Táýelsizdiktiń tánti bolar tusy kóp

Jylda, Táýelsizdik kúni jaqyndaǵan saıyn osy ýaqyt ishinde elimiz qandaı jetistikterge jetti degen saýaldy ózimizge qoıyp, ony saralaýǵa tyrysamyz. Biraq mundaıda jappaı aıtylyp júrgen jetistikterdi emes, ózimiz baıqaǵan jeke kózqarastaǵy tabystardy taldaýǵa tyrysamyz. Sonyń ishinde kózge túsetin bir ǵanıbetti jańalyq – halqymyzdyń burynǵydaı eshkimnen qysylmaı, kimmen bolsa da ómirdiń barlyq salasynda ıyq teńestire túskeni.

Егемен Қазақстан
21.11.2018 110
3

Uzaq jyldar boıy ımperıalyq saıasattyń astynda eńsemiz tómen bolyp kelgeni belgili. Jergilikti halyq maqsatty túrde zamanaýı kásipterden – ónerkásiptik, tehnıkalyq saladan shettetilip, bular bizge artyq sybaǵadaı kórinetin. Bizdiń jetistigimiz tek mal baǵý baǵytynda ǵana baǵalanatyn. Astyq óndirý de basqalardyń úıretýimen ǵana qol jetkizilgen tabys retinde qazaqqa tolyqtaı tıesili bolmaıtyn. Al ádebıet, óner, ǵylym salalarynda da aramyzdan birdi-ekili ǵana adamdar ǵana tanylyp, olardyń da eńbegi jyrymdalyp qana kórinetin. Basqalar tipti kózge ilinbeıtin. Sportta da qazaqtyń mańdaıy jarqyraǵan tusy az. Sonyń ishinde qazaq balýandary men boksshylary tek jeńil salmaqtarǵa ǵana shyǵarylyp, top jaratyn. Nebir talantty sportshylarymyzdy qurama komandaǵa qospaı, túrli qıturqy sebeptermen yǵystyryp otyratyn. 

Tipti tutas odaqqa ortaq bolýǵa tıisti ortalyq teledıdardan da jergilikti halyq sırek kórinetin. Birli-jarymy kórine qalsa, bárimiz eleń etip, tóbemiz kókke jetkendeı qýanatyn edik. Al qazir kórshi eldiń ortalyq arnalary Qazaqstandy, ásirese qazaqtardy KSRO-nyń kezindegiden áldeqaıda jıi kórsetetin boldy. Bul tek bir salada ǵana emes, qoǵamnyń bar salasynda da osyndaı ilgerileýshilik anyq baıqalady. Ánshilerimiz de, basqa óner túriniń juldyzdary da, ǵalymdarymyz da kórshi elder turmaq, álemdik sahnalardan, arnalardan jıi shyǵatyn boldy. 

Talantty ul-qyzdarymyz sporttyń da barlyq túrinde top jaratyn halge jetti. Buryn tipti óz aramyzdaǵy keıbir keraýyz skeptıkterimiz «qazaqtardyń qolynan boks pen kúresten basqa ne kelýshi edi» dep kúletin. Qazir, Qudaıǵa shúkir, sporttyń barlyq túrinen, sonyń ishinde elıtalyq túrlerinen de qazaq balalary alǵa shyǵyp jatyr. Máselen, kórkem gımnastıkadan Álıa Iýsýpovanyń shákirti Sábına Áshirbaeva álemdik arenalarda top jardy. Azıanyń úsh dúrkin chempıony bolǵanynyń ózi nege turady? Buryn gımnastıkadan tek basqa ulttyń adamdary ǵana kórinetin edi. Al olar jarqyrap kózge túse bastasa dereý ortalyqqa, eń quryǵanda Ýkraına men Belorýssıaǵa qaraı bet túzeıtin. Máselen, Olımpıada chempıony bolǵan Nellı Kım Qazaqstannan birden ketip qalǵan edi ǵoı. Basqa sportshylar da solaı. Al qazir ondaılar ózimizde qalady, tipti basqa elderde baǵy janbaǵandar Qazaqstanǵa kelip, bıik tabystarǵa qol jetkizip jatyr.

Reseıdiń Hanty-Mansy qalasynda ótip jatqan shahmattan áıelder arasyndaǵy álem chempıonatyna úsh birdeı qazaq qyzy qatysty. Búkil álemniń 28 elinen tańdaýdan ótip kelgen 64 shahmatshy ortasynda úsh qazaq qyzy júrgeniniń ózi úlken tabys qoı. Buryn, Stalın zamanynan beri «KSRO-nyń erkesi» bolyp sanalǵan grýzın halqynyń ókilderi Nona Gaprındashvılı, Maıa Chıbýrdanıdzeler oınaǵanda álem chempıonatyna qatysý bizdiń qyzdarymyzdyń túsine de kirmeıtin. Al qazir, álemdegi myqty shahmatshylar shyǵatyn ortalyqqa aınalyp kelemiz. Sonyń ishinde 18 jastaǵy Jansaıa Ábdimálik shırek fınalǵa jetip, 2015 jylǵy álem chempıony ýkraınalyq Marıa Mýzychýkty alǵashqy oıynda jeńip, tek kelesi oıyndarda ǵana jeńilip qaldy. Dınara Sádýaqasova men Gúlishan Naqbaeva da jaqsy oıyn kórsetti. Jansaıa byltyr ǵana 20 jasqa deıingi qyzdar arasynda álem chempıony atanyp, áıelder arasyndaǵy halyqaralyq grosmeıster ataǵyn alǵan edi. 

Búkil dúnıejúzin sharlap, qazaqtyń tól melodıasymen álemdi aýzyna qaratyp júrgen Dımash Qudaıbergendi tipti qalaı maqtasaq ta artyq emes. Mýzykanyń azýyn aıǵa bilegen bilgishteriniń ózi oǵan qarap aýzyn ashyp, kózin jumady. 

Mine, osynyń bári de táýelsizdiktiń arqasy. Áıtpese, 70 jyl Keńes Odaǵynyń qol astynda bolǵanda qazaqtan osyndaı juldyzdar shyqsa qaıda qalypty? Árıne, yqtyryp, buqtyryp júrmese shyǵatyn da edi. Tek táýelsizdiktiń arqasynda ǵana eńsemiz tiktelip, eńbegimiz jana bastady. Qazaqtyń oıy asyp, boıy túzelgendiginiń belgileri osylar. Endi tek Qazaqstan ózindegi asyldaryn shashyp almaı, olarǵa qoldaý kórsetip, kerek bolǵanda qorǵap júrýi mindet. 

Jaqsybaı SAMRAT,

«Egemen Qazaqstan»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

10.12.2018

Қарағандылықтар «ҚазРобоСпорт» чемпионатының бас жүлдесін жеңіп алды

10.12.2018

Ежелгі металлургия іздерін Тарбағатай даласынан көруге болады

10.12.2018

Қытай 2000-нан астам қазаққа өз территориясынан шығуға рұқсат берді

10.12.2018

Д.Назарбаева Дүниежүзілік банкінің Орталық Азия жөніндегі Аймақтық директорын қабылдады

10.12.2018

Солтүстікқазақстандық екі кәсіпкер «Жомарт жүрек» байқауының жеңімпазы болды

10.12.2018

«Латын әліпбиіне көшу – тарихи таңдау» республикалық ғылыми-теориялық online конференция өтті

10.12.2018

Халықаралық Олимпиада комитеті Алла Важенина, Анна Нұрмұхамбетова және Ольга Рыпаковаға медальдары қайтарады

10.12.2018

Павлодарда «Лайықты еңбек – мемлекеттің тұрақтылық негізі» форумы өтті

10.12.2018

Атыраулық дзюдошылар Конфедерация Кубогінің иегері атанды

10.12.2018

Облыста озық шыққан аудандар марапатталды

10.12.2018

Александр Журавский Мұхаммед Рабииден жеңілді

10.12.2018

Дархан Қыдырәлі The Asahi Shimbun басылымына сұхбат берді 

10.12.2018

Қызылордада жер телімдері аукционға шығарылды

10.12.2018

Қызылорда облысының әкімі мүмкіндігі шектеулі жандар автокөлік сыйлады

10.12.2018

Қостанайда табиғат қорғау полицейлері киік атқан қаскөйді ұстады

10.12.2018

Сығанақ қалашығы туризмге қызмет етеді

10.12.2018

Қыздар университеті робот құрастыратын стартап жобалар жасайды

10.12.2018

«Қайраттың» екі футболшысы - әлемнің үздік ойыншысы номинациясына үміткер

10.12.2018

Дүниежүзілік банк Қазақстанның коммуналдық инфрақұрылымын дамытуға қатысады

10.12.2018

Алматыда жас дзюдошылардың турнирі өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Aqparattar aýqymyndaǵy aqıqat

Taıaýda Almatyda ótken medıaquryltaıda Qazaqstandaǵy buqaralyq aqparat qural­darynyń qazirgi jaı-kúıi keńinen áńgime boldy. Mamandar tarapynan aıtylǵan pikirlerge qulaq qoıar bolsaq, sońǵy jyldary qazaqstandyq BAQ-tyń, ásire telearnalardyń reıtıngi aıtarlyqtaı túsip ketken. Máselen, 2013 jyldan bergi aralyqta bul kórsetkish 22 paıyzǵa tómendegen eken. Onyń sebebi nede?

Сайраш ӘБІШҚЫЗЫ, Қазақстанның білім беру ісінің құрметті қызметкері

Halyq sózinde birtutastyq, birlik bar

«Halyq» sóziniń mán-maǵynasy óte tereń ekeni barshaǵa málim. Másele – osyndaı saıası astary aıryqsha sózdi qalaı qoldanyp júrgenimizde. Merzimdi baspasóz betterindegi habarlardan,  teleradıo arnalardan, ózara áńgimeden «aýyl halqy», «qala halqy» degendi oqyp ta, estip te júrmiz. Máselen, telearnalardyń birinen «Arshaly aýdanynda 27 myń halyq bar» degendi estidim de, «halyq sózin durys qoldanaıyq» dep, ózimniń oı dápte­rime jazyp qoıdym. Sebebi orys tilinde «narod sela» nemese «narod derevnı», «na­rod raıona», «narod goroda» demeıdi, tipti jazbaı­dy. Bul tilde «naselenıe», «jıtelı», «gorojane», «selchane» deıtinin bilemiz. Biz qazaqsha «aýyl turǵyndary», «qalalyqtar» nemese «qala turǵyndary» desek, ekpini báseń bolyp, birdeńe joǵaltyp alatyndaı, «aýyl halqy», «qala halqy» dep qysqa qaıyramyz. Sonda deımin-aý, qazaǵymyzdy bólip, jiktep, birtutas halyq sanatyna qospaı turǵanymyzdy nege ańǵarmaımyz?!

Дидар Амантай,

Túsiniktiń kúıreýi

Sońǵy jyldary, sandyq tehnologıalyq ónimderdiń (iPhone, Red One, digital camera, information technology) alǵashqy nusqalary (computer, printer, scaner, copier), shyqqanyna tabany kúrekteı jarty ǵasyrǵa jýyq ýaqyt, jeteqabyl mezgil ótkende, ozyq qoǵamdarda, qala berdi, damýshy elderde, tipti, jalpy adamzattyq mádenı-rýhanı keńistikterde iri-iri qomaqty ózgerister júrdi. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу