Киелі жерлердің рухани маңызы

Мемлекет басшысы Н.Ә.Назарбаевтың «Болашақ­қа бағдар: рухани жаңғыру» атты қазақ қоғамына қозғау салып, санамызға жаңа серпін берген, дер кезінде ұсынылған бағдарламалық мақаласының жарық көргеніне бір жарым жылдан астам уақыт болды.  

Егемен Қазақстан
20.11.2018 7281
2

Бағдарламалық мақалада дамыған мемлекет болып, зерделі де зияткер ұлт болып әлемдік аренада ойып тұрып өзіндік орын алу үшін қажетті қадір-қасиеттер  санамаланып айтылған болатын.

Елбасы аталған тарихи құжатта ұлттық құндылықтарымыз – ұлттық кодымызсыз ешқандай да жаңғыру болмайтындығын айтты. Ғылым мен техника көз ілеспес шапшаңдықпен дамып, жедел өзгеріп отырған әлемде Мемлекет басшысы айтқандай, рухани жаңғырудың ең басты шарты – ұлттық кодымызды, ұлттық мәде­ниетімізді сақтай отырып,  әлемдік өзгерістерге сай жаңаша ойлау жүйе­сін қалыптастырғанымыз абзал. Ұлт­тық кодты сақтау дегеніміз, тамыры те­реңнен бастау алатын рухани әрі ұлт­тық болмысымызды нығайтып, же­тілдіріп, оны ұрпақтан-ұрпаққа мұра ету. Ұлттық болмыстың өзі біз­­­­дің ежелден келе жатқан  салт-дәс­­түрлерімізден, мәдениетімізден, та­рихымыздан, барлық рухани құн­дылықтарымыздан бастау алады десек, атадан балаға мирас болып келе жат­­қан сол құндылықтарымызды заманға сай одан әрі байытып, дамытып, жетілдіріп, оны бүгінгі ұрпақтың санасы мен тұрмысына сіңіру арқылы жаңа ғасырдың жаңа ұрпағын, жа­ңа ұрпақтың кемел келешегін қалып­тастыруымыз қажеттігін ерекше ес­кертті. 

Бағдарламалық мақала аясында рухани кодымыздың басты тетігі болып табылатын қоғам үшін маңызды көптеген шаралар жүзеге асырылуда. Атап айтсақ, латын графикасына негізделген қазақ әліпбиі қабылданды және оны ғылыми-теориялық және практикалық тұрғыда  өмірімізге ен­гізудің кешенді жоспары жасалынып, латын әліпбиі негізіндегі қазақ тілінің емле ережелерінің жобасы сараптамадан өтуде, жаңа әліпбидегі алғашқы ақпараттық-танымдық мер­зімді басылым «Til-Qazyna» оқыр­манына жол тартты.  Қоғамдық және гу­манитарлық ғылымдар бойынша «Жаңа гуманитарлық білім. Қазақ тіліндегі 100 жаңа оқулық» жобасы аясында әлемдегі ең үздік жоғары оқу орындарында оқытылатын 18 оқулықты қазақ тілінде сөйлетті.

Ендігі мақсат – осындай баға жет­­пес дүниені оқу үрдісіне енгізе отырып, студент жастарға әлемдік деңгейде білім берудің зор тетігін қалыптастыру көзделуде. Тәуелсіздік жылдарында табысқа жеткен, елі­міздің әр өңірінде тұратын түрлі жас­тағы, сан алуан этнос өкілдерінің тарихына негізделген «Қазақстандағы 100 жаңа есім» жобасы  аясында заманымыздың озық ойлы, жасампаз, еңбекқор адамдарының есімдері мен ерен еңбектері ұлықталуда. Ал­дымен азаматтық патриотизм, одан кейін қазақстандық патриотизмді қалып­тастырудың бастамасы болған «Туған жер» бағдарламасы аясында да ауқымды шаралар жасалуда. Сонымен қатар халқымыздың ұлттық бірегейлігінің мызғымас негізі – «Қазақстанның киелі жерлерінің географиясы» жобасы аясында қалып­тасуда.

Рухани жаңғыра отырып, бола­шаққа бет түзеген халықтың Ұлы Даласы киелі жерлерге толы. Біз үшін Атырау – Арқа – Алатау – Алтай сияқты ұлан-асыр аймақты алып жатқан Қазақстанның әрбір сүйем жері қасиетті де киелі. Қоршаған ортамен үйлесімділікте өмір сүрген ата-бабаларымыз «кие» сөзіне ерекше мән беріп, кіндік қаны тамған туған жерінен бастап, тарихи жадында өшпес із қалдырған тарихи және сая­си оқиғалармен байланысты орындарды киелі де қасиетті мекеніне балады. «Туған жер – тұғырың, туған ел – қыдырың», «Әркімнің өз жері – жұмақ», «Ел іші алтын бесік», «Өз елің – алтын бесігің», «Бақыр қазан қайнаса бәріміздің бағымыз», «Туған жердің әр тасы біздің алтын тағымыз», деп туып-өскен жері, өнген ортасын кие тұтып, оның қадір-қасиетін бағалай білді. Халқымыздың ұлттық санасының ерекшелігі де осында.

Ендігі жасалатын негізгі әре­кеті­міз, осы құнды ерекшелікті жоғалтып алмай, өскелең ұрпақ бойы­на жал­пыұлттық қасиетті орындар­ ұғы­мын сіңіруіміз керек. Ол үшін Ел­басы «Қазақстаның қасиетті рухани құн­дылықтары» немесе «Қазақ­станның киелі жерлерінің география­сы» жобасын жасау керектігін тапсырды. 

Қазақстанның киелі жерлері ре­тінде ерекше бағаланатын табиғи және мәдени нысандар, зайырлы және діни сәулет ескерткіштері, халық арасынан шыққан көрнекті тұлғалардың кесенелері мен қорымдары, халықтың жадында елеулі із қалдырған тарихи-саяси оқиғаларға байланысты орындар танылады. Сонымен қатар тәуелсіз еліміздің әлеуметтік-саяси өмірінде ұлттық бірлік пен бірегейлік, жаңғыру нышаны ретінде маңызды орын алатын заманауи нысандар да  кіреді. 

Ұлттық құндылықтарымызды осын­дай киелі нысандар арқылы жаң­ғырту, жаңғырта отырып елдің иесі болар болашақ ұрпақты рухани бай мұрамен сусындата тәрбиелеу – Елбасы алдымызға қойған бағдарламалық тапсырманың бірі де бірегейі. Бірін-бірі толықтыратын «Туған жер» бағдарламасы мен «Қазақстанның киелі жерлерінің географиясы» жобасы арқылы туған жер мен киелі жерлерге деген шынайы патриоттық сезім арқылы, екеуінің сабақтастығы арқылы болашақ ұрпақта біртұтас мызғымас тарихи сана қалыптасады. Туып-өскен жерге деген сүйіспеншілік бір ғана Отанымыз – Қазақстанға деген патриоттық сезімге ұласса, Қа­зақстанның қасиетті жерлерін қас­терлеу – бізді кез келген рухани жұтаңдықтан сақтап, аман алып шы­ғатын символдық қалқанымыз әрі ұлттық мақтанышымыздың қайнар бұлағы болары хақ. 

Сөз соңында айтарымыз, тарихи санасы мығым, Абайдың даналығы, Әуезовтің ғұламалығы, Жамбылдың жырлары мен Құрманғазының күйлері, ғасырлар қойнауынан жеткен бабалар үнінен, яғни рухани мәдениетімізден нәр алған, ұлттық рухы сақталған, ұлттық сана-сезімінің көкжиегі ке­ңейген, бәсекеге қабілетті, рухани жаң­ғырған тұлғаның – халықтың – мемлекеттің ғана өзіндік дербес даму үлгісі қалыптасып, кемел келешекке нық әрі нақты қадаммен жылжи отырып дамыған елдердің қатарынан орын алатындығы сөзсіз. 

Райхан ДОСЖАН,

философия ғылымдарының PhD докторы,

Ақмаржан ӘУЕЛБЕКОВА,

филология ғылымдарының кандидаты

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.01.2019

Қостанайда Ақылбек Шаяхметтің шығар­ма­шы­лық кеші өтті

24.01.2019

Астанада британдық қаламгер Ник Филдингпен кездесу өтті

24.01.2019

Сексен деген сеңгірге шығып жатқан Кәмел Жүністегі туралы үзік сыр

24.01.2019

Береке белсендіге бітеді

24.01.2019

Алғашқы қысқы ҰБТ қорытын­дылары шықты

24.01.2019

Маңызды заң жобалары мақұлданды

24.01.2019

ҚХА «Жаңғыру жолы» республикалық жастар қозғалысының үндеуі

24.01.2019

Жалындаған жастардың жарқын жобалары

23.01.2019

Шекара бұзған азамат қаза тапты

23.01.2019

Елбасының Жастар жылының салтанатты ашылуында сөйлеген сөзі

23.01.2019

Мәулен Әшімбаев: Жастар жылында науқаншылдыққа жол бермеуіміз қажет

23.01.2019

Түркістанда «Орта Азия жастарының форумын» өткізу жоспарлануда

23.01.2019

«Жастар жылы» жамбылдық жастарға мол мүмкіндік береді

23.01.2019

Қаржы және бюджет комитетінің Заң жобаларын талқылау бойынша отырысы өтті

23.01.2019

Мәжіліс сот жүйесі мен судьялар мәртебесі туралы конституциялық түзетулерді мақұлдады

23.01.2019

Алматы облысында 1332 әйел онкологиялық есепте тұр

23.01.2019

Сенаторлар Жастар жылын қолдауға бағытталған жұмыстарға кірісті

23.01.2019

Еурокомиссия MasterCard-қа айыппұл салды

23.01.2019

Жылқының қозғалыс аллюры: Аяң түрлері

23.01.2019

Юлия Тимошенко Украина президенті сайлауына қатысатынын мәлімдеді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Adasqandardyń aldy jón, arty soqpaq...

  Bıylǵy qańtarda Qazaqstan óziniń azamattaryn dúnıeniń qaı shetinde bolsa da qorǵaı alatyn irgeli el ekendigin kezekti ret kórsetti. Sırıadaǵy qandy qasapqa soqyr senimniń shyrmaýyndaǵy kúıeýimen birge baryp qalǵan áıelder men jas balalarǵa arnaıy ushaq bólip, alyp keldi. Elbasy N.Nazarbaev óziniń tapsyrmasymen 47 adamnyń, sonyń ishinde 30 balanyń qutqarylǵanyn málimdedi. Qutqarý sharalary «Jýsan» operasıasy» dep atalǵany da jarıa boldy.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Jaýapkershilik joq jerde...

Sońǵy jyldary elimizde bosaný úshin aýrýhanaǵa kelgen analardyń qaitys bolý jaǵdaıy jıilep barady. О́tken jazda medısınasy jetilgen qalalar sanatyndaǵy Astananyń ózinde tórt birdeı qaıǵyly oqıǵanyń oryn alýy osy sózimizge dálel. Al Qazaqstan boıynsha 2018 jyldyń segiz aıynda ǵana ana óliminiń 40 faktisi tirkelgen eken. Onyń sebebi nede? Bul jóninde oılanyp, belgili bir sharalar qabyldap jatqan adam bar ma? Shynyn aıtsaq, bul jaǵy óte kúmándi. Eger adamdar jumysta jibergen kemshiligi úshin jazalanbaıtyn bolsa, ondaı jaǵdaıdyń qaıtalana bermesine kim kepil?

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sóz salmaǵy

Baıaǵynyń bıleri taý qulatyp, jer terbetpese de, eldi ıitip, teli-tentekti tıyp, kem basqandy ilgeri ozdyryp, asqynǵandy tejep, órshigendi órelep, ata ǵuryppen, ana úlgisimen bárin jónge saldy. Ul men qyzdyń eteginen tartpaı, aýzynan qaqpaı, qyrandaı túletip otyrǵan. Sodan da shyǵar, «Aýzym jetkenshe sóıleımin, qolym jetkenshe sermeımin, aıaǵym jetkenshe júremin» dep 14 jasynda aýzynan ot shashyp: «El ebelek emes, er kebenek emes, dat!» dep dara tanylǵan Qazybek bıdiń Qońtajynyń tilin baılap, qatty sastyrǵany. Jeteli sózge jetesiz ǵana des bermeıdi.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу