Táýelsizdiktiń tánti bolar tusy kóp

Jylda, Táýelsizdik kúni jaqyndaǵan saıyn osy ýaqyt ishinde elimiz qandaı jetistikterge jetti degen saýaldy ózimizge qoıyp, ony saralaýǵa tyrysamyz. Biraq mundaıda jappaı aıtylyp júrgen jetistikterdi emes, ózimiz baıqaǵan jeke kózqarastaǵy tabystardy taldaýǵa tyrysamyz. Sonyń ishinde kózge túsetin bir ǵanıbetti jańalyq – halqymyzdyń burynǵydaı eshkimnen qysylmaı, kimmen bolsa da ómirdiń barlyq salasynda ıyq teńestire túskeni.

Егемен Қазақстан
21.11.2018 111
3

Uzaq jyldar boıy ımperıalyq saıasattyń astynda eńsemiz tómen bolyp kelgeni belgili. Jergilikti halyq maqsatty túrde zamanaýı kásipterden – ónerkásiptik, tehnıkalyq saladan shettetilip, bular bizge artyq sybaǵadaı kórinetin. Bizdiń jetistigimiz tek mal baǵý baǵytynda ǵana baǵalanatyn. Astyq óndirý de basqalardyń úıretýimen ǵana qol jetkizilgen tabys retinde qazaqqa tolyqtaı tıesili bolmaıtyn. Al ádebıet, óner, ǵylym salalarynda da aramyzdan birdi-ekili ǵana adamdar ǵana tanylyp, olardyń da eńbegi jyrymdalyp qana kórinetin. Basqalar tipti kózge ilinbeıtin. Sportta da qazaqtyń mańdaıy jarqyraǵan tusy az. Sonyń ishinde qazaq balýandary men boksshylary tek jeńil salmaqtarǵa ǵana shyǵarylyp, top jaratyn. Nebir talantty sportshylarymyzdy qurama komandaǵa qospaı, túrli qıturqy sebeptermen yǵystyryp otyratyn. 

Tipti tutas odaqqa ortaq bolýǵa tıisti ortalyq teledıdardan da jergilikti halyq sırek kórinetin. Birli-jarymy kórine qalsa, bárimiz eleń etip, tóbemiz kókke jetkendeı qýanatyn edik. Al qazir kórshi eldiń ortalyq arnalary Qazaqstandy, ásirese qazaqtardy KSRO-nyń kezindegiden áldeqaıda jıi kórsetetin boldy. Bul tek bir salada ǵana emes, qoǵamnyń bar salasynda da osyndaı ilgerileýshilik anyq baıqalady. Ánshilerimiz de, basqa óner túriniń juldyzdary da, ǵalymdarymyz da kórshi elder turmaq, álemdik sahnalardan, arnalardan jıi shyǵatyn boldy. 

Talantty ul-qyzdarymyz sporttyń da barlyq túrinde top jaratyn halge jetti. Buryn tipti óz aramyzdaǵy keıbir keraýyz skeptıkterimiz «qazaqtardyń qolynan boks pen kúresten basqa ne kelýshi edi» dep kúletin. Qazir, Qudaıǵa shúkir, sporttyń barlyq túrinen, sonyń ishinde elıtalyq túrlerinen de qazaq balalary alǵa shyǵyp jatyr. Máselen, kórkem gımnastıkadan Álıa Iýsýpovanyń shákirti Sábına Áshirbaeva álemdik arenalarda top jardy. Azıanyń úsh dúrkin chempıony bolǵanynyń ózi nege turady? Buryn gımnastıkadan tek basqa ulttyń adamdary ǵana kórinetin edi. Al olar jarqyrap kózge túse bastasa dereý ortalyqqa, eń quryǵanda Ýkraına men Belorýssıaǵa qaraı bet túzeıtin. Máselen, Olımpıada chempıony bolǵan Nellı Kım Qazaqstannan birden ketip qalǵan edi ǵoı. Basqa sportshylar da solaı. Al qazir ondaılar ózimizde qalady, tipti basqa elderde baǵy janbaǵandar Qazaqstanǵa kelip, bıik tabystarǵa qol jetkizip jatyr.

Reseıdiń Hanty-Mansy qalasynda ótip jatqan shahmattan áıelder arasyndaǵy álem chempıonatyna úsh birdeı qazaq qyzy qatysty. Búkil álemniń 28 elinen tańdaýdan ótip kelgen 64 shahmatshy ortasynda úsh qazaq qyzy júrgeniniń ózi úlken tabys qoı. Buryn, Stalın zamanynan beri «KSRO-nyń erkesi» bolyp sanalǵan grýzın halqynyń ókilderi Nona Gaprındashvılı, Maıa Chıbýrdanıdzeler oınaǵanda álem chempıonatyna qatysý bizdiń qyzdarymyzdyń túsine de kirmeıtin. Al qazir, álemdegi myqty shahmatshylar shyǵatyn ortalyqqa aınalyp kelemiz. Sonyń ishinde 18 jastaǵy Jansaıa Ábdimálik shırek fınalǵa jetip, 2015 jylǵy álem chempıony ýkraınalyq Marıa Mýzychýkty alǵashqy oıynda jeńip, tek kelesi oıyndarda ǵana jeńilip qaldy. Dınara Sádýaqasova men Gúlishan Naqbaeva da jaqsy oıyn kórsetti. Jansaıa byltyr ǵana 20 jasqa deıingi qyzdar arasynda álem chempıony atanyp, áıelder arasyndaǵy halyqaralyq grosmeıster ataǵyn alǵan edi. 

Búkil dúnıejúzin sharlap, qazaqtyń tól melodıasymen álemdi aýzyna qaratyp júrgen Dımash Qudaıbergendi tipti qalaı maqtasaq ta artyq emes. Mýzykanyń azýyn aıǵa bilegen bilgishteriniń ózi oǵan qarap aýzyn ashyp, kózin jumady. 

Mine, osynyń bári de táýelsizdiktiń arqasy. Áıtpese, 70 jyl Keńes Odaǵynyń qol astynda bolǵanda qazaqtan osyndaı juldyzdar shyqsa qaıda qalypty? Árıne, yqtyryp, buqtyryp júrmese shyǵatyn da edi. Tek táýelsizdiktiń arqasynda ǵana eńsemiz tiktelip, eńbegimiz jana bastady. Qazaqtyń oıy asyp, boıy túzelgendiginiń belgileri osylar. Endi tek Qazaqstan ózindegi asyldaryn shashyp almaı, olarǵa qoldaý kórsetip, kerek bolǵanda qorǵap júrýi mindet. 

Jaqsybaı SAMRAT,

«Egemen Qazaqstan»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

19.02.2019

Салық төлеушілердің 20 миллион теңге өсімпұлы кешірілді

19.02.2019

Сенаторлар мемлекеттік-жекешелік әріптестік жобаларын іске асыру мәселелерін талқылады

19.02.2019

56 ауылды елді мекен сапалы интернетпен қамтылды

19.02.2019

«Сергек» жобасы жол-көлік оқиғаларының санын 15%-ға төмендетті

19.02.2019

Астанада шахматтан Әлем чемпионаты өтеді

19.02.2019

Халық сауалы жауапсыз қалмайды

19.02.2019

Қызылордада алаяқтар азаймай тұр

19.02.2019

Астана әкімдігінде тұрғын үй кезегінде тұрған азаматтар санының өсу себептері түсіндірілді

19.02.2019

Жеке клиникалардың белсенділігі жоғары

19.02.2019

«Алтын жауынгер» анимациялық фильмі жарыққа шығады

19.02.2019

Оразалы Досбосынов атындағы аудитория ашылды

19.02.2019

Шетелмен әріптестік нығайып келеді

19.02.2019

«Смарт-Астана» қосымшасының жаңа сервистеріне қатысты мәселелер талқыланды

19.02.2019

Дәурен Сүйеукенов: дзюдодан Еуропа кубогінде ел чемпионатындағы есемді қайтардым

19.02.2019

Әлия Юсупова Гран-при кезеңі мен Будапешттегі халықаралық турнирді қорытындылады

19.02.2019

Ішкі істер министрі Е. Тұрғымбаев батыр баламен кездесті

19.02.2019

Жер жаһанды шарлаған Мағжан

19.02.2019

Қарағандыда 24 000 жер үйге газ құбыры тартылады

19.02.2019

Абылайхан Жүсіпов Софиядағы турнирдің күміс жүлдегері атанды

19.02.2019

Елбасы «Лукойл» мұнай компаниясының президентімен кездесті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу