Азия алыптарының бәсекелестігі арта түседі

Қазіргі замандағы ең үлкен xалықаралық, жаһандық жобалардың бірі Қытайдың «Бір белдеу, бір жол» стратегиялық бағдарламасы екені белгілі. Қытай «Бір белдеу» арқылы Еуропамен, ал «Бір жол» («Теңіз жолы») арқылы Оңтүстік-Шығыс Азия және Оңтүстік Азия елдерімен сауда-экономикалық қатынасын одан әрі дамытып, Азия мен Еуропаны жалғайтын жаңа Ұлы Жібек жолын жандандыруды көздеп отыр

Егемен Қазақстан
04.01.2019 8189
2

Бұл Қытайдың «мыңжылдық арманы». Бұл арманды жүзеге асыруға Қытай үшін бүгінге дейін ешқашан мұндай мүмкіндік, дәл қазіргідей тиімді жағдай болмаған. Қытай бүгін қолында тұрған тариxи мүмкіндікті жіберіп алмауы керек және сол үшін қолынан келер барлық саяси-дипломатиялық, сауда-экономикалық құралдарды пай­даланып бағуда. Ал ондай арман­ның, ондай жоспардың, ондай стратегияның тиісті деңгейде және тиімді іске асуына Қазақстан мен жалпы Орталық Азия ай­ма­ғының алар орны ерекше. Сон­дықтан Қытай 2013 жылы Пәкіс­танның Арабия теңізіне шығатын Гвадар портын ұзақ мерзімге жалға алған болатын. Бұл − Арабия теңізі арқылы Үнді мұxитына және Пәкістан арқылы Ауғанстанға, әрі қарай Қазақстан арқылы Батысқа, Түрікменстан мен Ресей, Әзербайжан сияқты басқа да Каспий аймағы елдеріне жол ашатын стратегиялық тұр­ғыдан өте маңызды порт.

Ал Қытайдың Азиядағы бәсе­келесі Үндістан екені тағы белгілі. Осы Үндістан да қасындағы Пә­кістан арқылы Ауғанстанға, әрі қарай Каспий аймағы елдеріне жол ашуды армандайды. Бірақ аталған аймақтағы саясаты Қы­тайдың осы бағыттағы іс-әреке­тімен дәлме-дәл сәйкес келіп отыр­ған Үндістанның көршілес Пәкіс­танмен қарым-қатынасы қандай екені де белгілі. Қытай дегенінен қайтқысы келмесе, діттегенін іске асырғысы келетін Үндістан енді не қылмақ? Азияны экономикалық дамуына арқау қылғысы келетін Нью-Дели жыл соңында Тегеранмен келісіп, келер жылдың басынан бастап Иран елінің Арабия теңізіне шығатын ең маңызды Чабаxар портын жалға алып отыр. Қытайдың Пәкістаннан жалға алып отырған Гвадар порты мен Үндістанның Ираннан жалға алып отырған Чабаxар портының арасы небәрі жетпіс екі шақырым ғана. Екі алып елдің мүдделері екі ислам мемлекетінде тоғысып отыр­ған мұндай маңызды геосая­си жағдайға АҚШ қалай қара­мақ? АҚШ-тың Азиядағы ең сенім­ді одақтасы, Үндістанның ең үл­кен саяси-экономикалық әріптес­терінің бірі Жапония не демек?

АҚШ-тың Иранмен қарым-қатынасы белгілі. Трамп әкім­ші­лігі Иранмен сауда жасайтын үнділік компанияларға да санк­­ция жариялауға дайын екенін ескерткен болатын. Бірақ аталған аймақтағы күннен күнге өсіп отырған Қытайдың саяси-эко­номикалық ықпалына тек осы Үндістан ғана қарсы тұра ала­тынын, ал үндістер осылайша ирандықтармен тығыз қатынас орнатуға мүдделі болып отырғанын ескерсек, АҚШ-тың осы өңірдегі дипломатиясы келесі жылы тағы бір жаңа сынаққа түс­келі отыр. Аты аталған мемле­кет­тердің түгелімен дерлік өзара тиім­ді қатынастарды одан әрі тереңдетуге мүдделі боп отырған біздің елдің сыртқы саясаты тұр­ғысынан да мұндай жағдайға тиісті деңгейде назар аударып, көпжақты дипломатиямыздың басты бағыттарының бірі ретінде жіті бақылап отыруымыз заман талабы деп білеміз.

Батырxан ҚҰРМАНСЕЙІТ,

шығыстанушы,

арнайы «Егемен Қазақстан» үшін

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.03.2019

Мемлекет басшысының төрағалығымен кеңес өтті

20.03.2019

Қазақстан Президенті Ішкі істер министрі Ерлан Тұрғымбаевты қабылдады

20.03.2019

Қасым-Жомарт Тоқаев Қорғаныс министрі Нұрлан Ермекбаевты қабылдады

20.03.2019

Қазақстан Президенті Ұлттық банк төрағасы Ерболат Досаевты қабылдады

20.03.2019

Қазақстан Президенті Мемлекеттік хатшы Бақытжан Сағынтаевты қабылдады

20.03.2019

Мемлекет басшысы Премьер-Министр Асқар Маминді қабылдады

20.03.2019

Астана қаласының атауы Нұр-Сұлтан болып өзгереді

20.03.2019

Михал Билек: Біздің жігіттер жанкүйерлерге тосын сый жасайды деген үміттемін

20.03.2019

Қарағандыда ғарышта болған долана тұқымы отырғызылады

20.03.2019

Өскемендегі Тәуелсіздік даңғылына Нұрсұлтан Назарбаев аты беріледі

20.03.2019

Нұрсұлтан Назарбаев Дмитрий Медведевпен телефон арқылы сөйлесті

20.03.2019

Н.Назарбаев Әзербайжан Президенті Ильхам Әлиевпен телефон арқылы сөйлесті

20.03.2019

Нұрсұлтан Назарбаев Тәжікстан Президенті Эмомали Рахмонмен телефон арқылы сөйлесті

20.03.2019

Шымкенттегі Астана даңғылы Nazarbayev даңғылы болып өзгерді

20.03.2019

Рүстем Құрманов Ауыл шаруашылығы вице-министрі болып тағайындалды

20.03.2019

Мемлекет басшысы Парламент Сенатының отырысына қатысты

20.03.2019

Қазақстанда азаматтығы жоқ адамдарға оралман мәртебесі ұзартылды

20.03.2019

Теміржолшы Жанар Тоғаеваның ең басты қызығушылығы – ұлттық костюмдер тігу

20.03.2019

«Золотой граммофон» музыкалық сыйлығына қатысушылардың есімдері белгілі болды

20.03.2019

Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігінде кадрлық тағайындаулар болды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу