul óńirde de ustalǵan mashınalar qatary 69,4 paıyzǵa jetip otyr eken.

Jalpy, Qazaqstan aýmaǵynda satýǵa túsken avtomobılderdiń árbir beseýiniń ekeýi 20 jyldan asqan avtokólikter degen málimet keltiredi «QazAvtoProm» Qazaqstannyń avtomobıl salasy kásiporyndarynyń odaǵy. Al 10 jyldan asqan avtomashınalar úlesi rynoktyń 69,1 paıyzyn quraıtyn bolyp shyqqan. Osyndaı derekter keltire otyryp, atalǵan odaq otandyq avtopark kónerip bara jatyr degen qorytyndy jasaǵan. 

Sol sıaqty joǵaryda atalǵan uıym qazaqstandyqtardyń bankterden nesıeni negizinen osyndaı eski-qusqy mashınalardy satyp alý úshin alatynyn da anyqtaǵan. Qanshalyqty tozǵandyǵyna qaramastan elimizdiń turǵyndary Toyota Camry, Volkswagen Passat sıaqty avtokólikterdi alýǵa kelgende aldaryna jan salmaıtyn kórinedi. Odan keıingi oryndarda Audi 100, Audi 80, Mercedes-Benz E200 tárizdi mashınalar tur. Sońǵy eki avtokóliktiń eń jańa degenderine bıyl 20 jyl tolady eken. Al Audi 80 markaly avtomashına 1996 jyldan beri zaýyttan múlde shyqqan emes. 

Biz bul sıfrlardy nelikten keltirip otyrmyz? Shyndyǵyna kelgende, avtomashına halyqty kólikpen qamtamasyz etip qana qoımaıdy, sonymen birge belgili bir dárejede ekologıaǵa da óziniń teris áserin tıgizedi. Eger avtokólik eski bolsa, odan keletin zıan da eselenip óse túspek. Jol-kólik oqıǵalarynyń oryn alýyna da kóbine-kóp qoldaný merzimi ótken kólikter túrtki bolyp jatady. 

Osyndaı sebepterden de bolsa kerek, Almaty qalasynyń ákimi Baýyrjan Baıbek avtomashınalardyń tym kóbeıip ketýine alańdaýshylyq tanytyp, avtokólikter sanyn odan ári ósire berýge bolmaıdy degen óz pikirin bildiripti. Shahar basshysynyń aıtýynsha, 2035 jylǵa qaraı ońtústik astana halqynyń sany 3 mıllıonǵa jetpek, sonshama adamnyń qolaıly ómir súrýin qamtamasyz etý úshin avtokólikter sanyn qazirgi kórsetkish deńgeıinde saqtap qalý kerek. Bul jaıt aıtýǵa ońaı bolǵanymen, jurttyń bári avtokólik ıesi bolýǵa talpynyp jatqan qazirgideı zamanda júzege asyrýǵa kelgende kóptegen kedergilerdiń paıda bolýy da ábden múmkin.

Sózimizdi túıindeı kele aıtarymyz, qazaqta «esi ketken eskini alady» degen sóz bar. Qalaı degende de kónergen, kúni ótken kólikterdiń kóbeıe bermegeni lázim.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.02.2019

Дәрігерлер балаларды көңілді бимен оятты

17.02.2019

Алакөл ауданында көпбалалы отбасыларға пәтер берілді

17.02.2019

Қазақстан дзюдошылары Еуропа кубогінен екі медаль жеңіп алды

17.02.2019

Жансель Дениз Turkish Open турнирінде жеңімпаз атанды

17.02.2019

Елена Круглыхина могулшылар алдындағы басты міндетті атады

17.02.2019

17 ақпанға арналған ауа райы болжамы

16.02.2019

ҚХЛ: «Барыс» биыл «Авангардтан» төртінші мәрте жеңілді

16.02.2019

Сапарбаев: Бірде бір бала назарсыз әрі қамқорсыз қалмауы керек

16.02.2019

Головкин былғары қолғабын шегеге іле ме?

16.02.2019

Астана қаласы мен үш облыста ауа райына байланысты ескерту жарияланды

16.02.2019

Қарағандыда NASА кездесу өткізді

16.02.2019

БҚО-да көп балалы отбасылар мәселесін шешуге қосымша 500 млн теңге бөлінеді

16.02.2019

Қарағандыда полицияның 200 қызметкері волейбол ойнады

16.02.2019

Қарағанды облысында мектеп жабылып қалды

16.02.2019

Демалыс күндері боран соғып, жауын-шашын болады

16.02.2019

Оралда радиатор зауыты ашылады

16.02.2019

Баянауылда аудандық қысқы спартакиада өтті

16.02.2019

Биыл Батыс Қазақстан облысында 5 жатақхана құрылысы басталады

16.02.2019

Батыс Қазақстан облысында өңір басшысының есебі басталды

16.02.2019

Павлодар облысының әкімі жаңа орынбасарларын таныстырды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу