Суретшінің «Сал өнері» әдістемесі

Мына суреттерді көргенде ойыңызға бірден не түседі? Түстер арқылы адам мінезі мен көңіл күйін болжауға, болмыс ерекшеліктерін анықтауға, тіпті жаны мен тәнін сауықтыруға болады екен. Арт-терапевт, суретші, Қазақстанның мәдениет қайраткері Бақытбек Аңсапбергенұлы Талқамбаевтың ерекше әдістемесі «сал өнері» деп аталады.

Егемен Қазақстан
07.12.2018 2686
2

Біз көрме өтіп жатқан залға кіргенімізде оң қаптал, сол қапталға тұтастыра ілінінген қызылды-жасылды түрлі-түсті сурет картиналары бір сәт жайнап кеткендей болды. Көрмеге автордың «Қазығұрт», «Ғайып Ерен Қырық Шілтен», «Он сегіз мың ғалам», «Өмір-өзен», «Жаңғырық», «Жұлдыздар жолы», «Мәңгілік», «Көкірек көзі», «Кристалды құс» сынды бірқатар туындылар топтамасы қойылыпты. Үздіксіз динамикалық қозғалысқа негізделген картиналарда қызыл, жасыл, көк, сары, қара түстерге басымдық берілген. Символикалық мән-мағынасымен белгілі бір ырғаққа бағынған өрнектердің әрқайсысы өзінше бір сырды, құпияны бүгіп жатыр.

Арт-терапевт, суретші, Қазақстанның мәдениет қайраткері Бақытбек Аңсапбергенұлы ТалқамбаевКөрмеге келген өзге қатысушылар әлдеқашан арт-терапияға құлшына кірісіп кеткен екен. Уақыт оздырмай біз де қатарға қосылдық. Алдымен қолыңыздағы ақ парақты теңдей етіп 12 бөлікке сызып, әр төртбұрышты толтыра сурет салуыңыз керек. Сіздің ішкі жан-дүниеңізге жол сілтейтін бұл амал «12 текше әдісі» деп аталады. Шығармашылық процесті арт-терапевт мұқият бақылап, ішкі әлеміңіздің мазмұнын оңай көрсетуіңізге көмектеседі. Суретшінің айтуынша, түрлі-түсті бояулармен көмкерілген мұндай өнердің қазақ халқына таңсықтығы жоқ, ұлттық дүниетанымдық тұжырымдар қазақтың ою-өрнектерінде, даналық сөздерінде, мақал-мәтелдерінде әуелден жасырынып жатыр.

– Өзімнің шешем өрнегі мен бедері бір-біріне әсте ұқсамайтын алаша, кілемнің түр-түрін тоқитын. Мұның барлығын қайдан үйрендіңіз деп таң-тамаша боламын. «Жоғарыдан береді» деп ісін жалғастыра түседі. Оған да болмай «жоғарыдан қалай береді?» деп сұраймын. Сонда «Алланы сүйсең, саған да береді» деп жылы жымиятын. Жүсіп Баласағұнның «Құтты білік» дастанындағы ізгілік идеясы төрт тараптан қонатын – шындық, бақ-дәулет, ақыл, қанағатқа негізделеді. Осы төрт құбыла энергиясы оянып, бір-бірімен араласқан кезде рухымыз кемелдене түседі. Немесе Шәкерім Құдайбердіұлының шығармашылығында:

«Үйренсе ғылым менен сал өнерін,

Білер еді-ау өнердің не берерін.

Танысса ақын, ойшыл адамымен,

Табар еді-ау адалдық, ар көмегін», деп келетін жолдар бар.

Қазақтың сан ғасырлық танымы мен мақал-мәтелі ар ілімнің жолдары. Шындықтың жолы біреу-ақ. Мен үйретіп жүрген әдістеме «сал өнері» деп аталады. Студияға келген шәкірттер азғантай күннің ішінде өз ішіндегі кереметтердің сырына қаныға бастайды. Кескіндеме мен графиканы шебер меңгеріп қана қоймайды, олардың жұмыстары ішкі шындығын қағаз бетіне айнытпай түсіре алатын көркемдігімен ерекшеленіп шыға келеді. Өнерді сүйе білген, ұға білген адамға берері көп, – дейді суретші.

Ішіңіздегі жылдар бойы қатталып жатқан ешкімге ашып айта алмайтын сезімдеріңізді қағаз бетінде түрлі-түсті бояулармен бейнелеу арқылы бейсанаңыздағы теріс ақпараттардан арыласыз. Осылайша адам өз бойындағы қуат көздері мен арналарын тазарта отырып, жоғары әлемнен келетін күш-қуатты қабылдайды.

Бақытбек Аңсапбергенұлының әр қалада ұйымдастырылатын көшпелі мектебіне 3 жастан 80 жасқа дейінгі ізденушілер жазылады. Олардың басым көпшілгі ата-ананың қарауынсыз қалған балалар, өзіне қол жұмсап тірі қалған жандар болса, өмірден орынын таба алмай жүргендер де осында келіп ұстаз дәрісіне қатысады екен. «Сал өнері» сурет әдістемесін елімізде ғана емес, көп жылдан бері Түркия, Германия, Франция, Швейцария, Ресей елдерінде көпшілік өнер сүйер қауымға да жиі таныстырып келеді.

"Галерея Прогресса" арт-алаңы, Киров, 2015 жылТіпті Швейцарияның Психологиялық энергия университеті (Лугана) суретшіге профессор аттестатын беріп, аталған университетте сабақ өткізуге де шақырған. «Өнерде шекара жоқ» дейміз, әйтсе де бейнелеу әдісінің ерекшелігімен талайды таңырқатып жүрген суретші туған өлкесінде қызмет етуді жөн көріпті. Оның ендігі арманы арнайы шығармашылық  дамыту орталығын ашу. 

– Өз жерімде балаларды оқытатын мектеп ашқым келеді. Осы әдістемемен жұмыс істеп келе жатқаныма тұп-тура 32 жыл болыпты. Мыңдаған шәкірт тәрбиеледім. Енді осы көшпелі мектебімді орнықтырып, арнайы шығармашылық орталық ашсам деймін.  Махаббат – рухани азық, сондықтан жас ұрпаққа жаратылысты сүю өнерін, сұлулықты сезінуді үйреткен абзал, – дейді суретші Бақытбек Аңсапбергенұлы.

Арт-терапияның мақсаты барлық адамнан суретші жасап шығару емес, керісінше шығармашылық сенімін қалыптастыра отырып, ашу-ыза болмаса басқа да негативті сезімдердің бойды босатуына, одан шығар жолды табуға мүмкіндік беру. Жалпы сурет өнері арқылы, онда да осындай күрделі геометриялық сызбаларды қиюластыру шеберлігі психотерапияда бұрыннан белгілі. Әсіресе ішкі үндестік пен сенімді нығайту үшін, сарсаңға салған уайымды жеңу мақсатында қазіргі күні кең қолданыс тапқан.

Ая ӨМІРТАЙ,

Фотоға түсірген Жанболат КЕНЖЕҒҰЛ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

10.12.2018

Қарағандылықтар «ҚазРобоСпорт» чемпионатының бас жүлдесін жеңіп алды

10.12.2018

Ежелгі металлургия іздерін Тарбағатай даласынан көруге болады

10.12.2018

Қытай 2000-нан астам қазаққа өз территориясынан шығуға рұқсат берді

10.12.2018

Д.Назарбаева Дүниежүзілік банкінің Орталық Азия жөніндегі Аймақтық директорын қабылдады

10.12.2018

Солтүстікқазақстандық екі кәсіпкер «Жомарт жүрек» байқауының жеңімпазы болды

10.12.2018

«Латын әліпбиіне көшу – тарихи таңдау» республикалық ғылыми-теориялық online конференция өтті

10.12.2018

Халықаралық Олимпиада комитеті Алла Важенина, Анна Нұрмұхамбетова және Ольга Рыпаковаға медальдары қайтарады

10.12.2018

Павлодарда «Лайықты еңбек – мемлекеттің тұрақтылық негізі» форумы өтті

10.12.2018

Атыраулық дзюдошылар Конфедерация Кубогінің иегері атанды

10.12.2018

Облыста озық шыққан аудандар марапатталды

10.12.2018

Александр Журавский Мұхаммед Рабииден жеңілді

10.12.2018

Дархан Қыдырәлі The Asahi Shimbun басылымына сұхбат берді 

10.12.2018

Қызылордада жер телімдері аукционға шығарылды

10.12.2018

Қызылорда облысының әкімі мүмкіндігі шектеулі жандар автокөлік сыйлады

10.12.2018

Қостанайда табиғат қорғау полицейлері киік атқан қаскөйді ұстады

10.12.2018

Сығанақ қалашығы туризмге қызмет етеді

10.12.2018

Қыздар университеті робот құрастыратын стартап жобалар жасайды

10.12.2018

«Қайраттың» екі футболшысы - әлемнің үздік ойыншысы номинациясына үміткер

10.12.2018

Дүниежүзілік банк Қазақстанның коммуналдық инфрақұрылымын дамытуға қатысады

10.12.2018

Алматыда жас дзюдошылардың турнирі өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Aqparattar aýqymyndaǵy aqıqat

Taıaýda Almatyda ótken medıaquryltaıda Qazaqstandaǵy buqaralyq aqparat qural­darynyń qazirgi jaı-kúıi keńinen áńgime boldy. Mamandar tarapynan aıtylǵan pikirlerge qulaq qoıar bolsaq, sońǵy jyldary qazaqstandyq BAQ-tyń, ásire telearnalardyń reıtıngi aıtarlyqtaı túsip ketken. Máselen, 2013 jyldan bergi aralyqta bul kórsetkish 22 paıyzǵa tómendegen eken. Onyń sebebi nede?

Сайраш ӘБІШҚЫЗЫ, Қазақстанның білім беру ісінің құрметті қызметкері

Halyq sózinde birtutastyq, birlik bar

«Halyq» sóziniń mán-maǵynasy óte tereń ekeni barshaǵa málim. Másele – osyndaı saıası astary aıryqsha sózdi qalaı qoldanyp júrgenimizde. Merzimdi baspasóz betterindegi habarlardan,  teleradıo arnalardan, ózara áńgimeden «aýyl halqy», «qala halqy» degendi oqyp ta, estip te júrmiz. Máselen, telearnalardyń birinen «Arshaly aýdanynda 27 myń halyq bar» degendi estidim de, «halyq sózin durys qoldanaıyq» dep, ózimniń oı dápte­rime jazyp qoıdym. Sebebi orys tilinde «narod sela» nemese «narod derevnı», «na­rod raıona», «narod goroda» demeıdi, tipti jazbaı­dy. Bul tilde «naselenıe», «jıtelı», «gorojane», «selchane» deıtinin bilemiz. Biz qazaqsha «aýyl turǵyndary», «qalalyqtar» nemese «qala turǵyndary» desek, ekpini báseń bolyp, birdeńe joǵaltyp alatyndaı, «aýyl halqy», «qala halqy» dep qysqa qaıyramyz. Sonda deımin-aý, qazaǵymyzdy bólip, jiktep, birtutas halyq sanatyna qospaı turǵanymyzdy nege ańǵarmaımyz?!

Дидар Амантай,

Túsiniktiń kúıreýi

Sońǵy jyldary, sandyq tehnologıalyq ónimderdiń (iPhone, Red One, digital camera, information technology) alǵashqy nusqalary (computer, printer, scaner, copier), shyqqanyna tabany kúrekteı jarty ǵasyrǵa jýyq ýaqyt, jeteqabyl mezgil ótkende, ozyq qoǵamdarda, qala berdi, damýshy elderde, tipti, jalpy adamzattyq mádenı-rýhanı keńistikterde iri-iri qomaqty ózgerister júrdi. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу